kati ya "monegizimu (Monergism) na sinegizimu au (synergism)- ni maoni gani ni sahihi?



Swali: "kati ya "monegizimu (Monergism) na sinegizimu au (synergism)- ni maoni gani ni sahihi?"

Jibu:
Mada hii imejadiliwa sana katika kanisa kwa karne nyingi. Hatutilii chumvi kusema kwamba mjadala huu unahusisha kwa kina Injili yenyewe. Kwanza, hebu tufafanue maneno mawili. Tunaposema kuhusu monegizimu au (monergism) ukilinganisha na sinegizimu (synergism), akizungumza kitheolojia, tunazungumzia juu ya nani anayeletea wokovu wetu. Monegizimu au (Monergism) inayotokana na neno la kiyunani linalomaanisha "kufanya kazi peke yake," ni mtazamo kwamba Mungu peke yake husababisha wokovu wetu. Mtazamo huu unafanyika hasa na mila ya ukalvini (Calvinism) na Mageuzi na imefungwa kwa kile kinachojulikana kama "mafundisho ya neema." Sinegizimu (Synergism), ambayo pia hutoka kwa neno la kiyunani la Kigiriki lina maana "kufanya kazi pamoja," ni mtazamo kwamba Mungu hufanya kazi nasi katika kutekeleza wokovu. Monegizimu au (monergism) inahusishwa kwa karibu na John Calvin na sinegizimu au ( synergism) inahusishwa na James Arminius, na maoni yake yameumbwa sana mazingira ya kisasa ya kiinjilisti. Calvin na Arminius sio wabunifu wa maoni haya, lakini ni wafuasi maarufu wa ukalvini (Calvinism) na uarimini ( Arminianism).

Maoni haya mawili yalijadiliwa sana katika karne ya 17 wakati wafuasi wa uarimini walichapisha Makala Tano ya Remonstrance (FAR), hati inayoelezea ambapo teolojia yao ilikuwa tofauti na ile ya Calvin na wafuasi wake. Kipengele muhimu katika mjadala huu ni kati ya mafundisho ya Calvin ya uchaguzi usio na masharti dhidi ya mafundisho ya Arminian ya uchaguzi wa masharti. Ikiwa mtu anaamini uchaguzi usio na masharti, basi mtu atakuwa na mtazamo wa mtazamo wa wokovu. Kinyume chake, ikiwa mtu anashikilia mtazamo kwamba uchaguzi huo unategemea ufahamu wa Mungu wa nani atakayeamini kwake, basi moja huelekea mtazamo wa ushujaa.

Mtazamo wa uchaguzi usio na masharti umeelezwa katika Ufunuo wa Imani ya Westminster: "Wale wanadamu ambao wamepangiwa uhai, kabla ya Mungu kuwekwa misingi ya ulimwengu, kwa mujibu wa kusudi lake la milele na la kutoshindwa, na shauri la siri na furaha nzuri kwa mapenzi yake, amechagua katika Kristo, kwa utukufu wa milele, kutokana na neema yake ya bure na upendo peke yake, bila uangalizi wa imani au kazi nzuri, au uvumilivu katika kila mmoja wao, au kitu kingine chochote kiumbe, kama hali, au husababisha kumsafirisha hapo; na yote kwa sifa ya neema yake ya utukufu "(WCF III.5, aliongeza masisitizo). Kama tunavyoweza kuona, uchaguzi usio na masharti unafundisha kwamba uchaguzi wa wateule wa Mungu unategemea radhi nzuri ya mapenzi Yake na hakuna chochote zaidi. Zaidi ya hayo, Uchaguzi wake katika uchaguzi haukutegemea uangalizi wake wa imani ya mtu au kazi yoyote nzuri au vile mtu huyo anavyovumilia katika imani au kazi nzuri.

Vifungu viwili vya kibiblia vinaunga mkono mafundisho haya. Cha kwanza ni Waefeso 1: 4-5, "Kwa maana alituchagua ndani yake kabla ya uumbaji wa ulimwengu kuwa watakatifu na tusiwe na hatia machoni pake. Kwa upendo alitutabiri sisi kuwa watoto wake kwa njia ya Yesu Kristo, kulingana na mapenzi yake. "Kulingana na kifungu hiki, sisi tulichaguliwa na Mungu kuwa ndani ya Kristo-watakatifu na wasio na hatia-kabla ya ulimwengu kuundwa, na chaguo hili lilitegemea "kusudi la mapenzi ya Mungu." Kifungu kingine ni Warumi 9:16, "Kwa hivyo, haitegemei tamaa au jitihada za kibinadamu, bali ni kwa rehema ya Mungu." Uchaguzi wa Mungu hautegemei na chochote tunachofanya au kuamini, lakini hufanywa tu kwa hiari ya huruma ya Mungu.

