Vraag
Is geloof in God 'n virus?
Antwoord
Onder die geledere van evolusiewetenskaplikes is daar dié wat die idee van "evolusionêre sielkunde" onderrig, 'n poging om alle lewe te verklaar deur die Darwiniaanse beginsel van "oorlewing van die sterkste." Een van die meer interessante metafore wat uit hierdie onderneming voortgekom het, is 'n analogie van die oordrag van inligting en die verspreiding van idees na genetiese kode. Anders as die 'natuur' van die geërfde geen, word die 'meme*', of idee, deur opvoeding verkry — deur blootstelling aan die gedagtes en oortuigings van ander. Die oordrag van idees het min te doen met waarheid, werklikheid of voordeel, maar eerder met hoe goed die idees in die betrokke omgewing oorleef. Watter idees behoue bly, hang af van hoe maklik hulle deur die ontvanger verstaan en aanvaar kan word. Memes vorm ook bondels, en manifesteer as sulke dinge soos 'n wêreldbeskouing, 'n politieke neiging, 'n godsdiens of toewyding aan 'n bepaalde sport.
Die "virus van die verstand" is 'n afsplitsing van die meme-konsep wat deur evolusionêre sielkundiges gebruik word om besonder gevaarlike idees voor te stel. Anders as 'n meme (of 'n geen) is 'n virus nie 'n inherente deel van die oorspronklike organisme nie. Dit is 'n vreemde voorwerp wat indring, die organisme se aangebore kenmerke gebruik om homself te herhaal en te versprei, en skade veroorsaak waar dit ook al kom. Dit besmet dan ander terwyl dit voortgaan om aansienlike skade, of selfs die dood, aan sy gasheer te bring. In die gedagtes van die mees vasberade, opponerende ateïste is geloof in God en deelname aan enige godsdiens so 'n virus. Mense wat in God glo, is "besmet" en word deur die virus gedwing om die besmetting aan ander oor te dra. As gevolg van die vormbaarheid van 'n ontwikkelende brein, is kinders die meeste vatbaar om deur memes beïnvloed te word; dit wil sê, hulle is geneig om te glo wat hul ouers vir hulle sê. Inagneming die ateïstiese verwerping van God, wat as kindermishandeling beskou word. Die virus verander ook die gelowiges se gedagtes, sodat hulle nie duidelik oor die lewe kan dink nie. Ateïste, wat beweer dat hulle geen vooroordele oor die aard van die heelal het nie en uitsluitlik op wetenskap staatmaak, word as die enigste hoop vir die mensdom beskou.
Die argument is interessant en kreatief, maar akademies en baie emosioneel. Die taal is dreigend en vreesaanjaend - kenmerke van die "beste aangepaste" memes [sien: enige politieke debat]. Die idee van die meme self, ontwikkel deur Richard Dawkins in "The Selfish Gene," is 'n metafoor, 'n nuttige illustrasie, maar nie 'n weerspieëling van die waarheid nie. Om te beweer dat godsdiens en geloof in God "virusse" is, 'n stelling wat Dawkins in sy essay "Viruses of the Mind" ontwikkel het en wat in Darrel W. Ray se "The God Virus" verder vertolk is, is emosionele manipulasie.
Waarom die felheid? Ironies genoeg gee koppige ateïste soortgelyke redes vir die verspreiding van godsdiens. Die bewering dat gelowiges besmet is met 'n metafisiese virus bied troos aan dié wat nie in God glo nie, veral dié wat deur godsdiens seer gekry het. Dit "verklaar" dat gelowiges siek is, dat hul normale denkvaardighede oorgeneem is deur 'n bose krag. En dit bied 'n verenigende politieke saak — as godsdiens ontwerp is om maklik te versprei, moet dit uit skole, wetenskap en, sover moontlik, alle menslike interaksies gehou word.
Religieuse aanhangers sal maklik sommige van die "bewyse" wat ateïste gee aangaande die ongeldigheid van godsdiens erken. Geloof in een geloofstelsel neig wel om geloof in ander af te skrik. Dit is egter nie 'n bewys dat godsdiens ongeldig is nie. Dit is 'n teken dat gelowiges in hul eie geloof oortuig is. Geloofstelsels maak inderdaad opleiding van hul kinders 'n prioriteit (Spreuke 22:6), nie omdat 'n virus hulle daartoe aanspoor nie, maar omdat ouers ontwerp is om hul bepaalde wêreldbeskouing met hul kinders te deel. En geloofstelsels beklemtoon wel sekere gewoontes wat daarop gemik is om geloof in die individu te bevorder. Dit kan voortdurende blootstelling aan die leringe van daardie geloof wees (Psalm 1:2), om gereeld byeen te kom (Hebreërs 10:25), of om saam te eet (Handelinge 2:46). Maar dit is doelbewus gekose praktyke, nie onbewuste invloede van 'n indringende patogeen nie. Laastens moedig die meeste godsdienste wel evangelisasie aan (Matteus 28:19-20). In sy mees opregte vorm word evangelisasie aangedryf deur die aanhangers se geloof dat hul geloof waar is en gedeel moet word. Sommige motiverings is meer kwaadwillig; sommige godsdienstige leiers wil meer mense manipuleer, misbruik en uitbuit. Maar wat ook al die rede is, evangelisasie is nie omdat 'n antropomorfiese bundel vol idees veg vir voortplanting nie.
