Աստուա՞ծ է ստեղծել չարը:



Հարց. Աստուա՞ծ է ստեղծել չարը:

Պատասխան.
Առաջին հայեացքից կարող է թուալ, որ եթէ Աստուած է ստեղծել բոլոր բաները, ուրեմն չարը նոյնպէս պէտք է Աստուծոյ ստեղծածը լինի: Բայց բանն էլ հէնց այն է, որ չարը «բան» չէ, ինչպէս քարը կամ էլեկտրականութիւնը: Չես կարող ասել՝ մի աման չարիք: Չարն ինքնին գոյութիւն չունի, չարը իրականում բարու բացակայութիւնն է: Օրինակ՝ փոսը իրական է, բայց փոսը գոյութիւն ունի միայն մէկ այլ բանի մէջ: Հողի բացակայութիւնն անուանում ենք փոս, բայց փոսը հնարաւոր չէ զատել հողից: Գիտենք, որ արարչագործութեան ժամանակ Աստուած ինչ-որ ստեղծել է, բարի է: Այդ բարի բաներից էին նաեւ բանական արարածները, որոնք ազատութիւն ունէին բարին ընտրելու: Իսկական ընտրութիւնը պահանջում էր ընտրութեան հնարաւորութիւն, եւ Աստուած պէտք է թոյլ տար, որ բարու հետ նաեւ այլ բան լինէր: Հետեւաբար Աստուած թոյլ տուեց, որ ազատ հրեշտակներն ու մարդիկ ընտրէին բարին կամ մերժէին բարին (չարը): Երկու լաւ բաների միջեւ ծագող վատ փոխյարաբերութիւնը կոչում ենք չարիք, բայդ դա չի դառնում մի «բան», որն Աստծուց պահանջուէր ստեղծել:

Պարզաբանելու համար բերենք մէկ այլ օրինակ: Եթէ ձեզ հարցնեն՝ «Ցուրտը գոյութիւն ունի՞», հաւաբանար կպատասխանէք՝ այո: Բայց սա ճիշտ պատասխան չէ: Ցուրտը գոյութիւն չունի: Ցուրտը տաքի բացակայութիւնն է: Նմանապէս եւ մութը լոյսի բացակայութիւնն է, մութն ինքնին գոյութիւն չունի: Չարը բարու բացակայութիւնն է կամ, աւելի ստոյգ, չարը Աստուծոյ բացակայութիւնն է: Աստուած կարիք չունէր չարն ստեղծելու, այլ միայն թոյլ տալու բարու բացակայութիւնը:

Այսպիսով՝ Աստուած չարը չի ստեղծել, Աստուած թոյլ է տալիս չարի գոյութիւնը: Եթէ չարի հնարաւորութիւնը չլինէր, ե՛ւմարդիկ, ե՛ւ հրեշտակները Աստծուն կծառայէին հարկադրաբար, պարտաւորութիւնից ելնելով, ոչ ազատ ընտրութեամբ: Աստուած «ռոբոտներ» չէր ուզում, որոնք միայն անէին այն, ինչ Ինքը ուզէր, որպէս «ծրագրաւորած» մեխանիզմներ: Աստուած թոյլ տուեց չարի հնարաւորութիւնը, որպէսզի իսկապէս ազատ կամք ունենանք եւ ինքներս ընտրենք՝ ուզում ենք ծառայել Իրեն, թէ ոչ:

Մենք՝ սահմանափակ մարդ էակներս, երբեք լիովին չենք հասկանայ անսահման Աստծուն (Հռոմայեցիս 11.33-34): Երբեմն մեզ թւում է հասկանում ենք, թէ Աստուած ինչու է այս կամ այն բանն անում, բայց յետոյ տեսնում ենք, որ Նա մեր մտածածից բոլորովին այլ նպատակ ունէր: Աստուած ամէն ինչը դիտարկում է սուրբ, յաւիտենական տեսանկիւնից: Մենք նայում ենք մեղսալի, երկրային ու ժամանակաւոր տեսանկիւնից: Ինչո՞ւ Աստուած մարդ ստեղծեց՝ իմանալով, որ Ադամն ու Եւան մեղանչելու էին եւ որպէս հետեւանք չարիք, մահ ու տառապանք բերէին ողջ մարդկութեան վրայ: Ինչո՞ւ բոլորիս միանգամից Երկնքում չստեղծեց, որտեղ կատարեալ կլինէինք ու տառապանքից զերծ կմնայինք: Հարցեր, որոնց չենք կարող սպառիչ պատասխան տալ, քանի դեռ յաւիտենութեան «այս կողմում» ենք: Մի բան կարող ենք իմանալ միայն. Աստուած ինչ որ անում է, սուրբ եւ կատարեալ է եւ, ի վերջոյ, փառաւորելու է Իրեն: Աստուած թոյլ տուեց չարի հնարաւորութիւնը, որպէսզի ճշմարիտ ընտրութիւն տայ մեզ Իրեն երկրպագելու մէջ: Նա չար բան չի ստեղծել, բայց հանդուրժում է չարը: Այլապէս մեր աստուածպաշտութիւնը պարտադրանք կլինէր եւ ոչ երբեք մեր սեփական կամքի ընտրութիւնը:



Վերադառնալ հայերէն սկզբնաէջ


Աստուա՞ծ է ստեղծել չարը: