Je! Sikhism ni nini?



Swali: "Je! Sikhism ni nini?"

Jibu:
Sikhism iliinuka kama jaribio la kupatanisha Uislamu na Kihindu. Lakini kutazama Sikhism kama kupatanishwa kwa dini hizi mbili haukamati teolojia na utamaduni wa kipekee wa Sikhism. Kuita Sikhism mwafaka kati ya Uislamu na Kihindu hutachukuliwa kama matusi kufanana na kumwita Mkristo Myahudi mwasi. Sikhism sio dhehebu wala chotara, lakini harakati tofauti ya kidini.

Mwanzilishi anayejulikana wa Sikhism, Nanak (1469-1538), alizaliwa na baba Mhindu na mama mwislam nchini Uhindu. Nanak inasemekana kuwa alipokea wito wa moja kwa moja kutoka kwa Mungu kumfanya awe guru. Hivi karibuni alijulikana katika mkoa wa Punjab wa kaskazini mashariki mwa Uhindi kwa kujitolea kwake na uchaji Mungu na utetezi wa haki kwa ujasiri wake, "Hakuna Mwislamu, na hakuna Mhindu." Alikusanya idadi kubwa ya wanafunzi (sikhs). Alifundisha kwamba Mungu ni mmoja, na alimteua Mungu kama Sat Nam ("jina la kweli") au Ekankar, kuunganisha silabi ek ("moja"), aum (sauti ya fumbo inayoonyesha Mungu), na kar ("Bwana"). Hii Imani kwamba kuna Mungu mmoja tu haijumuishi nafsi wala waa wa aina yoyote ya kuabundu miungu wengi wa Mashariki (Mungu ni yote). Hata hivyo, Nanak aliweka mafundisho ya kuzaliwa upya na karma, ambayo ni Imani inayojulikana ya dini za Mashariki kama vile Ubudha, Kihindu na Taoism. Nanak alifundisha kwamba mtu anaweza kuepuka mzunguko wa kuzaliwa tena (samsara) kwa njia ya umoja wa fumbo na Mungu tu kupitia kujitolea na kuimba. Nanak alikuwa akifuatiwa na mstari usiovunjika wa guru tisa waliochaguliwa ambao waliendeleza uongozi hadi katika karne ya 18 (1708).

Sikhism ilikuwa mwanzo mpinzani vita, lakini haikuweza kukaa kwa njia hiyo kwa muda mrefu. Kukataa kwake kwa ukuu wa nabii Muhammad ilichukuliwa kama kufuru na ikachochea upinzani mwingi kutokana na historia ya Imani ya vita ya Uislam. Wakati wa guru wa kumi, Gobind Rai, pia anajulikana kama Gobind Singh ("simba"), Khalsa, darasa la mashuhuri duniani la mashujaa wa Sikh, alilikuwa limeandaliwa. Khalsa walikuwa na sifa za "K tano:" zao kesh (nywele ndefu), kangha (chanuo cha chuma katika nywele), kach (suruali fupi), kara (bangili ya chuma), na kirpan (upanga au hanjari huvaliwa upande). Waingereza, ambao walikuwa na ukoloni huko Uhindu wakati huo, walitumia sana Khalsa kama wapiganaji na walinzi binafsi. Gobind Singh hatimaye aliuliwa na Waislamu. Alikuwa binadamu guru wa mwisho. Je! Nani alikuwa mrithi wake? Kitabu takatifu cha Sikh, Adi Granth, alichukua nafasi yake kama ilivyoonyeshwa na jina lake lingine, Guru Granth. Adi Granth, ingawa hakuabudiwa, alidhaniwa kuwa hali ya Mungu.

Licha ya mizizi yake ya mpinzani vita, Sikhism imejulikana kama wapiganaji, ambayo ni bahati mbaya kwa sababu shina ya mapambano hayo inatokana kwa kiasi kikubwa na masuala ya kijiografia nje ya udhibiti wa Sikh. Mpaka unaopiganiwa sana wa Uhindu na Pakistan uligawanyika mwaka 1947 unakata moja kwa moja katika mkoa wa Punjab ambapo Sikhs walikuwa na kiwango cha juu cha uhuru. Jitihada za kudumisha utambulisho wao wa kisiasa na kijamii mara nyingi zimeshindwa. Magaidi wamechukua hatua kali za kuanzisha serikali ya Sikh, Khalistan, lakini wengi wa Sikhs ni watu wenye upendo wa amani.

Mkristo na Sikh wanaweza kutambua kila mmoja kwa vile mila zote za dini zimepatia mateso mengi na wote wanaabudu Mungu mmoja tu. Mkristo na Sikh, kama watu, wanaweza kuwa na amani na kuheshimiana. Lakini Sikhism na Ukristo hauwezi kuchanganyishwa. Mfumo wao wa imani una hoja kadhaa za makubaliano lakini hatimaye wana na maoni tofauti ya Mungu, maoni tofauti ya Yesu, mtazamo tofauti wa Maandiko, na mtazamo tofauti wa wokovu.

