Vraag
Wat beteken dit dat iets weerlegbaar is? Is die Bybel onverweerlegbaar?
Antwoord
Om iets te "falsifiseer" is om te demonstreer dat dit teenstrydig is, om bewyse te lewer wat die idee ongeldig maak, of om die noodsaaklike gevolge van die bewering te weerlê. Byvoorbeeld, iemand kan sê: "Alle paddas is groen." Maar wanneer 'n blou padda in Suriname gevind word, word die weerlegbare stelling oor groen paddas inderdaad as onwaar bewys. Fisika en chemie maak dit moontlik om ''harde" toetse op sommige teorieë en idees toe te pas, sodat baie daarvan op eenvoudige maniere weerlegbaar is. Ander konsepte, veral dié buite die wetenskaplike domein, is meer onderhewig aan interpretasie.
Wanneer 'n idee "onverifieerbaar" is, beteken dit nie dat die opvatting waar is nie. Dit beteken eerder dat dit met alle moontlike waarnemings ooreenstem. 'n Onfalsifiseerbare bewering is een wat nie weerlê kan word nie, selfs nie deur teoretiese bewyse of gebeure nie. 'n Falsifiseerbare bewering kan getoets en (moontlik) weerlê word; 'n onfalsifiseerbare bewering kan nie getoets word nie en kan dus tegnies nie weerlê word nie. 'n Onfalsifiseerbare opvatting berus op moontlike bewyse — dit kan waar wees — maar die bewyse is feitlik onmoontlik om dit ooit te weerlê. Dit maak onfalsifiseerbare bewerings in wese sinloos.
Byvoorbeeld, die stelling "Onopspoorbare eenhorings (unicorns) woon aan die donker kant van die maan," is onfalsifiseerbaar. Dit is waar dat geen bewyse vir maan-unicorns gevind is nie, maar bewyse teen hul bestaan is nie maklik verkrybaar nie. In werklikheid kan enige bewys maklik weggevee word. Daar is geen moontlike waarneming wat die idee kan weerlê nie. Dus is die stelling onmoontlik om verkeerd te bewys. 'n Ander, meer algemene voorbeeld is: "My sterreteken het die gebeure rondom my dag akkuraat voorspel." So 'n stelling steun so sterk op anekdotiese bewyse en subjektiewe interpretasie van feite, dat dit prakties onweerlegbaar is. Sommige skeptici sê dat die bewerings van die Bybel op 'n soortgelyke wyse onweerlegbaar is — nie bewysbaar of weerlegbaar nie.
Die waarheid is dat die Bybel se bewerings falsifiseerbaar is. Byvoorbeeld, Paulus noem dat, as Jesus nie opgestaan het nie, die Christelike geloof 'n tragiese fout is (1 Korintiërs 15:14–19). Vals profete word weerlê met 'n enkele mislukte voorspelling (Deuteronomium 18:22). Bybelse wysheid waarsku dat idees wat aanvanklik waar lyk, dalk nie is nie (Spreuke 18:17). Gelowiges word gewaarsku om versigtige skeptisisme toe te pas op geestelike bewerings (Handelinge 17:11; 1 Johannes 4:1).
Die Bybel is weerlegbaar. Dit beteken nie dat dit verkeerd bewys gaan word of dat dit reeds verkeerd bewys is nie. Die Bybel is weerlegbaar, omdat dit bewerings maak wat met redelike bewyse weerlê kan word. Die Nuwe Testament maak veral bewerings wat mense uit sy eie tyd maklik kon weerlê het — as die bewerings vals was. Vir moderne mense sou sekere dramatiese scenario's die Bybel duidelik weerlê: byvoorbeeld die ontdekking van 'n planeet waar mense wat op aarde gesterf het, reïnkarneer word. Daar sou geen manier wees om dit in lyn te bring met wat die Bybel oor die hiernamaals sê nie (Hebreërs 9:27), en daarom sou die bestaan van so 'n planeet die Bybel se bewerings weerlê. Of, byvoorbeeld, as die hele wêreld oorstroom sou word en alle lewe verlore sou gaan, sou die belofte dat God die wêreld nooit weer sou oorstroom nie (Genesis 9:15) onwaar bewys word. Uitgebreide bewyse van 'n eerste-eeuse komplot om die Bybel as 'n bedrogspul te beskryf, sou ook die geloofwaardigheid van die Bybel vernietig (sien Handelinge 26:26 en 2 Petrus 1:16).
