Iso Juma kuni xochga mixlanganmi? Agar shunday bo'lsa, U Yakshanba tirilguncha, U qabrda uch kunni qanday o'tkazdi?


Savol: Iso Juma kuni xochga mixlanganmi? Agar shunday bo'lsa, U Yakshanba tirilguncha, U qabrda uch kunni qanday o'tkazdi?

Javob:
Muqaddas Kitobda Iso xoshga mixlangan kunini, haftaning qaysi kuni ekanligi aniq aytilmagan. Juma va Chorshanba kunlari degan eng keng tarqalgan ikki fikr mavjud. Ba'zilar Juma va Chorshanba bahslarning sintezidan foydalanib, Payshanba kuni kunduz deb da'vo qiladilar.

Iso Matto 12:40 da aytadi: "Yunus uch kechayu kunduz dengiz mahluqining qornida bo'lganiday, Inson O'g'li ham uch kechayu kunduz yer bag'rida bo'ladi." Juma kuni xochga mixlangan deb da'vo qiladiganlar, uch kun davomida Isoni qabrda ko'rib chiqilishi mumkin bo'lgan yo'lni hali ham mavjud deb hisoblashadi. Birinchi asrdagi yahudiylarning fikriga ko'ra, kunning bir qismi to'liq kun hisoblangan. Iso qabrda Juma kunining bir qismini, butun Shanba kuni va Yakshanba kunining bir qismida bo'lgan – U qabrda uch kun bo'lgan bo'lishi mumkin. Juma kunining asosiy dalillaridan biri Mark 15:42 — oyatida keltirilgan bo'lib, unda Iso «Shabbat kunidan bir kun oldin» xochga mixlanganligini ta'kidlaydi. Agar bu har haftalik Shabbat bo'lsa, ya'ni Shanba kuni bo'lsa, u holda Juma kuni xochga mixlangani haqiqatga olib boradi. Juma kuni uchun yana bir dalil, Matto 16:21 va Luqo 9:22 kabi oyatlarda Iso uchinchi kuni tirilishini o'rgatadi; shuning uchun U to'liq uch kechayu uch kunduz bo'lishiga hojat yo'q edi. Biroq, ayrim tarjimalar ushbu oyatlar uchun "uchinchi kun" dan foydalangan bo'lsa ham, hammasi ham emas, hammasi ham "uchinchi kuni" bu oyatlarni tarjima qilishning eng yaxshi usuli ekanligiga qo'shilmaydi. Bundan tashqari, Mark 8:31 da Iso uch kundan keyin «tiriltirilishi» haqida aytilgan.

Payshanba kungi bahslar juma kunining ko'rinishini kengaytirmoqda va asosan, Masihning ko'milishi va yakshanba tongi, juma oqshomidan yakshanba tongigacha sodir bo'lgan juda ko'p voqealar (ba'zilar yigirma deb hisoblaydi) borligini ta'kidlaydi. Payshanba kunining tarafdorlari qarashlari bilan, Juma va Yakshanba orasidagi yagona to'liq kun Shanba, yahudiy Shabbat kuni bo'lgani asosiy muammo ekanligini ta'kidlaydi. Qo'shimcha kun yoki ikki kun bu muammoni bartaraf etadi. Payshanba kunining tarafkashlari shu sabab shunday deb o'ylashlari mumkin edi: siz dushanbadan beri do'stingizni ko'rmadingiz. Keyingi safar uni ko'rganingizda, payshanba tongi bo'lib, texnik jihatdan faqat 60 soat (2,5 kun) bo'lgan bo'lsa-da, "men seni uch kun ichida ko'rmaganman" deb aytasiz. Agar payshanba kuni Iso xochga mixlangan bo'lsa, bu misol uni qanday qilib uch kunlik deb hisoblash mumkinligini ko'rsatadi.

