ලුක්ගේ සුභාරංචිය



කර්තෘ: ලුක්ගේ සුභාරංචිය එහි කර්තෘන්ව හඳුන්වා නොදෙයි. ලුක් 1:1–4 සහ ක්‍රියා 1:1–3 න් පැහැදිලි වන්නේ එකම කර්තෘන් ලුක් පොතත් ක්‍රියා පොතත් ලියනු ලැබු බවත් දෙකම බොහෝ විට රෝමානු උසස් පදවියක් දැරූ “අති උත්තම තියෝපිලස්ට” ආමන්ත්‍රණය කිරීමෙනුත්ය. මුල් දිනවල සිටම සභාවේ සම්ප්‍රදාය වූයේ වෛද්‍යවරයෙකු සහ අපෝස්තුළු පාවුලූගේ සමීප සහයකුවූ ලුක් විසින් ලුක් පොතත් ක්‍රියා පොතත් ලියනු ලැබු බවත්ය (කොලොස්සි 4:14; 2 තිමොති 4:11). ශුද්ධ ලියවිල්ලේ පොත් රචනා කරනු ලැබූ එකම අන්‍ය ජාතිකයා ලුක් බවට මෙතුලිත් පත්වේ. ලියනු ලැබූ දිනය: ලුක්ගේ සුභාරංචිය බොහෝ දුරට ක්‍රි. ව. 58 ත් 65 ත් අතරතුර කාලයේදී ලියවෙන්නට ඇත. ලිවීමිහි අභිමතාර්ථය: අනෙකුත් සංක්ෂිප්ත සුභාරංචි පොත් දෙක – එනම් මතෙව් සහ මාර්ක් හා සේම මෙම පොතෙහි අභිමතාර්ථය නම් යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ සහ උන්වහන්සේ “ඔසවා ගනු ලැබූ දවස දක්වා උන් වහන්සේ විසින් කරන්ටත් උගන්වන්ටත් පටන්ගත් සියල්ල” අනාවරණය කිරීමය (ක්‍රියා 1:1–2). ලුක්ගේ සුභාරංචිය අද්විතීය වන්නේ එහි අතීශයින් නිවැරදි වූ ඉතිහාසයක් – අනුක්‍රමික වාර්තාවක් (ලුක් 1:3) එනම් ලුක්ගේ වෛද්‍ය මනස හා සමග සංගතවූ අනෙකුත් වාර්තා වල සදහන් නොකර තිබෙන විස්තර ලබා දෙනු ලබන හෙයිනි. බලවත් වෛද්‍යවරයාණන්ගේ ජීවිතය පිළිබද ලුක්ගේ ඉතිහාසය තුළින් අවධාරණය කරනු ලබන්නේ අන්‍ය ජාතින්ට, සමාරිතයන්ට, ස්ත්‍රීන්ට, දරුවන්ට; සුංගම් අය කරන්නන්ට, පව්කරුවන්ට සහ ඉශ්‍රායෙල්හී වූ වසලයන් සේ සැලකූවන්ට උන්වහන්සේගේ සේවය සහ අනුකම්පාවය. මූලික පද: ලුක් 2:4–7: “යෝසෙප්ද දාවිත්ගේ වංශයටත් පෙළපතටත් අයිති බැවින්ල තමාට විවාහ බස් දුන් ගර්භණීව සිටි මරියා සමග ලියවෙන්ට ගලීලයේ වූ නාසරිත් නුවරින පිටත්ව යුදයේ බෙත්ලෙහෙමේ නම් දාවිත්ගේ නුවරට ගියේය. තවද ඔවුන් එහි සිටියදී ඇගේ වදන කාලය සම්පූර්ණ වියග ඈ කුළුඳුල් පුත්‍රයා වදා රෙදි වලින් ඔතා නවාතැන් ගෙයි ඔවුන්ට ඉඩ නොතිබුණ බැවින් ගවයන් කන ඔරුවක බෑවුවාය.” ලුක් 3:16ල “යොහාන් සියල්ලන්ට උත්තර දෙමින්ථ මම වනාහි වතුරෙන් බෞතීස්ම කරමි, නමුත් මට වඩා බලවන්තයා එනසේක, උන්වහන්සේගේ වහන්වල පටිය මුදන්ටවත් මම නොවට්මිග උන්වහන්සේ ශුද්ධාත්මයාණන්ගෙන්දල ගින්නෙන්ද නුඹලා බෞතීස්ම කරනසේක.” ලුක් 4:18 19:21; “ස්වාමින්වහන්සේගේ ආත්මය මා කෙරෙහිය, මක්නිසාද