Soru
Smartizm nedir? Advaita Vedanta nedir?
Yanıt
Smartizm genellikle Hinduizm'in başlıca mezheplerinden biri olarak sınıflandırılır. Bu yanlış olmamakla birlikte, Smartizm kelimesi, Hristiyanlığa atıfta bulunan Protestan kelimesinin belirli bir mezhepten ziyade bir mezhepler grubuna atıfta bulunmasına benzer şekilde, birkaç mezhebi kapsayan bir şemsiye terim olarak daha doğru bir şekilde görülmektedir. Hinduizm çok çeşitli bir dindir ve çok çeşitli çelişkili görüşler ve bakış açıları içerir. Smartizm içindeki varyasyonlar Vaishnavism, Shaktism ve Shaivism gibi diğer Hindu alt gruplarıyla neredeyse aynıdır. Smartizm'in en etkili yönü, Hindu filozof Adi Shankara'nın çalışmaları aracılığıyla Advaita Vedanta'nın felsefi yaklaşımıyla olan ilişkisidir.
Smartizm en iyi panteizm ya da panenteizm olarak tanımlanır. Smartizm gerçekliğin aslında Brahman adı verilen tek bir birleşik bilincin parçası olduğunu savunur. Benlik, bireysellik ya da kişisel varoluşa dair tüm kavramlar en iyi ihtimalle faydalı yanılsamalardır. Bu dünya görüşünün bir parçası olarak Smartizm, çeşitli tanrılara olan gerçek bir inançtan ziyade tanrılar fikrini kullanır. Smartizm'de çeşitli tanrı ve tanrıçalara ilişkin insani kavramlar yalnızca kişinin nihai olarak gerçeği, yani her şeyin Brahman'la özdeş olduğunu idrak etmesine yardımcı olan ruhani bir araçtır.
Smartizm'in açık ara en büyük etkisi Hinduizm'de Advaita Vedanta olarak bilinen belirli bir felsefi yaklaşımın geliştirilmesinde olmuştur. Bu yaklaşım sekizinci yüzyılda filozof Adi Shankara tarafından kodlanmıştır. Tarihsel olarak Shankara, Budist fikirleri Hindu bir çerçevede açıklayarak onlarla yüzleşmiştir. Pek çok din bilginine göre bu çalışma, bugün Hindular tarafından paylaşılan ortak felsefi zeminin neredeyse tamamını oluşturmuştur. Hinduizm son derece kapsayıcıdır ve Advaita Vedanta Hindu inançlarının neredeyse her kombinasyonuna bir şekilde hitap edebilecek kadar geniştir.
Advaita Vedanta
Advaita Vedanta adı, kelimenin tam anlamıyla "iki değil" anlamına gelen eski bir deyimden gelmektedir. Bu sistemin temel iddiası, Brahman'ın nihai gayri şahsi gerçekliği olan tek bir "gerçek" varoluş olduğudur. Advaita "gerçek benliğin" Brahman olduğunu ve Brahaman ile gerçek birliğe erişmek için kişinin bu gerçeğin bilgisini araması gerektiğini ima eder. Bu, Hinduizm'de Kutsal Kitap'taki ruh kavramına kabaca paralel olan Atman kavramını içerir. Atman "gerçek benlik"tir. Sonuç olarak, Advaita Vedanta bilgi yoluyla kurtuluşu öğretir. Kişi cehaletinin üstesinden gelerek nihai gerçeklikle birliğe ulaşabilir.
Advaita Vedanta özellikle insanoğlunun nihai olarak diğer "benliklerden" farklı veya ayrı bir "benlik" veya "ben" olduğuna dair yanlış algısıyla ilgilenir. Bu anlayış eksikliği bir yanılsama ya da maya olarak kabul edilir ve bu inanç sistemine göre ahlaksız davranışların ve dolayısıyla tüm acıların nihai sebebidir. Acı çekmeye son vermek için kişi tek, saf, değişmez gerçeklik olan Brahman'ın bir parçası olduğunu tam olarak idrak etmelidir. Advaita taraftarları bu aydınlanmaya başarıyla ulaşabilmek için etik eylemler, meditasyon ve Hindu kutsal metinlerinin incelenmesinden oluşan bir süreci takip ederler.
Bilgiye bu şekilde odaklanılması Advaita Vedanta'nın Mahayana Budizmi'yle yoğun bir şekilde bağlantılı olması bakımından anlamlıdır. Niyeti Budistlerin Hinduizm'e meydan okumalarını çürütmek olsa da, Shankara'nın çabaları Budizm'den güçlü bir şekilde etkilenmiştir. Advaita Vedanta ve Mahayana Budizm'inin özdeş olmadığı belirtilmelidir. Örneğin Budizm nihai gerçekliğin kişisel olduğu fikrini reddederken, Advaita Vedanta bunun Brahman biçiminde kişisel olduğuna inanır. İronik bir şekilde, Mahayana ve Advaita sıklıkla Budist ve Hindu dostları tarafından kılık değiştirmiş "öteki" olmakla eleştirilir.
Bir inanç sistemi olarak Smartizm ve Advaita Vedanta teknik olarak ahlak dışıdır. Her şey tek ve birleşik bir gerçekliğin parçası olduğundan, teknik olarak "öteki" diye bir şey yoktur. Bu da gerçek anlamda iyi, kötü, doğru ya da yanlış diye bir şey olmadığı anlamına gelir. Yalnızca bağımsız bir benliğin sahte yanılsamaları ya da kişinin nihai gerçeklikle birleşik birliğine dair gerçek anlayışlar vardır. Aynı zamanda Smartizm ve Advaita Vedanta reenkarnasyon ve karma gibi klasik Hindu fikirlerini benimser ki bunlar Kutsal Kitap'taki dünya görüşü tarafından reddedilir. Advaita Vedanta tarafından öğretilen kavramlarda anlam bulanlar, İsa Mesih'in müjdesini adil bir şekilde değerlendirmeli ve karşılaştırmalıdır.
English
Smartizm nedir? Advaita Vedanta nedir?
