Vraag
Het Moses die Wet gekopieer uit die Kodeks van Hammurabi?
Antwoord
Hammurabi was 'n Babiloniese koning wat van 1795 tot 1750 v.C. geheers het. Hy word vandag onthou vir die bevordering en afdwinging van 'n georganiseerde wetskode. Die Wetboek van Hammurabi, in 1901 op 'n klipplaat ontdek, is een van die bes bewaarde en omvattendste antieke geskrifte van betekenisvolle lengte wat nog ooit gevind is. Die Hammurabiese Kode is in 12 afdelings verdeel en bestaan uit 282 wette, waarvan 34 onleesbaar is. Die Kode is hoofsaaklik 'n saak-vir-saak formule van gewoontereg, wat administratiewe, siviele en kriminele sake dek. Die kompleksiteit van die wette en hul onderwerp openbaar baie oor die antieke Babiloniese kultuur.
Ongeveer 300 jaar ná Hammurabi, in 1440 v.C., het Moses die Wet vir die Israeliete opgeteken. Omdat die Mosaïese Wet sommige ooreenkomste met Hammurabi se Kode bevat, glo sommige kritici van die Bybel dat Moses uit Hammurabi se Kode gekopieer het. As hulle reg is, en Moses eenvoudig by die Babiloniërs gesteel het, is die hele episode by die berg Sinai vals (Eksodus 34), en die inspirasie van die Skrif is betwisbaar.
Beide die Levitiese wet en die Kodeks van Hammurabi skryf die doodstraf voor in gevalle van egbreuk en ontvoering (Levitikus 20:10; Eksodus 21:16; vergelyk Statute 129 en 14). Daar is ook ooreenkomste in die wette van vergelding, soos "'n oog vir 'n oog" (Levitikus 21:23-25; vergl. Wet 196). Wet 206 van die Hammurabiese Kode lui: "As 'n man in 'n rusie 'n ander slaan en hom verwond, moet hy sweer: 'Ek het hom nie opsetlik beseer nie,' en die dokters betaal." Die Wet van Moses is vergelykbaar: "As mense baklei en een persoon slaan 'n ander met 'n klip of met sy vuis en die slagoffer sterf nie, maar aan die bed gekluister is, sal die een wat die hou toegedien het, nie aanspreeklik gehou word as die ander kan opstaan en buite met 'n staf kan rondloop nie; die skuldige moet egter die beseerde persoon vergoed vir enige tydverlies en sorg dat die slagoffer heeltemal herstel" (Eksodus 21:18-19).
Daar is ander voorbeelde, maar in werklikheid bewys sulke ooreenkomste nie dat Moses plagiaat met Hammurabi se Wetboek gepleeg het nie. Wat die ooreenkomste wel toon, is dat moord, diefstal, egbreuk en ontvoering probleme in elke samelewing is en aangespreek moet word. Selfs vandag het lande regoor die wêreld soortgelyke wette. Sulke parallelle bewys beslis nie plagiaat nie.
Gelykheid in strafkodes behoort in burgerlike samelewings verwag te word. Beide Babilon en Israel het wette teen moord gehad, maar dit beteken nie dat die een die idee van die ander gesteel het nie. Moet 'n land nie 'n misdaad vervolg net omdat 'n ander land 'n soortgelyke wet het nie?
Die verskille tussen die Mosaïese Wet en die Hammurabiese Kode is ewe beduidend. Byvoorbeeld, die Wet van Moses het ver buite die Kode van Hammurabi gegaan, aangesien dit gewortel was in die aanbidding van een God, opperheerser oor alles (Deuteronomium 6:4-5). Die morele beginsels van die Ou Testament is gebaseer op 'n regverdige God wat vereis het dat die mensdom, geskape na Sy beeld, regverdig moet lewe. Die Wet van Moses is meer as 'n regskode; dit handel oor sonde en verantwoordelikheid teenoor God. Die Hammurabiese Kode en ander antieke wette doen dit nie.