දිළිඳුන්ට සුභාරංචිය දේශනා කරන්ට උන්වහන්සේ මා ආලේප කළසේක, වහලූන්ට මිදීම සහ අන්ධයන්ට පෙනීම ලැබෙන බව ප්‍රකාශ කරන්ටද, මඩනා ලද්දවුන් නිදහස් කර හරින්ටද ස්වාමින්වහන්සේගේ පිළිගත යුතු අවුරුද්ද ප්‍රකාශකරන්ටද උන්වහන්සේ මා එවූ සේකැයි අද නුඹලා අසා සිටියදී මේ ලියවිල්ල සම්පූර්ණවීයයි කීසේක.” ලුක් 18:31–32; “උන්වහන්සේ දොළොස් දෙනා තමන් ළගට කැදවා ඔවුන්ට කියන සේක්: බලවල අපි යෙරුසලමට යමුව. මනුෂ්‍යය පුත්‍රයා ගැන අනාගතවක්තෘවරුන් විසින් ලියා තිබෙන සියල්ල සම්පූර්ණ වන්නේය. මක්නිසාද ඔහු අන්‍ය ජාතීන්ට පාවා දෙනු ලැබල කවටකම් සහ නිනදාදල කෙළ ගැසීමද ලබන්නේය. ඔව්හු ඔහුට තලා ඔහු මරන්නෝය. නමුත් තුන් වෙනිදා ඔහු නැවත නැගිටින්නේ යයි කීසේක.” ලුක් 23:33–34; “ඔවුහු හිස් කබල නම් ස්ථානයට පැමිණ එහිදී උන් වහන්සේද වරද කාරයන්ද කුරුසියෙහි ඇණ ගසන්නාහු, එක් කෙනෙකු උන්වහන්සේගේ දකුණු පැත්තෙහිද අනික් එක්කෙනා වම් පැත්තෙහිද ඇණ ගැසුවෝය. යේසුස් වහන්සේ කථා කොට: පියාණෙනි ඔවුන්ට කමා වුව මැනව, මක්නිසාද ඔවුන් කරන්නේ මොකද කියා ඔව්හු නොදනිතියි කීසේක;” ලුක් 24:1–3; “නමුත් තුන්වෙනි සතියේ පළමුවෙනිදා ඉතා අළුයම තමුන් විසින් සූදානම් කළ සුවද ද්‍රව්‍යය රැගෙන ඔවුහු සොහොන්ගෙය ළගට ගොස්ල ගල සොහොන් ගෙයින් අහකට පෙරලා තිබෙනවා දුටුවෝය. ඔවිහූ ඇතුල්වූ කල ස්වාමිවූ යේසුස්වහන්සේගේ ශරීරය නුදුටුවෝය.” කෙටි සාරංශය: යම් කලෙක ලියනු ලැබූ අලංකාරම පොත ලෙස නම් දරනු ලැබවල ලුක් ආරම්භ කරනු ලබන්නේ යේසුස්වහන්සේගේ දෙමවිපියන්; උන්වහන්සේගේ ඥාති සොහොයුරා වූ යොහාන් බව්තීස්ත; යේසුස්වහන්සේ ගව ඔරුවක උපත ලැබූ, මරියාගේ සහ යෝසෙප්ගේ බෙත්ලෙහෙම් ගමන; සහ මරියාගෙන් වූ ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ වංශය ආදියෙනි. යේසුස්වහන්සේගේ මහජනයා පිළිබදවූ සේවයෙන් අනාවරණය වන්නේ උන්වහන්සේගේ පරිපූර්ණ අනුකම්පාව සහ කමාව දක්වන්නාවූල එනම් නාස්තිකාර පුත්‍රයා, ධනවතා සහ ලාසරස් සහ යහපත් සමාරිතයා ආදී කථාන්තර තුළිනි. බොහෝ අය සියලූ මානුශික සීමා ඉක්මවා යන අපක්ෂපාතී ප්‍රේමය කෙරෙහි විශ්වාස තබා තිබෙන අතර තවත් අයවලූන් එනම් විශේෂයෙන්ම ආගමික නායකයන් යේසුස් වහන්සේගේ අයිතීන් වලට අභියෝග කොට විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කළහ. ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ අනුගාමිකයන්ව ධෛර්‍යමත් කරනු ලබන්නේ ගෝලත්වයේ මිලය ගණන් කර බලන ලෙස වන අතරම උන්වහන්සේගේ විරුද්ධකාරයන් වෙර දරන්නේ කුරුසිය මත් එතුමන්ගේ මරණයයි. අවසානයේදි උන්වහන්සේව පාවා දෙනු ලැබ, විභාග කරනු ලැබ, මරණ දණ්ඩනය නියම කරන ලදුව කුරුසිපත් කරනු ලැබූ සේක. එනමුත් සොහොනට උන්වහන්සේව දරා සිටීමට නොහැකිය. උන්වහන්සේගේ උත්ථානයෙන් සහතික කරනු ලබන්නේ නැති වූවන් සොයා ගලවා ගැනීමේ සේවය තව දුරටත් කරගෙන යාමය. සබඳතා: අන්‍ය ජාතිකයකු ලෙස ලුක් විසින් පැරණි ගිවිසුමට දෙනු ලබන නිර්දේශයන් මතෙව්ගේ සුභාරංචියට සාපේක්ෂව සංසන්දනය කරන විට ස්වල්ප මෙන්ම පැරණි ගිවිසුමේ නිර්දේශයන් ලුක්ගේ කථනයන්ට වඩා යේසුස්වහන්සේ විසින් කථා කරනු ලැබූ වචනවේ. යේසුස්වහන්සේ විසින් පැරණි ගිවිසුම භාවිතා කරනු ලැබුවේ සාතන්ගේ පහර දීම් වලට විරුද්ධව විත්තිවාචනය කිරීමටල එනම් “කියා ලියා තිබේ” (ලුක් 4:1–13) ලෙස පිළිතුරු දීම තුළිනුත්; පොරොන්දුවූ මෙසියස්වහන්සේ ලෙස උන්වහන්සේව හඳුන්වා දීමටත් (ලුක් 4:17–21); නීතිය රැකීමට ඔවුන්ට ඇති නොහැකියාව සහ ගැළවුම්කාරණන් කෙනෙකුට ඇති අවශ්‍යතාවය පිළිබදව පරිසිවරුන්ට මතක් කර දීමටත් (ලුක් 10:25–28, 18:18–27); සහ උන්වහන්සේ කෙරෙහි උත්සාහ කළ ඔවුන්ගේ ප්‍රයෝගයන් සහ උපක්‍රමයන් ව්‍යාකූල වීමටත්ය (ලුක් 20). ප්‍රායෝගික උපයෝගය: ලුක් විසින් අපට අපගේ සානුකම්පික ගැළවුම්කරුවාණන් පිළිබද අලංකාර ප්‍රතිමුර්තියක් ලබා දෙයි. යේසුස්වහන්සේ දිළිඳුන් සහ අවශ්‍යතාවයන් වලින් පෙලූනවුන් හේතුකොටගෙන නොසැලූනු සේක; ඇත්ත වශයෙන් නම් කිවහොත් උන්වහන්සේගේ සේවයේ මූලික ඉලක්කය වූයේද එවැනි අයවලූන්ය. යේසුස්වහන්සේගේ කාලයේ ඉශ්‍රායලය ඉතාමත්ම පනති විඥාන සමාජයකින් හෙබි වී තිබි ගදුර්වල සහ පීඩිතයන් වචනානුසාරයෙන්ම ඔවුන්ගේ ජීවිත වල කොටස වැඩි දියුණු කර ගැනීමට බෙලහීන වූ අතර විශේෂයෙන්ම ඔවුන් විවෘතව සිටියේ “දෙවියන්වහන්සේගේ රාජ්‍යය නුඹලා ළගට පැමුණුණේය” යන පණිවුඩයටය. (ලුක් 10:9) අප අවට සිටින්නාවූ බලාපොරොත්තු රහිත වූවන් ඇසිය යුතු වූ මෙම පණිවුඩය අප විසින් රැගෙන යා යුතුය. සාපේක්ෂව ධනවත් රටවල පවා සමහර විට විශේෂයෙන්ම පාහේ ආත්මික අවශ්‍යතාවය දරුණුය. කිතුණුවන් යේසුස් වහන්සේගේ නිදසුන අනුගමනය කළ යුතු අතර ආත්මිකව දිළිඳු සහ අවශ්‍යතාවයෙන් පෙළෙනවුන්ට ගැළවීමේ සුපුවත ගෙන ආ යුතුවෙමු. දේව රාජ්‍යය ඉතා ආසන්න වන අතර කාලය දිනෙන් දින කෙටිවේ.



අළුත් ගිවිසුම පිළිබඳ සමීක්ෂණය



ලුක්ගේ සුභාරංචිය