چه بر سر صندوق عهد افتاد؟


سوال: چه بر سر صندوق عهد افتاد؟

جواب:
اینکه چه اتفاقی برای صندوق عهد افتاد سوالی است که برای قرنها مورد توجه و علاقۀ الهیدانان، دانشجویان الهیات و باستان شناسان بوده است. یوشیا، پادشاه یهود، در هجدهمین سال سلطنتش به محافظین صندوق عهد دستور داد که آن را به معبد واقع در اورشلیم بازگردانند (دوم تواریخ 1:35-6؛ م.ک. با دوم پادشاهان 21:23-23). این آخرین باری است که مکان صندوق در کتب مقدس ذکر شده است. چهل سال بعد، نبوکد نصر پادشاه بابِل، اورشلیم را تسخیر کرده و به معبد هجوم آورد. او کمتر از ده سال بعد بازگشت، آنچه در معبد به جا مانده بود را برداشت و معبد و شهر را به آتش کشاند. پس چه اتفاقی برای صندوق افتاد؟ آیا نبوکدنصر آن را با خود برد؟ آیا در شهر نابود شد؟ یا آیا برداشته شد و در جایی امن مخفی شد، که ظاهراً زمانی اتفاق افتاد که شیشک، فرعون مصر در طول سلطنت پسر سلیمان یعنی رِحُبعام به معبد حمله کرد (بدین خاطر می‌گوییم "ظاهراً" چون اگر شیشک قصد داشت صندوق را بردارد، چرا یوشا از لاویان خواست که آن را برگرداند؟ اگر صندوق در مصر بود- طرح داستان سارقین صندوق عهد- لاویان آن را برنداشته اند و بنابراین نمی توانستند آن را بازگردانند.)

دوم مکابی، کتابی است که جزو کانن عهد قدیم نیست؛ این کتاب گزارش می‌دهد که درست قبل از حملۀ بابِلی‌ها، ارمیا "در پی مکاشفه ای که از خدا دریافت کرد، دستور داد که مسکن (خیمه) و صندوق باید همراه او آورده شوند و او از کوهی که موسی از آن بالا رفته بود تا میراث خدا را ببیند، پایین آمد [یعنی کوه نِبو، م.ک. با تثنیه 1:34]. زمانی که ارمیا به آنجا رسید، جایی در غار پیدا کرد که در آن خیمه، صندوق و مذبح بخور را قرار داد و ورودی آن را مسدود کرد" 4:2-5. اما "برخی از کسانی که به دنبال او آماده بودند، به بالای کوه آمده و قصد داشتند که راه را مشخص کنند، اما نتوانستند آن را پیدا کنند. زمانی که ارمیا از این ماجرا باخبر شد، آنها را سرزنش کرده گفت: "این مکان قرار است ناشناخته باقی بماند، تا زمانی که خدا قوم خود را دوباره گرد هم آورد و بر آنها رحم کند. سپس خداوند این چیزها را آشکار خواهد کرد و جلال خداوند در ابر دیده خواهد شد، درست همانگون که در زمان موسی ظاهر شد و زمانی که سلیمان دعا کرد که معبد در شکوه و جلال تقدیس شود" 6:2-8. مشخص نیست که این گزارش دسته دوم (ر.ک. 1:2) صحیح است یا خیر؛ حتی اگر درست باشد، همانطور که این گزارش ادعا می کند، تا زمانی که خداوند برگردد، ما از جای صندوق عهد خبر نخواهیم داشت.

نظریه های دیگر در خصوص محل تقریبی صندوق عهد گم شده، ادعای خاخام‌هایی به نام شلومو گورن و یشوعا گتز می‌باشد؛ ایشان ادعا کردند که صندوق در زیر معبد است و قبل از آنکه نبوکدنصر بتواند آن را بدزدد، در آنجا مدفون گشته است. متاسفانه، معبدِ کوه اکنون جایگاه گنبد صخره است، که منطقه‌ای مقدس برای مسلمانان می‌باشد و جامعۀ مسلمانان محلی اجازه نمی‌دهند که در آنجا حفاری انجام شود. بنابراین ما نمی توانیم بفهمیم که آیا این ربی‌ها درست گفته اند یا خیر.

در میان سایرین، کاوشگری به نام وندیل جونز معتقد است که یک اثر باستانی در میان طومارهای دریای مرده یافت شده، یعنی "طومار مسی" مبهم موجود در غار شمارۀ ۳ کومران؛ این طومار در واقع نقشۀ گنجی است که با جزئیاتی مکان شماری از گنجهای گرانبهایی را نشان می دهد که قبل از رسیدن بابلی ها از معبد برداشته شده بود، که صندوق عهد یکی از آنهاست. اینکه آیا این امر حقیقت دارد، هنوز معلوم نشده است، زیرا هیچ کس تا به حال نتوانسته مکان تمام نشانه‌های جغرافیایی لازم فهرست شده روی طومار را پیدا کند. جالب است که برخی محققین حدس می‌ زنند که این طومار مسی شاید همان گزارشی باشد که در دوم مکابی 1:2 و ۴ آمده است؛ گزارشی که بر اساس آن ارمیا صندوق را پنهان نمود. با اینکه، این یک فرض جالب می‌باشد، اما هنوز شواهد دیگر آن را ثابت نکرده‌اند.

گراهام هانکوک، خبرنگار سابق آفریقای شرقی "اقتصاددان"، کتابی را با عنوان نشانه و مهر: در جستجوی صندوق عهد گم شده در سال ۱۹۹۲ به چاپ رسانده است. او در این کتاب بحث کرد که صندوق قاچاقی وارد کلیسای مریم مقدس صهیون در آکسوم، شهری قدیمی واقع در اتیوپی شده است. کاوشگری به نام رابرت کورناک از موسسۀ B.A.S.E نیز معتقد است که صندوق عهد هم اکنون در آکسوم قرار دارد. اما هنوز کسی آن را در این مکان پیدا نکرده است. به همین نحو، مایکل سندرزِ باستان شناس معتقد است که صندق عهد در یک معبد مصری و قدیمی واقع در روستای دجاهاریای (Djaharya) اسرائیل مخفی شده است، اما هنوز آن را پیدا نکرده است.

بر اساس یک سنت ایرلندی که خالی از شک و تردید نیست، صندوق عهد زیر تپۀ تارا در ایرلند مخفی شده است. برخی محققین معتقدند که این منبع افسانۀ ایرلندی "دیگچۀ طلا در پایان رنگین کمان" می‌باشد. چیزی که کمتر می‌ توان باور کرد، ادعاهای رون ویات و تام کروتسر می‌باشد؛ ویات ادعا می کند که صندوق عهد گم شده را زیر تپۀ جلجتا دیده است و کروتسر ادعا کرده که آن را در کوه پیسگاه، نزدیک کوه نِبود دیده است. جامعۀ باستانشناسی برای این دو نفر احترام و اعتبار اندکی قائل است و هیچ کدام از آنها قادر نبوده اند که با هرگونه شواهد این ادعاهای نامعقول و لجام گسیخته را ثابت نمایند.

در آخر باید گفت که صندوق عهد برای همه به غیر از خدا گم شده باقی مانده است. نظریه‌های جالبی که بدانها اشاره شد، باز هم مطرح می شوند، اما صندوق هنوز پیدا نشده است. احتمالاً حق با نویسندۀ دوم مکابی است؛ ما شاید نتوانیم بفهمیم چه اتفاقی برای صندوق عهد گم شده افتاده، مگر زمانی که خداوند بازگردد.

English
بازگشت به خانۀ فارسی
چه بر سر صندوق عهد افتاد؟