Nīnau
ʻO wai ʻo Iesū Kristo?
Pane
ʻAʻole e like me ka nīnau "Aia anei ke Akua?", ʻo ka nīnau inā paha ua ola ʻo Iesū Kristo, he kakaikahi wale nō ka poʻe i nīnau. Manaʻo ka hapa nui he kanaka maoli ʻo Iesū i noho ma ʻIseraʻela i 2,000 mau makahiki i hala. Hoʻomaka ka hoʻopaʻapaʻa me ke kūkākūkā ʻana i ke ʻano piha o Iesū. Aneane pau nā hoʻomana nui e aʻo ana he kāula ʻo Iesū a he kumu maikaʻi paha a he kanaka haipule paha. Akā, ke haʻi mai nei ka Baibala iā kākou ua ʻoi aku ʻo Iesū ma mua o ke kāula, ke kumu maikaʻi, a i ʻole ke kanaka haipule.
Ua kākau ʻo C. S. Lewis ma kāna puke ʻo Mere Christianity penei: "Ke hoʻāʻo nei au ma ʻaneʻi e pale aku i kekahi mai ka ʻōlelo ʻana i ka mea lapuwale maoli a ka poʻe e ʻōlelo pinepine ai e pili ana iā ia [ʻo Iesū Kristo]: 'Ua mākaukau wau e ʻae iā Iesū ma ke ʻano he kumu aʻo maikaʻi loa, akā ʻaʻole au e ʻae i kāna ʻōlelo ʻana he Akua.' ʻO ia ka mea hoʻokahi a mākou e ʻōlelo ʻole ai. ʻO ke kanaka he kanaka wale nō a ʻōlelo i nā ʻano mea a Iesū i ʻōlelo ai, ʻaʻole ia he kumu aʻo maikaʻi loa. He pupule paha ʻo ia—ma ka pae me ke kanaka e ʻōlelo ana he hua moa ʻenaʻena ʻo ia—a i ʻole ʻo ia ka Diabolo o Gehena. Pono ʻoe e koho. ʻO kēia kanaka, ua ʻo ia a ʻo ia nō, ke Keiki a ke Akua, a i ʻole he pupule a i ʻole kekahi mea ʻino aʻe. Hiki iā ʻoe ke pani iā ia no ka naʻaupō, hiki iā ʻoe ke kuha iā ia a pepehi iā ia me he daimonio lā; a i ʻole hiki iā ʻoe ke hāʻule i kona mau wāwae a kapa iā ia he Haku a me ke Akua. Akā, mai hoʻopuka kākou i kekahi mea lapuwale e pili ana i kona lilo ʻana i kumu aʻo kanaka nui. ʻAʻole ʻo ia i waiho i kēlā koho iā mākou. ʻAʻole ʻo ia i manaʻo e hana pēlā" (Macmillan, 1952, p. 55–56).
No laila, ʻo wai ka mea a Iesū i ʻōlelo ai ʻo ia? ʻO wai ka mea a ka Baibala e ʻōlelo nei ʻo ia? ʻO ka mea mua, ʻo ia ke Akua ma ke kino. Ua ʻōlelo ʻo Iesū ma Ioane 10:30, "ʻO wau a me ka Makua, hoʻokahi mākou." I ka nānā mua ʻana, ʻaʻole paha kēia he ʻōlelo ʻana he Akua ʻo ia. Eia naʻe, e nānā i ka pane a ka poʻe Iudaio i kāna ʻōlelo. Ua hoʻāʻo lākou e hailuku iā ia "no ka ʻōlelo hōʻino, no ka mea, ʻo ʻoe, he kanaka wale nō, ke ʻōlelo nei ʻoe he Akua ʻoe" (Ioane 10:33). Ua hoʻomaopopo ka poʻe Iudaio i ka ʻōlelo a Iesū ma ke ʻano he ʻōlelo ʻana he Akua ʻo ia. Ma nā paukū aʻe, ʻaʻole loa ʻo Iesū i hoʻololi i kāna ʻōlelo a i ʻole e hoʻāʻo e wehewehe iā ia. ʻAʻole loa ʻo ia i ʻōlelo, "ʻAʻole au i ʻōlelo he Akua au." I ka ʻōlelo ʻana a Iesū, "ʻO wau a me ka Makua, hoʻokahi mākou" (Ioane 10:30), ua koi maoli ʻo ia i ka like ʻana me ke Akua.
