Je, teolojia ya hadithi ni nini?


Swali: "Je, teolojia ya hadithi ni nini?"

Jibu:
Teolojia ya hadithi, au kile kinachoitwa wakati mwingine teolojia ya "baada ya ukarimu", ilianzishwa wakati wa nusu ya mwisho ya karne ya ishirini. Iliongozwa na kikundi cha wanateolojia katika Shule ya Yale Divinity. Waanzilishi wake, George Lindbeck, Hans Wilhelm Frei, na wasomi wengine walishawishiwa na Karl Barth, Thomas Aquinas na kwa kiasi fulani, nouvelle theologie, shule ya mawazo iliyopendekeza mageuzi katika Kanisa Katoliki, iliyoongozwa na Wakatoliki wa Kifaransa kama vile Henri de Lubac.

Teolojia ya hadithi ni wazo kwamba matumizi ya Biblia na teolojia ya Kikristo inapaswa kuzingatia uwakilishi wa hadithi wa imani badala ya maendeleo ya seti ya mapendekezo yanayotokana na Maandiko yenyewe au kile kinachojulikana kama "teolojia ya utaratibu." Kimsingi, teolojia ya hadithi ni neno pana sana, lakini mara nyingi ni njia hiyo ya teolojia ambayo hasa inatazama maana katika hadithi. Hii kisha inaunganishwa hasa na kukataliwa kwa maana inayotokana na ukweli wa mapendekezo au teolojia ya utaratibu.

Wakati mwingine, teolojia ya hadithi inahusishwa na wazo kwamba sisi sio hasa kujifunza maadili, kanuni au sheria kutoka kwa Maandiko, lakini badala yake tunapaswa kujifunza kuhusisha kwa Mungu, na jinsi ya kufanya sehemu yetu katika mandhari yote makubwa ya wokovu wetu . Kumekuwa na mijadala mingi na wakosoaji wa hadithi au masuala ya msingi wa teolojia ya baada ya ukarimu ikiwa ni pamoja na yale yasiolinganishika, ufuasi wa madhehebu, uaminifu, imani kuwa maarifa na maadili ni mambo ya mpito yanayotawaliwa na uwezo wa ubongo na wakati, na ukweli.

Hata hivyo, wakati unatumiwa kwa usahihi, teolojia ya hadithi inaweza kutoa mawe ya ujenzi kwa teolojia ya utaratibu na kwa teolojia ya kibiblia (k.m., historia ya maendeleo ya Mungu akijionyesha Mwenyewe kwa ubinadamu). Teolojia ya hadithi inafundisha kwamba Biblia inaonekana kama hadithi ya mwingiliano wa Mungu na watu Wake. Wafuasi wa teolojia ya hadithi wanadumisha kuwa hii haimaanishi Biblia haifanyi utetezi wa haki wa mapendekezo ya ukweli, lakini kwamba lengo la msingi la Maandiko ni kurekodi uhusiano kati ya Mungu na watu Wake na jinsi sisi leo, katika ulimwengu huu wa kisasa, tunaweza endelea katika hadithi hii. Hii basi ni kuchukua umuhimu wa kwanza juu ya kuhitaji uchambuzi zaidi wa teolojia ya utaratibu. Wafuasi wa teolojia ya hadithi wanasema kuwa teolojia ya hadithi inawezekana sana kuvuta mistari nje ya muktadha ili kuunga mkono vyeo vya mafundisho.

Kuna mambo mengine ya teolojia ya hadithi ambayo ni ya manufaa. Kwa mfano, hadithi za Biblia ziko pale ili kutufundisha ukweli; tunapaswa kujifunza kutokana na ukweli huo na kutumia masomo haya kwa maisha yetu. Kwa hivyo, tunapaswa kutafsiri na kutumia hadithi hizi kulingana na dhamira ya awali ya waandishi wa Maandiko-hii ndio maana hadithi zimehifadhiwa kwa ajili yetu (tazama Warumi 15:4). Ushawishi mwingine dhahiri wa teolojia ya hadithi ni kwamba inaimarisha thamani ya jamii. Katika nyakati za kisasa, mara nyingi watu wamefanya Ukristo kuzingatia imani ya mtu binafsi, lakini hadithi ya Biblia ya uhusiano wa Mungu kwa watu Wake unatukumbusha kuwa jumuiya ni muhimu.