Kiini cha Ukalvini (Calvinism), na hoja ya monergistic, ni kwamba Mungu yuko katika ile shughuli ya kuokoa watu na sio tu kuwaweka kaika ile hali ya wokovu. Kwa sababu watu wote wanazaliwa katika dhambi na kwa sababu ya asili yao ya kuanguka (uharibifu wa jumla), watamkataa Mungu daima; Kwa hiyo, Mungu lazima atende kwa kuokoa wateule bila masharti yoyote kwa mfano, hali yao ya imani. Ili kuwapa baraka za wokovu na uzima wa milele kwa wateule, Mungu lazima kwanza aone dhambi zao (upatanisho mdogo). Neema hii na wokovu lazima zifanyike kwa wateule, na kwa hivyo Roho Mtakatifu hutumia matokeo ya wokovu kwa wateule kwa kugeuza upya roho zao na kuwavuta katika wokovu (neema isiyopinga). Hatimaye, wale ambao Mungu amewaokoa atahifadhi mpaka mwisho (uvumilivu wa watakatifu). Kutoka mwanzo hadi mwisho, wokovu (katika mambo yake yote) ni kazi ya Mungu na Mungu pekee-monegizimu (mornegism)! Kiini ni kwamba, watu halisi wanaokolewa-wateule. Fikiria Warumi 8: 28-30. Katika kifungu hiki tunaona kwamba kuna kundi la watu ambao Mungu "anawaita kulingana na kusudi lake." Watu hawa hujulikana kama "wale wanaompenda Mungu." Watu hawa pia ni wale ambao katika mistari 29-30 hujulikana kama kutabiriwa, kuitwa, kuhesabiwa haki na kutukuzwa. Mungu ndiye anayefanya kundi hili la watu (wale wanaompenda Mungu, waliochaguliwa) kusonga kutoka kwa ujuzi kufikikia kwa utukufu, na hakuna wanaopotea njiani.

Kwa kuunga mkono hoja ya usawa, hebu tuangazie mawazo Tano ya kanuni ya masikitiko (Remonstrance): "Kwamba Mungu, kwa kusudi la milele na lisilobadilika katika Yesu Kristo Mwanawe, kabla ya kuwekwa misingi ya ulimwengu, ameamua, kutoka kwa kuanguka kwa wenye dhambi, kuokoa kwa Kristo, kwa ajili ya Kristo, na kwa njia ya Kristo, wale ambao kwa njia ya neema ya Roho Mtakatifu watamwamini Yesu huyu mwanawe Yesu, na wataendelea katika imani hii na utii wa imani, kwa njia hii neema, hata mwisho; na, kwa upande mwingine, kuwaacha wasiokomolewa na wasioamini katika dhambi na chini ya hasira, na kuwahukumu kama kuachana na Kristo, kulingana na neno la Injili katika Yohana 3:36: "Amwaminiye Mwana yuna uzima wa milele; asiyemwamini Mwana hataona uzima, bali ghadhabu ya Mungu inamkalia," na kulingana na vifungu vingine vya Maandiko pia" (FAR, Kifungu cha 1, aliongeza msisitizo). Hapa tunaona kwamba wokovu una masharti juu ya imani na uvumilivu wa mtu binafsi. Kile uchaguzi wa masharti unaofanya ni kufanya wokovu wetu uwewe juu yetu, juu ya uwezo wetu wa kuchagua Yesu na kubaki ndani yake. Waarimini (Arminis) watasema kuwa uwezo wetu wa kuchagua Yesu ni matokeo ya neema ya ulimwengu ambayo Mungu huwapa watu wote ambayo husababisha athari za kuanguka na inaruhusu mtu kuchagua kukubali au kukataa Kristo. Kwa maneno mengine, Mungu lazima afanye kitu hata kufanya uchaguzi wa wokovu iwezekanavyo, lakini hatimaye ni uchaguzi wetu ambao unatuokoa. Maandiko katika Kifungu cha kwanza kinasisitiza hakika kwamba wale wanaoamini wana uzima wa milele na kwamba wale wanaokataa hawana uzima wa milele, hivyo inaonekana kuna kuunga mkono kwa maandiko au mafundisho haya. Kwa hivyo, hoja ya ushirikiano inadai kwamba Mungu hufanya wokovu iwezekanavyo, lakini ni uchaguzi wetu ambao hufanya wokovu kuwa halisi.