Dit is 'n paar van die minder belangrike besprekings, en hulle los eintlik niks op nie. Koppige ateïste het ander standaard-argumente wat hulle gebruik om die idee van die God-virus te illustreer. Een daarvan is dat godsdiens deur vreesbevange, onkundige mense ontwikkel is wat net troos in 'n gevaarlike wêreld wou hê. Die Bybel sê dat God 'n troos is in 'n gevaarlike wêreld (Psalm 23, 119:76; Jesaja 51:12, 61:1-2; Matteus 5:4; 2 Korintiërs 1:3-4). Baie evolusionêre wetenskaplikes glo dat God nie bestaan nie, omdat hul model van die skepping van die heelal bewys dat Hy nie hoef te bestaan nie. Maar selfs al was hul modelle volledig en akkuraat, is bewys van onnodigheid nie bewys van nie-bestaan nie — anders sou daar geen Starbucks gewees het nie. Die Bybel verskaf sy eie wetenskaplike model: God het die wêreld geskep (Genesis 1). En, ten spyte van hul bestaan, het Hy nie wetenskaplikes nodig gehad om dit te doen nie.
Een van die mees algemene argumente dat geloof in God 'n breinvirus is, is ook een van die mees emosioneel gelaaide oortuigings: godsdiens moedig mense aan om slegte dinge te doen en ateïstiese humanisme moedig mense aan om goeie dinge te doen. Die voortdurende gesprek tussen gelowiges en ateïste dek onderwerpe soos die Kruistogte teenoor Stalin, medisyne teenoor weeshuise, Jihad teenoor die atoombom. Maar as 'bewys' neig ateïste om die mees kwaadwillige, minste goddelike voorbeelde van godsdiensverwante voorvalle uit te wys. En God is volkomen duidelik oor hoe Hy misbruikte godsdienstige leiers (Esegiel 34), opportunistiese godsdienstige praktyke (2 Petrus 2:2-3), en selfs dié wat nie genoegsaam onderskei wat om te volg nie (2 Timoteus 4:3), beskou.
Maar hierdie argument behoort die gelowiges se aandag te trek om een eenvoudige rede: soms is dit waar. Godsdienstige leiers word soms in seksskandale betrap — en ander kyk dikwels na die ander kant toe. Onbybelse sienings van God en die kerk word as regverdiging vir oorlog gebruik (Genesis 34). En soms, uit moegheid, frustrasie of 'n misverstand van God se genade, is gelowiges onvriendelik of selfs mishandelend. Die Bybel leer dat as ons sonder rede vervolg word, ons die voorbeeld van Christus volg (Johannes 15:18). Maar as ons op 'n wyse leef wat die evangelie foutiewelik uitleef, kry ons wat ons verdien (1 Petrus 2:19-20).
Om geloof in God 'n "virus" te noem, is 'n pseudo-wetenskaplike metafoor, aangedryf deur haat teenoor God en diepgesetelde wonde wat voortgekom het uit die misverstand van die evangelie—by beide oortreders en slagoffers. Godsdiens as 'n virus is nie wetenskap nie; dit is emosionele retoriek. Vir gelowiges verduidelik die Bybel wat ons reaksie behoort te wees: weet wat ons glo en waarom (1 Petrus 3:15), wees vriendelik (1 Korintiërs 13), ondersoek ons eie gedrag (2 Korintiërs 13:5; Jakobus 1:22-25), en onthou dat die "vyand" nie die woedende, seergemaakte of rebelse mense is wat hulle lewens daaraan bestee om God te verwerp nie (Efesiërs 6:12). Die stryd is geestelik, en ons grootste wapen is die gebed dat die Heilige Gees die harte van dié wat teen Hom verhard is, sal versag (1 Johannes 4:4).
*Nota: "Meme" word gebruik as die biologiese term wat nie-genetiese eienskapsdeling aandui, nie vir die verskeie internetverskynsels wat die term geleen het nie.
English
Is geloof in God 'n virus?