Ni kweli kwamba Biblia ina sehemu kubwa ya hadithi ambayo inakusudia kutuelezea ukweli, hivyo ni muhimu kwetu kuasili aina fulani ya teolojia ya hadithi. Hata hivyo, teolojia ya hadithi ina matatizo yake, hasa ikiwa imetumiwa bila kujali. Na, bila shaka, hii hata hutokea katika miduara ya kihifadhi. Hii ni kweli hasa wakati waalimu na wahubiri wake hawajali na maana ya asili ya Biblia na wanaendeshwa na maarifa yao wenyewe au kwa majibu yao wenyewe kwa Maandiko. Matokeo yake, hadithi mara nyingi hutumiwa kwa njia za hatari.

Teolojia ya hadithi pia imetumiwa vibaya wakati watu wanaamua kuwa hadithi haina msingi wa teolojia ya utaratibu, au kwamba teolojia ya msingi haiwezi kujulikana. Katika hali hiyo, ina maana kwamba masomo ya hadithi inaweza kueleweka isipokuwa kutoka kwa mtazamo wa dunia wa waandishi wa awali au waandishi wa maandishi yenyewe. Kimsingi, hii inasababisha mafundisho ya uongo na watetezi wengine wa teolojia ya hadithi kusonga moja kwa moja kutoka hadithi hadi matumizi na kukataa uchambuzi unaokubalika zaidi wa Maandiko. Lakini kwa kweli, hii haiwezi kufanyika. Pengine ushawishi wa kawaida zaidi wa teolojia ya hadithi hupatikana katika kanisa linalojitokeza kwa shauku lake na kuzingatia kwa kiasi kidogo teolojia ya utaratibu.

Watetezi wa teolojia ya hadithi, hasa katika kanisa linalojitokeza, wanadai kuwa teolojia sio kitu ambacho tunaweza kuwa na imani nayo. Wanasema kwamba watu "wazuri" wametoa hitimisho tofauti kwa miaka, hivyo kwa nini tuwe na wasiwasi wa kufanya taarifa kamili juu ya teolojia hata hivyo? Hivyo, kwa mtazamo wao, teolojia si kitu halisi, kikamilifu, na yenye mamlaka. Wanasisitiza kwamba zamani, watu waliamini njia moja au nyingine; mtu alikuwa sahihi na mtu alikuwa na makosa.

Kama matokeo ya haya yote, katika makanisa mengine leo, tuna imani kuwa maarifa na maadili yanatawaliwa na uwezo wa ubongo na wakati imeenea. Hakuna anayeonekana kujua ni nani sahihi na ni nani mwenye makosa. Na jambo baya zaidi ni kwamba haionekani kushughulisha mtu yeyote. Kwa hiyo, kanisa linakabiliwa na mawindo ya kidunia ya kisasa, ambapo kile ni kweli kwa moja, inaweza kuwa si kweli kwa mwingine. Hapo ndipo kanisa huvumilia chochote na kila kitu na husimama juu ya chochote.

Wafuasi wengine wa teolojia ya hadithi, kama vile harakati ya kanisa linalojitokeza, linatupilia mbali mahubiri kwa pamoja. Mtu anaweza kukaa kati ya mzunguko wa wenzao na kushiriki kile wanachofikiri Mungu ni nani kwao kwa siku au wiki hiyo. Wanaweza hata kutaja Maandiko ambayo yanahusiana na safari yao. Lakini uzoefu wao na hisia zao ni msingi, si Neno la Mungu. Wanasimulia hadithi au kusoma kifungu cha Maandiko na kuacha. Hakuna haja ya kusihi, kukemea, au kutenda. Sio juu ya kufuata maandishi ya maandiko ya mamlaka lakini badala yake kutumia Maandiko ili kuimarisha tamaa za kimwili.

Kanisa linapaswa kuwa nguzo na msaidizi wa ukweli (1 Timotheo 3:15), na ukweli ni mwili wa mafundisho kama ilivyoelezwa katika Biblia kwa njia ya mtu wa Yesu Kristo. Ingawa ina manufaa yake kwa njia nyingine, vile tumeona, teolojia ya hadithi inakusudia kuwasihi watu wa kisasa ambao wanapenda kuunda dini yao na "Mungu" wao kulingana na jinsi wanavyojihisi kwa siku fulani au juu ya kifungu fulani cha Maandiko.

Kiingereza


Rudi kwa ukurasa wa nyumbani wa Kiswahili

Je, teolojia ya hadithi ni nini?