Kwanza, dhana ya Sikhism ya Mungu kama dhahanio na lisilo la kibinafsi linalohitilafiana moja kwa moja na upendo, kutunza "Abba, Baba" Mungu aliyefunuliwa katika Biblia (Warumi 8:15; Wagalatia 4:6). Mungu wetu anahusika sana na watoto Wake, kujua wakati tunapoketi na kuinuka na kuelewa mawazo yetu (Zaburi 139: 2). Anatupenda kwa upendo wa milele na anatuvuta kwake Yeye kwa uvumilivu na uaminifu (Yeremia 31:3). Pia anaweka wazi kwamba hawezi kuunganishwa na mungu yeyote anayeitwa wa dini nyingine: "Kabla yangu hakuumbwa Mungu awaye yote, wala baada yangu mimi hatakuwapo mwingine" (Isaya 43:10) na "Mimi ni Bwana, wala hapana mwingine; zaidi yangu mimi hapana Mungu"(Isaya 45:5).

Pili, Sikhism inakanusha hali ya kipekee ya Yesu Kristo. Maandiko ya Kikristo yanasema kuwa wokovu unaweza kuja kwa njia Yake tu: "Mimi ndimi njia, na kweli, na uzima; mtu haji kwa Baba, ila kwa njia ya Mimi" (Yohana 14: 6). "Wala hakuna wokovu katika mwingine awaye yote, kwa maana hapana jina jingine chini ya mbingu walilopewa wanadamu litupasalo sisi kuokolewa kwalo" (Matendo 4:12). Kwa hali yoyote ya Sikhs wanaweza kumudu Kristo, sio hali anayostahili, wala sio ambacho Biblia inamudu Yeye-Mwana wa Mungu na Mwokozi wa ulimwengu.

Tatu, Sikhs na Wakristo wote wanadai kwamba yao ni Maandiko pekee yaliyoongozwa na Mungu. Vitabu vya chanzo kwa Ukristo na Sikhism vyote haviwezi kuwa "neno pekee la Mungu". Kuwa dhahiri, Mkristo anadai kwamba Biblia ni Neno la Mungu. Ni pumzi ya Mungu, imeandikwa kwa wote wanaotafuta kujua na kuelewa, "lafaa kwa mafudisho, na kwa kuwaonya watu makossa yao, na kwa kuwaongoza, na kwa kuwaadibisha katika haki; ili mtu wa Mungu awe kamili, amekamilishwa apate kutenda kila tendo jema" (2 Timotheo 3: 16-17). Biblia imepeanwa na Baba yetu wa Mbinguni ili tuweze kumjua na kumpenda Yeye, ili tuweze "kupata kujua yaliyo kweli" (1 Timotheo 2: 4), na kwamba tupate kuja kwake kwa uzima wa milele.

Nne na hatimaye, mtazamo wa Sikh wa wokovu unakataa upatanisho wa dhabihu wa Kristo. Sikhism inafundisha mafundisho ya karma pamoja na kujitolea kwa Mungu. Karma ni ufafanuzi usiofaa wa dhambi, na hakuna kiasi cha matendo mema kinaweza kufidia hata dhambi moja dhidi ya Mungu mtakatifu asiye na mwisho. Utakatifu kamili hauwezi kuvumilia kufanya kitu chochote ila kuchukia uovu. Kwa kuwa Yeye ni mwenye haki, Mungu hawezi tu kusamehe dhambi bila kulipa deni la dhambi. Kwa kuwa Yeye ni mwema, Mungu hawezi kuwaacha watu wenye dhambi katika upeo wa furaha ya mbinguni bila kubadilika. Lakini katika Kristo, Mungu-mtu, tuna dhabihu isiyo na mwisho inayostahili kulipa deni. Msamaha wetu ulikuwa ghali zaidi ya kipimo, ghali sana sisi wanadamu hatuwezi kumudu. Lakini tunaweza kuupokea kama zawadi. Hii ndiyo maana ya Biblia kwa "neema." Kristo alilipa deni ambalo hatungemudu kulipa. Alitoa dhabihu maisha yake badala yetu ili tuweze kuishi pamoja naye. Tunahitaji tu kuweka imani yetu ndani yake. Sikhism, kwa upande mwingine, inashindwa kushughulikia matokeo yasiyo na mwisho ya dhambi, majukumu ya wema na haki ya Mungu, na uharibifu wa jumla wa mwanadamu.

Kwa kumalizia, tunaweza kusema kwamba Sikhism ina nyayo za kihistoria na kiteolojia ya yote Kihindu na Uislam lakini haiwezi kueleweka vizuri kama chotara tu ya hizi mbili. Imebadilika hadi mfumo wa kidini tofauti. Mkristo anaweza kupata msingi sawa na Sikh kwa hoja fulani, lakini hatimaye Ukristo na Sikhism haziwezi kuunganishwa.

English


Rudi kwa ukurasa wa nyumbani wa Kiswahili

Je! Sikhism ni nini?