Chorshanba kunidagi fikrga ko'ra, shu haftada ikkita shanba bor edi. Birinchi (xochga mixlanish kechasida sodir bo'lgan voqea (Mark15:42; Luqo 23:52-54) keyin, ayollar xushbo'y moylar sotib olishdi — ular Shabbat kunidan keyin sotib olishgan (Mark 16:1). Chorshanba kuni aytilganidek, bu "Shabbat" Fisih bayrami edi (qarang, Leviy 16:29-31, 23: 24-32, 39), bu yerda yuqori muqaddas bayramlar haftaning yettinchi kuni Shabbat deb hisoblash shart emas). Ikkinchi Shanba bu hafta oddiy haftalik Shanba edi. E'tibor bering, Luqo 23:56 da birinchi Shabbat kunidan keyin xushbo'y moylar sotib olingan va moylar tayyorlagan ayollar «Shabbat kunida dam olishgan». Ushbu dalillarga ko'ra, shanba kundan so'ng xushbo'y moylarni sotib olisha olmagan bo'lar edilar, lekin shanba kunigacha bu xushbo'y moylar tayorlanishi kerak – agar ikkita shanba kun bo'lmasa deb aytadi. Ikkita shanba kuni nuqtai nazari bo'yicha, agar payshanba kuni Masih xochga mixlangan bo'lsa, unda Oliy muqaddas Shanba (Fisih) payshanba kuni quyosh botishidan boshlanadi va juma kuni quyosh botishi bilan yakunlanadi — har hafta shanba yoki shanba boshida. Birinchi shanba (Fisih) dan so'ng xushbo'y moylar sotib olib, shanba kuni ularni tayyorlash, bu Shanba kunini buzgan degan ma'noni anglatadi.

Shuning uchun, chorshanbachilar nuqtai nazariga ko'ra, ayol va xushbo'y moylar haqidagi Injil hikoyasini buzmaydigan va Matto 12:40 oyatining ma'nosini tushunadigan yagona tushuntirish Masih chorshanba kuni xochga mixlanganini anglatadi. Payshanba kuni, shanba kuni oliy muqaddas kun (Fisih) bo'lib, ayollar juma kuni moylar sotib olib, o'sha kuni qaytib kelib, moylar tayyorladilar, shanba kuni ya'ni har haftalik shanba kuni dam olishdi va keyin yakshanba ertalasb qabrga moylar olib kelishdi. Yahyo taqvimiga ko'ra, Chorshanba kuni quyosh botganda, payshanba kuni boshlanishida dafn etildi. Yahudiy taqvimidan foydalanib Payshanba kuni (birinchi kun), juma (kechqurun), juma kuni (ikkinchi kun), shanba kuni (uchinchi kecha), shanba kuni (uchinchi kun). Biz qaysi vaqtga to'g'ri kelganini bilmaymiz, ammo yakshanba kuni quyosh chiqmasdan oldin ekanligini bilamiz. Haftaning birinchi kunida, yahudiylar uchun boshlangan shanba oqshomida quyosh botganidan keyin, U darhol turib ketishi mumkin. Bo'sh qabrning ochilishi tongda (Mark 16:2) u to'liq yoritilishidan oldin amalga oshgan (Yuhanno 20:1).

Chorshanba kuni nuqtai nazarning muhim muammosi shunday bo'lganki, Emmaus yo'lida Iso bilan shogirdlar, Isoning tirilishining "huddi shu kuni" birga yurganlar (Mark 24:13) va Isoni tanimagan shogirdlari Isoning xochga mixlanishi haqida gapirib berishadi (24:20) va "bu hodisalar sodir bo'lganiga bugun uch kun bo'ldi" (24:21) deb aytishadi. Chorshanbadan to yakshanbagacha – to'rt kun bo'ladi. Ehtimol, ularning mumkin bo'lgan tushunchalari shuki, chorshanba kuni kechqurun yahudiylarning payshanba kuni boshlanadi va payshanbadan yakshanba kuniga qadar uch kun sanalgan bo'lishi mumkin.

Hayotning katta sxemasida, Masihning xochga mixlangan xafta kunini bilish muhim emas. Agar bu juda ham muhim bo'lganda, unda Xudoning Kalomi kunini va vaqtini aniq ko'rsatgan bo'lar edi. Eng muhimi shundaki, Iso o'ldi va jisman tanada o'liklardan tirildi. Uning O'limining juda muhim sababi – barcha gunohkorlarning jazosini olishidir. Yuhanno 3:16 va 3:36 larida, Unga ishonganlarni abadiy hayotga olib ketishi haqida e'lon qiladi! Chorshanba, payshanba yoki juma kuni xochga mixlanganmi yoki yo'qmi, bir hil to'g'ri.

English


O’zbek tilidagi saxifaga qaytish

Iso Juma kuni xochga mixlanganmi? Agar shunday bo'lsa, U Yakshanba tirilguncha, U qabrda uch kunni qanday o'tkazdi?