Shin Yesu ya wanzu da gaske? Shin akwai wata shaidar tarihi ta Yesu Kristi?


Tambaya: "Shin Yesu ya wanzu da gaske? Shin akwai wata shaidar tarihi ta Yesu Kristi?"

Amsa:
Yawanci, idan aka yi wannan tambayar, mutumin da ke tambaya ya cancanci tambayar da "a waje da Littafi Mai-Tsarki." Ba mu yarda da wannan ra'ayin ba cewa Littafi Mai Tsarki ba zai yiwu a ɗauke shi a matsayin tushen hujja game da wanzuwar Yesu ba. Sabon Alkawari ya kunshi daruruwan ambaton Yesu Almasihu. Akwai wadanda suka fara rubuta Injila zuwa karni na biyu A.D., fiye da shekaru 100 bayan mutuwar Yesu. Ko da kuwa hakane (wanda muke takaddama akai), dangane da tsoffin hujjoji, rubuce-rubucen da ƙasa da shekaru 200 bayan faruwar abubuwa ana ɗauke da tabbatattun shaidu. Bugu da ari, mafi yawan masana (Kirista da wadanda ba Krista ba) za su ba da cewa wasikun Bulus (aƙalla wasu daga cikinsu) a haƙiƙa Bulus ne ya rubuta su a tsakiyar ƙarni na farko A.D., ƙasa da shekaru 40 bayan Yesu ' mutuwa. Dangane da shaidar daɗaɗɗun rubuce-rubuce, wannan tabbatacciyar ƙaƙƙarfan tabbaci ne na kasancewar wani mutum mai suna Yesu a cikin Isra’ila a farkon ƙarni na farko A.D.

Yana da mahimmanci a gane cewa a shekara ta 70 A.D., Romawa sun mamaye Urushalima tare da lalata yawancin Isra’ila, suna karkashe mazaunanta. Dukkanin biranen sun ƙone kurmus a zahiri. Bai kamata mu yi mamaki ba, idan aka halakar da yawancin shaidar wanzuwar Yesu. Da yawa daga cikin shaidun Yesu da an kashe su. Waɗannan hujjojin wataƙila sun iyakance adadin shaidar shaidun Yesu da ya rayu.

Ganin cewa hidimar Yesu ta kasance an keɓe shi a wani yanki mara mahimmanci a cikin wani ɗan ƙaramin kusurwa na Daular Rome, za a iya samun cikakken bayani game da Yesu daga asalin tarihin zagaye. Wasu daga cikin muhimman shaidun tarihi na Yesu sun haɗa da masu zuwa:

Roman Tacitus na ƙarni na farko, wanda aka ɗauka ɗayan ingantattun masana tarihi na zamanin da, ya ambaci “Kiristocin” camfi (daga Chirstus wanda yake Latin ne ga Kristi), wanda ya sha wahala a ƙarƙashin Pontius Bilatus a lokacin mulkin Tiberius. Suetonius babban sakatare ga Emperor Hadrian, ya rubuta cewa akwai wani mutum mai suna Chrestus (ko Kristi) wanda ya rayu a ƙarni na farko (Annals 15.44).

Flavius Josephus shine sanannen ɗan tarihin Bayahude. A cikin littafin tarihinsa ya ambaci Yaƙubu "ɗan'uwan Yesu, wanda ake kira Almasihu." Akwai aya mai rikitarwa (18:3) da ke cewa, "Yanzu a wannan lokacin Yesu, mutum ne mai hikima, idan ya cancanta a kira shi mutum. Gama shi ya aikata abubuwan ban mamaki ... da) Kristi ... ya sake bayyana musu a raye a rana ta uku, kamar yadda annabawan allahntaka suka annabta waɗannan da wasu abubuwa masu ban mamaki dubu goma game da shi." Wani fasalin ya karanta, "A wannan lokacin akwai wani mutum mai hikima mai suna Yesu. Halinsa yana da kyau kuma (an san shi) yana da kirki. Kuma mutane da yawa daga cikin Yahudawa da sauran al'ummu sun zama almajiransa. Bilatus ya la'anta shi don a gicciye shi ya mutu. Amma waɗanda suka zama almajiransa ba su bar almajiransa ba.Sai suka ba da rahoton cewa ya bayyana gare su kwana uku bayan gicciye shi, kuma yana raye, saboda haka watakila shi ne Almasihu, wanda annabawa suka yi magana game da shi. sun sake bayar da labarin abubuwan al'ajabi."

Julius Africanus ya nakalto manazarcin tarihi Thallus a tattaunawar duhu wanda ya biyo bayan gicciyen Almasihu (Karin Rubutu, 18).

Pliny the Little, a Haruffa 10:96, ya rubuta Kiristocin farko suna yin ayyukan ibada gami da gaskiyar cewa Kiristocin suna bautar Yesu kamar Allah kuma suna da ɗabi'a sosai, kuma ya haɗa da maganar idin kauna da Jibin Ubangiji.

Talmud na Babylonian (Sanhedrin 43a) ya tabbatar da gicciyen Yesu a jajibirin Idin Passoveretarewa da kuma zarge-zargen da ake yi wa Kristi na yin sihiri da ƙarfafa ridda na yahudawa.

Lucian na samosata marubuci ne na Girka na ƙarni na biyu wanda ya yarda cewa Kiristoci suna bauta wa Yesu, sun gabatar da sababbin koyarwa, kuma an gicciye domin su. Ya ce cikin koyarwar Yesu sun hada da 'yan uwantaka na masu imani, mahimmancin tuba, da kuma mahimmancin inkarin wasu alloli. Kiristoci suna rayuwa bisa ga dokokin Yesu, sun yi imani da kansu cewa ba za su mutu ba, kuma suna da halin ƙyamar mutuwa, ba da kai da son rai, da ƙin abin duniya.

Mara Bar-Serapion ya tabbatar da cewa ana zaton Yesu mutum ne mai hikima da nagarta, mutane da yawa sun ɗauke shi sarkin Isra’ila, yahudawa sun kashe shi, kuma ya ci gaba da koyarwar mabiyansa.

Sannan muna da dukkan rubuce-rubucen Gnostic (Bisharar Gaskiya, Apocryphon na Yahaya, Bisharar Toma, Labarin Tashin Matattu, da sauransu) waɗanda duk suka ambaci Yesu.

A zahiri, kusan zaku iya sake ginin bishara daga asalin waɗanda ba Krista ba na farko: Ana kiran Yesu Almasihu (Josephus), yayi “sihiri,” ya jagoranci Isra’ila cikin sabbin koyarwa, kuma an rataye shi akan Idin Passoveretarewa domin su (Ba’iliman Talmud) a Yahudiya (Tacitus), amma ya yi iƙirarin zama Allah kuma zai dawo (Eliezar), wanda mabiyansa suka gaskata, suna bauta masa a matsayin Allah (Pliny the ƙarami).

Akwai shaidu da yawa game da wanzuwar Yesu Kiristi, duka a tarihin mutane da na littafi mai tsarki. Wataƙila babbar shaidar da ta nuna cewa Yesu ya wanzu shi ne gaskiyar cewa dubban Kiristoci a zahiri ƙarni na farko A.D., gami da manzanni goma sha biyu, suna shirye su ba da ransu a matsayin shahidai don Yesu Kristi. Mutane za su mutu saboda abin da suka gaskata cewa gaskiya ne, amma ba wanda zai mutu saboda abin da suka sani ƙarya ne.

English
Koma zuwa shafin gida na Hausa

Shin Yesu ya wanzu da gaske? Shin akwai wata shaidar tarihi ta Yesu Kristi?