Hivyo, wakati monergism inadai kwamba Mungu ni hali muhimu na ya kutosha kwa wokovu wetu, ushiriikiano unakubali kuwa Mungu ni hali ya lazima, lakini unakataa kutosha kwake. Ile hali yetu ya kuwa na uhuru wa kuchagua pamoja na kazi ya Mungu ndio inayofanya iwe ya kutosha. Kusema kwa kimantiki, tunapaswa kuwa na uwezo wa kuona hitilafu katika hoja ya ushirikiano -kwamba Mungu haokoi mtu yeyote. Hii huweka wajibu wa wokovu kwetu, kwa maana sisi ndio ambao tunapaswa kufanya wokovu uwe halisi kwa kuweka imani yetu katika Kristo. Ikiwa Mungu hawezi kuokoa mtu yeyote, basi inawezekana kwamba hakuna mtu atakayeokolewa. Ikiwa Mungu haokoi mtu yeyote, tunawezaje kuelezea vifungu vile vile kama Waroma 8: 28-30? Vitendo vyote vya Kiyunani katika kifungu hiki ni dalili, maana yake kwamba hatua iliyoelezwa ndani yake imekamilika; hakuna uwezekano wa maana katika kifungu hicho. Kwa mtazamo wa Mungu, wokovu umefanyika. Zaidi ya hayo, Kifungu cha nne cha Remonstrance kinasema neema ya Mungu haiwezi kushindwa, na Ibara ya tano inasema kwamba wale waliochagua neema ya Mungu pia wanaweza kuanguka kutokana na neema hiyo na "kurudi kwenye dunia hii mbaya" na kufanyika kuwa "bila neema." Mtazamo huu unatofautiana na mafundisho ya wazi ya Maandiko kuhusiana na usalama wa milele wa mwamini.

Ikiwa ndivyo ilivyo, basi tunaitikiaje kuunga mkono kwa Biblia kwa uchaguzi wa masharti (tazama Yohana 3:36)? Hatuwezi kana kwamba imani ni muhimu kufanya wokovu kuwa "mpango uliofanyika" katika maisha yetu, lakini je, tunaiweka imani wapi katika utaratibu wa wokovu (Ordo Salutis)? Tena, ikiwa tunazingatia Warumi 8: 29-30, tunaona maendeleo ya mantiki ya wokovu. Kuhesabiwa haki, ambayo ni kwa kawaida katika mtazamo wakati wa kuzingatia wokovu kwa imani, ni ya nne kwenye orodha hiyo iliyoandaliwa na utambuzi, utangulizi, na wito. Sasa wito unaweza kugawanywa katika vipengeo vifuatavyo: urejesho, uinjilisti, imani na toba. Kwa maneno mengine, "wito" (unaojulikana kama "wito wa ufanisi" na wasomi waliobadilika) kwanza lazima kuhusisha kuzaliwa tena kwa nguvu ya Roho Mtakatifu (Yohana 3: 3). Kisha kufuata kuhubiri injili (Warumi 10: 14-17), ikifuatiwa na imani na toba. Hata hivyo, kabla ya jambo lolote kutendeka, ni lazima kwa mantiki lielewe na utambuzi na utayarisho.

Hii inatuleta kwenye swali la ile hali ya utambuzi wa mbele. Arminians watasema kuwa utambuzi wa mbele unahusu ile hali ya Mungu kujua mbeleni ile imani ya wateule. Ikiwa ndivyo ilivyo, basi Mungu kutuchagua sisi hakutokani "kusudi njema ya mapenzi yake," bali ni uwezo wetu wa kumchagua, licha ya hali yetu ya kuanguka ambayo, kulingana na Warumi 8: 7 ni chuki kwa Mungu na hawezi kufanya hivyo. Mtazamo wa Arminian wa utambuzi wa mbeleni unatofautiana na mafundisho ya wazi ya vifungu zilizotajwa hapo juu zinazouga mkono uchaguzi usio na masharti (Waefeso 1: 4-5 na Waroma 9:16). Mtazamo huu kimsingi uchochea ukuu wa Mungu na huweka wajibu wa wokovu kwa mabega ya viumbe ambao hawawezi kabisa kujiokoa wenyewe.

Kwa kumalizia, uzito wa ushahidi wa kimantiki na uzito wa ushahidi wa kibiblia unaunga mkono mtazamo wa uokoaji kupitia Mungu pekee. Mungu ni mwandishi na mkamilifu wa wokovu wetu (Waebrania 12: 2). Yeye ambaye alianza kazi nzuri ndani yetu atakamilika siku ya Kristo Yesu (Wafilipi 1: 6). Monegizimu (Monergism) ina athari kubwa sio tu jinsi mtu anavyoona wokovu, lakini pia juu ya uinjilisti. Ikiwa wokovu unategemea neema ya Mungu ya kuokoa, basi hakuna nafasi ya kujivunia, na utukufu wote ni kwake Mungu(Waefeso 2: 8-9). Kwa kuongeza, kama Mungu kweli anaokoa watu, basi jitihada zetu za uinjilisti zinapaswa kuzaa matunda kwa sababu Mungu ameahidi kuokoa wateule. Monergism ni sawa na utukufu mkubwa kwa Mungu!


Rudi kwa ukurasa wa nyumbani wa Kiswahili

kati ya "monegizimu (Monergism) na sinegizimu au (synergism)- ni maoni gani ni sahihi?