Ma Ioane 8:58, ua ʻōlelo ʻo Iesū i ke ola mua ʻana, he ʻano o ke Akua: "'Ke ʻōlelo aku nei au iā ʻoukou i ka ʻoiaʻiʻo,' i ʻōlelo mai ai ʻo Iesū, 'Ma mua o ka hānau ʻana o ʻAberahama, ʻo wau nō!'" I ka pane ʻana i kēia ʻōlelo, ua lawe hou nā Iudaio i nā pōhaku e hailuku iā Iesū (Ioane 8:59). I ka ʻōlelo ʻana i ke ola mua ʻana, ua hoʻopili ʻo Iesū i kahi inoa no ke Akua iā ia iho—ʻO WAU NŌ (e nānā iā Exodus 3:14). Ua hōʻole nā Iudaio i ke ʻano o Iesū ma ke ʻano he Akua i hoʻokomo ʻia i loko o ke kino, akā ua maopopo pono iā lākou kāna ʻōlelo.
ʻO nā hōʻailona Baibala ʻē aʻe e hōʻike ana he Akua ʻo Iesū ma ke kino, ʻo ia hoʻi ʻo Ioane 1:1, ka mea e ʻōlelo ana, "ʻO ke Akua ka ʻŌlelo," me Ioane 1:14, ka mea e ʻōlelo ana, "Ua lilo ka ʻŌlelo i kanaka." Ua haʻi aku ʻo Toma ka haumāna iā Iesū, "ʻO koʻu Haku a me koʻu Akua" (Ioane 20:28), ʻaʻole i hoʻololi ʻo Iesū iā ia. Ua wehewehe ka lunaʻōlelo ʻo Paulo iā Iesū ʻo "ko mākou Akua nui a me ka Hoʻōla, ʻo Iesū Kristo" (Tito 2:13). Ua ʻōlelo like ka lunaʻōlelo ʻo Petero, e kapa ana iā Iesū "ko mākou Akua a me ka Hoʻōla" (2 Petero 1:1).
Ke hōʻike nei ke Akua ka Makua i ke ʻano o Iesū: "Akā, no ke Keiki, ua ʻōlelo ʻo ia, 'E ke Akua, e mau loa ana kou noho aliʻi, a ʻo ka pono ke koʻokoʻo aliʻi o kou aupuni'" (Hebera 1:8; cf. Halelu 45:6). Ke hoʻolaha nei nā wānana o ke Kauoha Kahiko e like me ʻIsaia 9:6 i ke akuaʻana o Kristo: "No ka mea, ua hānau ʻia ke keiki no kākou, ua hāʻawi ʻia mai ke keiki kāne no kākou, a ma luna o kona poʻohiwi ke aupuni. A e kapa ʻia ʻo ia he Kākāʻōlelo Kupanaha, he Akua Mana, he Makua Mau Loa, he Aliʻi o ka Maluhia" (ua hoʻohui ʻia ke koʻikoʻi).
No ke aha he mea nui ka nīnau no ko Iesū ʻano? No ke aha he mea nui inā ʻo Iesū ke Akua? He mau kumu:
- E like me kā C. S. Lewis i kuhikuhi ai, inā ʻaʻole ʻo Iesū ke Akua, a laila ʻo Iesū ka mea wahaheʻe ʻino loa a hilinaʻi ʻole ʻia ma nā ʻano āpau.
- Inā ʻaʻole ʻo Iesū ke Akua, a laila ua wahaheʻe pū nā lunaʻōlelo.
- Pono ʻo Iesū ke Akua no ka mea ua hoʻohiki ʻia ka Mesia ʻo ia ka "Mea Hemolele" (Halelu 16:5, NASB). ʻOiai ʻaʻohe mea ma ka honua i pono i mua o ke Akua (Halelu 53:1; 143:2), pono ke Akua ponoʻī e komo i ke ao nei ma ke ʻano he kanaka.
- Inā ʻaʻole ʻo Iesū ke Akua, ʻaʻole lawa kona make e uku ai i ka hoʻopaʻi no nā hewa o ke ao holoʻokoʻa (1 Ioane 2:2). ʻO ke Akua ponoʻī wale nō ke hāʻawi i kahi mōhai palena ʻole a waiwai mau loa (Roma 5:8; 2 Korineto 5:21).
- ʻO ke Akua wale nō ka Hoʻōla (Hosea 13:4; cf. 1 Timoteo 2:3). Inā ʻo Iesū ke Hoʻōla, a laila pono ʻo ia ke Akua.
Pono ʻo Iesū e lilo i Akua a me ke kanaka. Ma ke ʻano he Akua, hiki iā Iesū ke hoʻokō i ka huhū o ke Akua. Ma ke ʻano he kanaka, ua hiki iā Iesū ke make. Ma ke ʻano he Akua-kanaka, ʻo Iesū ke mea waena kūpono ma waena o ka lani a me ka honua (1 Timoteo 2:5). Loaʻa ke ola ma o ka manaʻoʻiʻo iā Iesū Kristo wale nō. E like me kāna i haʻi aku ai, "ʻO wau nō ke ala a me ka ʻoiaʻiʻo a me ke ola. ʻAʻohe mea e hele mai i ka Makua, ke ʻole ma oʻu nei" (Ioane 14:6).
English
He mau nīnau kāu?