Je, Jedwali la Mataifa ni nini?


Swali: "Je, Jedwali la Mataifa ni nini?"

Jibu:
Mwanzo sura ya 10, inayojulikana kama Jedwali la Mataifa, ni orodha ya waanzilishi wa ukoo wa mataifa sabini ambayo yalitoka kwa Nuhu kupitia wanawe watatu, Shemu, Hamu, na Yafethi. Ishirini na sita kati ya sabini yalitoka kwa Shemu, thelathini kutoka kwa Hamu, na kumi na nne kutoka kwa Yafethi. Mwanzo 10:32 inatoa muhtasari wa sura kwa ufupi na dhahiri: "Hizi ndizo jamaa za wana wa Nuhu, kufuata vizazi vyao, katika mataifa yao; na kwa hao mataifa yaligawanyika katika nchi baada ya gharika." Sura ya 11 inaelezea mgawanyiko wao huko Babeli.

Nakala inaonekana kuashiria, ingawa haijaeleza waziwazi, kwamba orodha hiyo ilipangwa kuwa akaunti kamili. Imekuwa ya kawaida kutafsiriwa kama vile. Hata hivyo, tafsiri hii ni kisio.

Nasaba zote za kibiblia zimefupishwa. Takwimu muhimu za kihistoria zinajumuishwa wakati "ndogo zaidi," au ndogo kiutamaduni husika, ndugu wanaachwa nje. Inawezekana kwamba hilo ndilo suala kwa Jedwali la Mataifa. Mwandishi wa Jedwali anaweza kuwa amezingatia masomo yake juu ya mataifa muhimu zaidi kwa taifa lake mwenyewe wakati wa mkusanyiko wa Jedwali, huku akipuuza waanzilishi wa mataifa mengine yaliyotawanyika, labda hata yaliyosahaulika kitambo sana. Wakati kila taifa linahusiana hatimaye na kila taifa lingine kupitia Nuhu, mshikamano huu na mababu hii haidumishi mara moja umuhimu wa mapatano ya kiutamaduni kati ya uzao wake.

Ingawa baadhi ya mataifa yaliyoorodheshwa yanajulikana kwa urahisi, baadhi hubakia kutoonekana vizuri. Wasomi wengi wamejaribu kutambua mataifa haya hayajulikani na shahada tofauti za mafanikio. Kwa sababu ya asili ya kale ya chanzo za nyenzo, bado kuna utata mwingi.

Uhalali wa Jedwali umetiliwa shaka kwa ukweli kwamba baadhi ya mahusiano yaliyoelezwa hayafanani na isimu ya kisasa ya kulinganisha. Kwa mfano, Walamamu wanasemekana kuwa walitoka kwa Shemu, lakini lugha yao haikuwa ya Kisemiti. Wakanaani wanasemekana kuwa walitoka kwa Hamu, lakini lugha yao ilikuwa ya Kisemiti.

Pingamizi hii inadhani kwamba lugha hizi hazijawahi kuwa na mabadiliko yoyote makubwa. Historia ya kanda inaonekana kuashiria kuwa hii ni dhana isioaminika. Tamaduni za eneo hilo zilikuwa chini ya uhamiaji na uvamizi na nguvu za kigeni. Ufalme wa ushindi mara nyingi uliweka lugha na utamaduni wao juu ya kushinda.

Utamaduni wa Myunani wa Ufalme wa Kiajemi baada ya ushindi wa Alexander Mkuu ni mfano ulio bora. Au fikiria Waisraeli, ambao hasa walizungumza Kiebrania ya kale mpaka utumwa wa Babeli na ushindi wa Kiajemi. Kisha wakaanza Kiaramu, lugha rasmi ya Dola ya Uajemi. Buku la sheria na maadili ya Kiyahudi lilikuwa limeandikwa kwa Kiaramu, kama vile sehemu kubwa ya vitabu vya Danieli na Ezra. Kiaramu inadhaniwa kuwa lugha asili ya Yesu. Baada ya ushindi wa Alexander kwa Uajemi, Wayahudi walikubali Kigiriki kama lugha ya pili. Matokeo yake, Agano Jipya lote liliandikwa kwa Kigiriki. Lugha za kanda hazikuwa tuli.

Waebrania walivamia na kushinda Kanaani muda mrefu kabla ya Wagiriki, Waajemi, na Wababiloni. Je, ni jambo la kushangaza kwamba Wakanaani wa mkoa walikubali lugha ya Kisemiti iliyofanana kwa karibu sana na Kiebrania ya zamani? Kwa Waelamiti, ikiwa tunataka kufanya kesi kutoka kwa Waelamiti tunapaswa kuanza na Waelamiti wa awali. Waelamiti wa awali bado hawajajulikana, kwa hiyo hawawezi kuunda msingi wa hoja dhidi ya Jedwali la Mataifa. Hakuna ushahidi kwamba ya mwisho, Waelamiti wasio Kisemiti inakabiliwa na Waelamiti wa awali, na hatujui ni athiri gani ambayo inaweza kubadilisha lugha wakati wowote.

Vikwazo vingine kwa Jedwali la Mataifa ni kwamba mataifa kadhaa yaliyoorodheshwa hayaonekani katika rekodi ya kihistoria (kama tunayo leo) hadi mwishoni mwa milenia ya kwanza KK. Hii imesababisha wasomi wengine muhimu kuweka tarehe Jedwali hapo awali kabla ya karne ya 7 KK.

Hii ni upinzani wa mara kwa mara wa Biblia. Badala ya kupa Biblia manufaa ya shaka wakati wowote inapozungumzia mji au utamaduni ambao hauonekani mahali popote katika rekodi ya kihistoria, au wakati wowote inapoweka utamaduni katika kipindi ambacho kilitangulia rekodi nyingine yoyote ambayo tunayo kutoka kwa vyanzo vingine vyenye upungufu, wakosoaji kwa ujumla wanadhani kuwa waandishi wa kibiblia walikuwa wenye hila na wajinga. Hivyo ndivyo ilikuwa kwa jiji kuu la kale la Niniva na ustaarabu wa kale wa Hiti wa Levati, wote ambao walipatikana tena katika nyakati za kisasa, katika karne ya 19 na 20, kwa mtiririko huo, kwa uthibitisho wa ajabu wa shahidi wa kihistoria wa Biblia. Ukweli wa jambo hilo ni ujuzi wetu wa tamaduni za kale ni mgawanyiko mno na mara nyingi unategemea mawazo muhimu. Kwa hivyo ni kisio kusema kuwa Jedwali la Mataifa liliandikwa kwa kuchelewa kwa kuzingatia tu kwamba baadhi ya mataifa yaliyotajwa hayaonekani mahali popote isipokuwa katika rekodi za kihistoria za baadaye.

Pingamizi moja ya mwisho inahusisha ukweli kwamba Nimrodi anasemekana kuwa mwana wa Kushi (Mwanzo 10:8), ambaye anaaminika kuwa alianzisha Nubia kusini mwa Misri. Hata hivyo Nimrodi alianzisha miji kadhaa huko Mesopotamia ambayo haionyeshi ishara ya asili ya Nubia (Mwanzo 10:8-12). Je! Hii inamaanisha, kama wakosoaji wengine wanadai, kwamba Jedwali lina makosa dhahiri kabisa, ama kuhusu ukoo wa Nimrodi au jukumu lake katika kuanzisha miji ya Mesopotamia?

Wenye kushuku ambao wanasema hoja hii hawakubali ukweli kwamba Kushi pia aliwazaa waanzilishi wa nchi sita za Kiarabu (Mwanzo 10:7), wala hakuna hata moja ambayo inaonyesha ishara za asili ya Nubia. Hii ni kwa sababu Nubia ilianzisha njia ya kitamaduni yao wenyewe juu ya vizazi vingi. Nimrodi alikuwa mwana wa moja kwa moja wa Kushi. Hatuna sababu ya kumtarajia yeye au miji aliyosaidia kuanzisha kuonyesha ishara yoyote ya asili ya Nubia.

Kwa muhtasari, Jedwali la Mataifa linaonyesha mtazamo wa kibiblia, wa kiethnolojia kwamba mataifa yote yalitoka kwa Nuhu kupitia wana wake watatu, Shemu, Hamu, na Yafethi. Haijulikani kama orodha ya sabini ilikuwa ina maana ya kuwa kamili au kama kuna baadhi ya mataifa yaliyoachwa nje, kwa makusudi au kwa ajali. Ukweli wa kile tunachokijua kuhusu Jedwali kimesababishwa na wenye kushuku ambao upingamizi wa mabishano huonekana kuwa na dosari na usio na maana. Kutokana na hali ya asili chanzo ya nyenzo, ukweli wa Jedwali hatimaye hauwezi kudhibitishwa. Mwishoni, wale wanaoikubali hufanya hivyo kwa imani, wakiichukulia kuwa kweli kama sehemu ya mtazamo mkubwa, unaofaa. Wale ambao wanaikataa kimsingi hufanya hivyo kwa sababu hiyo.

Kiingereza


Rudi kwa ukurasa wa nyumbani wa Kiswahili

Je, Jedwali la Mataifa ni nini?