Sommige maniere om die Bybel te vervals is meer geloofwaardig. Om baie antieke kopieë van die Bybel met drastiese teologiese verskille te vind, sou opvattings soos onfeilbaarheid en bewaring weerlê. Bewyse dat een of twee apostels die verhaal van Jesus as 'n leuen erken het, sou die vier Evangelies vervals. Maar wat ons gevind het, wys die teenoorgestelde. Die "Dead Sea Scrolls" kon die bewaring van die Skrif weerlê het, maar hulle ondersteun dit eerder. Een van die kragtigste bewyse dat die apostels opreg was, was hul konsekwente boodskap, ten spyte van intense vervolging. Wanneer geskiedenis en ervaring sterk bewyse lewer, word sommige weë tot weerlegging effektief gesluit. Dit maak die Skrif nie "onweerlegbaar" nie; op 'n stadium kon dit verkeerd bewys gewees het, maar dit is nie.
Omdat die Bybel oor millennia so deeglik getoets, gekritiseer, ondersoek en uitgedaag is, is die meeste alledaagse maniere van weerlegging reeds uitgesluit. Dit is belangrik om te beklemtoon dat dit nie die Bybel onweerlegbaar maak nie: daar is baie aspekte van die Bybelse geloof wat weerlê kon gewees het, maar millennia se bewyse toon die teenoorgestelde. Wanneer 'n idee steeds toetse van weerlegbaarheid slaag, het ons goeie rede om te glo dat dit inderdaad waar is.
Waar baie mense op hierdie punt struikel, is die verskil tussen die weerlegging van 'n beperkte bewering en die weerlegging van 'n hele stelsel. Om 'n historiese fout in die Bybel te vind, kan die onfeilbaarheid weerlê, maar dit sou nie die Bybel se weergawe van ander gebeure weerlê nie. En dit sou nie bewys dat daar geen God is nie. Net so, as wetenskaplike bewyse op een of ander manier sou bewys dat die aarde biljoene jare oud is, sou dit 'n jong-aarde-skeppingsmodel weerspreek; dit sou nie impliseer dat Genesis vals is of dat ateïsme waar is nie. Die wetenskap begin nie van nuuts af wanneer nuwe inligting 'n tradisionele gevolgtrekking omverwerp nie. Geloof behoort ook nie so te wees nie. Jesus se dissipels was aanvanklik verkeerd oor hul begrip aangaande die Messias (Matteus 16:21–23). Dit het hulle nie ateïste gemaak nie; dit het hulle eerder gedwing om hul fout te vervang met 'n meer akkurate begrip (1 Petrus 1:3).
Uiteindelik is die Bybel weerlegbaar—en dit is 'n goeie ding. Bybelse geloof is nie 'n vae stel sinnelose stellings sonder enige verband met die werklike wêreld nie. Skrifgedeeltes maak tasbare bewerings wat bevestig of weerlê kan word. Dit maak voorspellings wat, in teorie, nooit kan plaasvind nie. Gelukkig het die ongelooflike boodskap van die evangelie tot dusver bewys dat dit waar en akkuraat is (Lukas 24:44; Hebreërs 12:1). Soos Paulus kan ons bly wees dat die goeie nuus elke toets geslaag het wat nodig is, om al ons hoop en geloof in Jesus te stel (1 Korintiërs 15:20).
English
Wat beteken dit dat iets weerlegbaar is? Is die Bybel onverweerlegbaar?