Die Kode van Hammurabi het uitsluitlik op kriminele en siviele wette gefokus en het harde, en soms wrede, strawwe opgelê. Op hierdie manier het Hammurabi meer met Draco in gemeen as met Moses. Die Wet van Moses het geregtigheid verskaf, maar dit het ook met geestelike wette en persoonlike en nasionale heiligheid te make gehad. Gevolglik het die Mosaïese Wet nie net die gevolge van misdaad hanteer nie, maar ook die oorsaak daarvan. Die Mosaïese Wet verhef die waarde van die menslike lewe, en die algehele inslag daarvan is meer barmhartig as dié van die Hammurabiese Kode. Die geestelike dimensie is wat die Wet van Moses uniek maak.
In sy boek "Highlights of Archaeology in Bible Lands" skryf Fred Wight: "Die Mosaïese Wet lê sterk klem op die erkenning van sonde as die oorsaak van die ondergang van 'n nasie. So 'n gedagte ontbreek heeltemal in Hammurabi se Kode. . . . Die groot fundamentele beginsel van die wette van God in die Hebreeuse Bybel kan opgesom word in die woorde: 'Wees heilig, want Ek is heilig' [Levitikus 11:45]. So 'n beginsel was heeltemal onbekend aan die Babiloniërs, soos gesien in hul wetskode."
Daar is 'n dramatiese verskil in perspektief tussen Hammurabi en Moses. Een se fokus is horisontaal, terwyl die ander vertikaal is. Argeoloog Alfred Hoerth, skrywer van "Archaeology and the Old Testament," sê: "Die wetkode van die Ou Testament is godsdienstig georiënteerd, terwyl ander burgerlik is. Die Mesopotamiërs het geglo dat die god Sjamash aan Hammurabi sy wetboek gegee het, sodat mense met mekaar oor die weg kon kom. In die Bybel is die wetboek hoofsaaklik gegee, sodat mense met God oor die weg kon kom."
Dit is wat die Mosaïese Wet onderskei van al die ander regskodes van die antieke tyd: sy sterk klem op geestelike sake. Die naaste wat die Hammurabi-kode aan so 'n spiritualiteit kom, is sy verklaring dat dié wat van die gode gesteel het, ter dood gebring sou word. Anders as die Mosaïese Wet het Hammurabi se kode geen bepaling vir vergifnis gehad nie.
Die teorie dat Moses se Wet bloot 'n herformulering van Hammurabi se Wet is, is vandag grootliks verwerp, omdat soortgelyke wetskodes, selfs ouer as dié van Hammurabi, op verskeie ander plekke gevind is. Hierdie sluit in die Kuneiform-wette, geskryf so vroeg as 2350 v.C.; die Kode van Urukagina, 2380 v.C.; die Kode van Ur-Nammu, 2050 v.C.; en ander.
Die meeste kritici stem saam dat die Babiloniese wette waarskynlik goed bekend was by die Hebreërs in Moses se tyd. Toe God Sy Wet gekommunikeer het, het Hy taal gebruik waarmee die Israeliete reeds vertroud was, en dit sou soortgelyke bewoording vir soortgelyke wette verklaar.
Beide Hammurabi en Moses het 'n komplekse stelsel van wette opgeteken wat uniek was vir hul tyd. Hammurabi het beweer dat hy sy kode van die Babiloniese regverdigheidsgod, Shamash, ontvang het. Moses het God se Wet op die top van die berg Sinai, direk van Yahweh, die God van die Israeliete, ontvang. Daar is 'n paar ooreenkomste tussen die Mosaïese Wet en die Kodeks van Hammurabi, soos sou verwag word van twee wetgewende stelsels. Hul beduidende verskille toon egter die ongegrondheid van die beskuldiging dat Moses uit die Kodeks van Hammurabi gekopieer het.
English
Het Moses die Wet gekopieer uit die Kodeks van Hammurabi?
