Soru
Sonuççu etik / sonuççuluk nedir?
Yanıt
Sonuççuluk, normatif etik teorisidir. Bir eylemin ancak iyi bir sonuca yol açması halinde ahlaki veya etik olduğunu savunur. Bu, ahlakın göreve dayandığını öğreten deontoloji, ahlakın iyi bir karaktere dayandığını savunan erdem etiği ve ahlakın istediğiniz her şeye dayandığını iddia eden etik görecelilik ile çelişir.
Sonuççuluk kaygan bir teoridir ve ayrıntıları hakkında pek çok tartışmaya yol açmıştır. Sonuçta, bir kişi belirli bir sonuca ulaşmak amacıyla eylemlerini "hedefleyebilir", ancak sonuç çoğu zaman onun kontrolü dışındadır. Her ahlaki eylemin, gerçekten "ahlaki" sayılabilmesi için iyi bir sonuçla sonuçlanması gerektiğine inanmalı mıyız? Ya birisi iyi bir amaç için asilce savaşır, ancak sonunda başarısız olursa? Kötü bir sonuç, amacın iyiliğini ve savaşın asaletini geçersiz kılar mı?
Ahlak "iyi bir sonuç"a dayalıysa, o zaman "iyi nedir?" diye sormalıyız. Zevk almak mı, zarar görmekten kaçınmak mı daha iyidir? Bir ihtiyacı karşılamak mı, bir tercihi karşılamak mı daha önemlidir? Seküler dünya görüşü bu sorulara net bir cevap veremez.
"İyi"nin tanımını daraltmak için filozoflar "kimin için iyi?" sorusunu da tartışırlar. Sızdıran bir çatı ev sahibi için bir yük, ancak çatı ustası için iyidir. Bir üniversitenin kabul mektubu, başka bir öğrencinin reddedildiği anlamına gelir. Eylemde bulunan kişinin mi, yoksa seyircilerin mi refahını iyileştirmek daha iyi olur? Ya da toplumun genelinin mi?
Bazı sonuççular, eylemi gerçekleştiren kişinin niyetinin eylemin ahlakıyla bir ilgisi olabileceğini kabul ederler. Ancak o zaman, niyetin uygun şekilde değerlendirilip değerlendirilmediğini yargılama yetkisine kimin sahip olduğunu belirlemeliyiz: eylemi gerçekleştiren kişi mi? Tarafsız bir üçüncü taraf mı? Bir hukuk sistemi mi? "Gerçek" sonuççular, "neredeyse" sonuççuların tüm tartışmasını reddeder ve ahlakın yalnızca gerçek etkiye dayandığını savunurlar; "neredeyse" sadece at nalı ve el bombalarında geçerlidir.
Kutsal Kitap sonuççuluktan bahseder, ancak adıyla değil ve seküler felsefenin ele aldığı şekilde değil. Kutsal Kitap, insanların ahlaki davranmaları gerektiğini, yani Tanrı'nın yasasını ve kalplerindeki Ruh'un rehberliğini izlemeleri gerektiğini söyler. Kutsal Kitap ayrıca ahlakın belirli bir nihai etkisini de öğretir.
Tanrı'nın ekonomisinde sonuççuluk, telos şeklinde ortaya çıkar. Telos "amaç" anlamına gelir ve Tanrı'nın tüm kanunlarını belirler. O'nun Sözü keyfi değildir. İnsanlık tarihinin tamamı, Tanrı'nın bizim için belirlediği amaçlarla doludur.
"Yasa Kitabı'nda yazılanları dilinden düşürme. Tümünü özenle yerine getirmek için gece gündüz onu düşün. O zaman başarılı olacak ve amacına ulaşacaksın" (Yeşu 1:8).
"'Çünkü sizin için düşündüğüm tasarıları biliyorum' diyor RAB. 'Kötü tasarılar değil, size umutlu bir gelecek sağlayan esenlik tasarıları bunlar' (Yeremya 29:11).
"Yasanı sevenler büyük esenlik bulur, Hiçbir şey sendeletmez onları" (Mezmurlar 119:165).
Ahlakın bir sonucu vardır ve ahlaki davranışlarda bulunma kararımızı etkilemelidir. Ancak bu sonuçlar belirsiz, bilinemez, kontrol edilemez tesadüfler değildir. Tanrı ahlakı bir amaç için yaratmıştır: "Doğrular kendi yolunu tutuyor, Elleri temiz olanlar gittikçe güçleniyor" (Eyüp 17:9).
English
Sonuççu etik / sonuççuluk nedir?
