Soru
Kutsal Kitap sahte haberler hakkında ne diyor?
Yanıt
Kutsal Kitap, yanlışın doğruymuş gibi sunulmasını mahkûm eder. “Yalan haber taşımayacaksınız” (Mısır’dan Çıkış 23:1).
Yılan, Havva’ya ve Adem’e yasak ağaçtan yerlerse ölmeyeceklerine dair “sahte haber” verdi. Hatta durumlarının büyük ölçüde iyileşeceğini söyledi (Yaratılış 3:4-5). Adem ile Havva’nın düşüşünden beri insanlar “sahte haber” yaymaktadır.
İsrail’deki sahte peygamberler Yeremya’nın günlerinde, Tanrı’nın İsrail’i Babillilerden kurtaracağını söyleyerek sahte haber yaydılar. Yeremya ise gerçek haberi vermek zorundaydı: hiçbir kurtuluş gelmeyecekti. Yeremya 28’de Yeremya, Hananya adlı bir peygamberin önderlik ettiği sahte haber yayıcılarıyla karşı karşıya gelir.
Yeruşalim’deki tapınakta Hananya, iki yıl içinde Babil’in gücünün kırılacağını ve sürgünlerin, tapınaktan çalınmış bütün eşyalarla birlikte Yahuda’ya döneceğini peygamberlik etti (Yeremya 28:1-4). Bu sahte bir peygamberlikti. Hananya temelde halka duymak istedikleri şeyi söylüyordu. Bir bakıma bu sahte haberdi.
Yeremya ise Hananya’ya şu cevabı verdi: “Ancak esenlik olacağını söyleyen peygamberin sözü yerine gelirse, onun gerçekten RAB'bin gönderdiği peygamber olduğu anlaşılır.” (Yeremya 28:9). Hananya ise iyi haber mesajında daha da ısrar etti (ayetler 10-11).
Daha sonra Tanrı, Yeremya’yı Hananya’ya yeni bir mesajla gönderdi: “Peygamber Yeremya Peygamber Hananya'ya, “Dinle, ey Hananya!” dedi, “Seni RAB göndermedi. Ama sen bu ulusu yalana inandırdın. Bu nedenle RAB diyor ki, ‘Seni yeryüzünden silip atacağım. Bu yıl öleceksin. Çünkü halkı RAB'be karşı kışkırttın.’ Peygamber Hananya o yılın yedinci ayında öldü. (Yeremya 28:15-17).
Birçok kez insanlar gerçeği duymaktansa sahte haberleri duymayı tercih eder. Sahte haberler genellikle insanların önyargılarını doğrular ve duygularını hedef alır. Ayrıca sahte haberleri kabul etmek, bağımsız araştırma yapmaktan daha kolaydır. Sahte haber yayanlar güvenilirlik görüntüsü oluşturur ve oldukça büyük bir takipçi kitlesi toplayabilir. 2. Timoteos 4:3, insanların yalnızca duymak istediklerini söyleyen öğretmenler biriktireceği zamanın geleceğini söyler.
Bazı durumlarda bir kişi, bildirimi yapan kişinin üslubuna ya da bakış açısına katılmadığı için bir şeyi “sahte haber” olarak adlandırır. Bu durumlarda suçlama öznel olabilir, ancak yine de kısmen ya da tamamen geçerli olabilir. Başka durumlarda ise “sahte haber” tamamen uydurulmuş yalan ve propagandadır. Her durumda Kutsal Kitap insanlara gerçeği söylemeyi buyurur.
Süleyman’ın Özdeyişleri 22:20-21, çalışanlara işverenlerine gerçeği söylemelerini öğretir.
Yeremya 9:5, kendi dönemindeki İsrail kültüründe gerçeğin kaybolmasına ağıt yakar.
Zekeriya 8:16-17’de Rab şöyle der: “Yapmanız gerekenler şunlardır: Birbirinize gerçeği söyleyin, kent kapılarınızda esenliği sağlayan gerçek adaletle yargılayın, yüreğinizde birbirinize karşı kötülük tasarlamayın, yalan yere ant içmekten tiksinin. Çünkü ben bütün bunlardan nefret ederim.” Böyle diyor RAB.”
Efesliler 4:25 imanlılara şöyle der: “Bunun için yalanı üzerinizden sıyırıp atarak her biriniz komşusuna gerçeği söylesin. Çünkü hepimiz aynı bedenin üyeleriyiz.”
Sahte haberin panzehiri gerçek ve alçakgönüllülüktür. Alçakgönüllülük gereklidir; çünkü haber paylaşan kişiler kendilerini gerçeklerin haklı çıkardığından daha iyi göstermeye eğilimli olabilir.
Bugün haber dinleyen biri, büyük kısmının sahte olmasını beklese muhtemelen iyi eder. Tüm insanlar, ama özellikle Hristiyanlar, haberleri ayırt etme bilgeliğiyle değerlendirmeyi öğrenmelidir. Farklı bakış açılarına sahip çeşitli kaynaklardan haber almaları faydalı olacaktır. Haberde belirli bir bakış açısı ya da dünya görüşü açıkça görülüyorsa, Hristiyan bunu Kutsal Yazılar ışığında değerlendirmeli ve habercilerin dünya görüşünün haberi nasıl etkileyebileceğini düşünmelidir. Ayrıca tüm hikâyeyi anlatmayan kısa alıntıların daha geniş bağlamını bulmaya çalışmalıdırlar. (Bugünkü teknoloji sayesinde, kısa bir kesitin daha geniş bağlamını veren çok daha uzun video ve ses kayıtlarını bulmak çoğu zaman mümkündür.)
Hristiyanlar ayrıca sosyal medyada haber hikâyeleri ve alıntıları paylaşırken dikkatli olmalıdır. Bunların doğru olduğundan emin olmak için tam olarak araştırmadan paylaşmamalıdırlar. Kutsal Kitap değerleriyle büyük ölçüde uyumlu olan, hatta açıkça Hristiyan olan bir kaynak bile zaman zaman gerçeği çarpıtabilir. Araştırmadan ve doğrulamadan paylaşmak, sahte haberlerin yayılmasına büyük ölçüde katkıda bulunabilir.
Sonuç olarak sahte haberin cevabı, İsa’nın günahlarımız için öldüğü, dirildiği ve O’na iman aracılığıyla bağışlanıp Tanrı’yla barıştırılabileceğimiz müjdesidir.
English
Kutsal Kitap sahte haberler hakkında ne diyor?
