Soru
Objektivizm nedir?
Yanıt
Objektivizm birçok farklı anlama gelebilir; bu nedenle onu incelemek hangi tanımın kullanıldığına bağlıdır. Bu yorumların bazıları Kutsal Kitap’la uyumludur, bazıları ise değildir. Ayn Rand’ın objektivizm anlayışı Yahudi-Hristiyanlık ile bazı aynı sonuçlara ulaşır, ancak farklı nedenlerle. Rand’ın bazı görüşleri açıkça Kutsal Kitap’a aykırıdır. Bu farklı yaklaşımlar arasındaki farkı bilmek önemlidir. Genel olarak objektivizm teriminin dört ana kullanım şekli vardır.
Genel Olarak Objektivizm
Birincisi mantıksal objektivizmdir. Bu görüşe göre mantık zihinden bağımsızdır ve mantık yasaları, fizik ya da kimya yasaları gibi evrenin kendisine karşılık gelen gerçek ve tam anlamıyla var olan kurallardır. Mantığın evrenin yasalarının bir parçası olduğu fikri, Tanrı fikriyle çelişmez; çünkü evreni yaratabilecek güçte bir Tanrı, istediği yasaları seçebilirdi.
İkincisi ahlaki objektivizmdir. Bu görüş, iyi ve kötü hakkındaki bazı ifadelerin her yerde ve her zaman mutlak otoriteye sahip olduğunu savunur. Bu görüş de Kutsal Kitap’la uyumludur. Eğer tek bir ahlaki ölçüt varsa, örneğin Tanrı, o zaman ahlaki objektivizm anlamlı olur. Ancak Tanrı’nın bu tür ahlaki kurallara tabi olduğunu söylemek, Tanrı’nın doğasını ve ahlakın kökenini yanlış anlamaktır.
Üçüncüsü objektivizmin ya da nesnelliğin felsefi yaklaşımıdır. Bu görüşe göre gerçeklik zihinden bağımsızdır. Nesnellik, varoluşun gerçekten kendi başına var olduğunu savunur. Buna karşı çıkan görüşler arasında idealizm, öznelcilik ya da bazı solipsizm biçimleri bulunur. Bu tür objektivizm, Kutsal Kitap’ın Tanrısı’yla tamamen uyumludur ve Yahudi-Hristiyan dünya görüşünü en iyi açıklayan yaklaşımdır.
Buna rağmen objektivizmi reddeden bazı kişiler, şeylerin yalnızca Tanrı’nın zihninde var olduklarında gerçek olduğunu iddia eder. Bu tür idealizm objektivizmi reddeder ama Tanrı’yı reddetmez. Buna karşılık yaygın öznelcilik, mutlak gerçek diye bir şey olmadığını savunarak Tanrı fikrini zayıflatır. Elbette bu kendi içinde çelişen bir görüştür; çünkü mutlak bir iddiaya dayanır.
Objektivizm ve Ayn Rand
Objektivizmin dördüncü tanımı, genellikle Ayn Rand ile ilişkilendirilen sosyo-politik bir sistemdir. Rand, bireysel özgürlüğü ve düşünceyi vurgulayan bir yazar ve ateistti. Onun objektivizm anlayışı, gerçeği keşfetmenin yolu olarak saf akıl dışında her şeyi reddeden aşırı rasyonalist bir görüştür.
Rand’ın objektivizmine göre mutluluk, tüm ahlakın tek meşru temelidir. Objektivizme göre mutluluğu ve en yüksek ahlakı elde etmek isteyen kişi, belirli nesnel ilkelerin varlığını kabul etmelidir. Bu sabit düşüncelere göre düşünüp davranmanın, her kişiye başarı için en iyi fırsatı verdiği söylenir. Bu yaklaşımın bir parçası olarak Rand’ın objektivizmi, liberteryenizmin bir biçimi olarak kişisel özgürlük ve sorumluluğu güçlü biçimde vurgular.
Uygulamada Rand’ın objektivizminin tüm kapsamı, Tanrı’nın ahlaki rehber oluşu, özgecilik ve insan bilgisinin sınırları gibi Kutsal Kitap’taki düşüncelerle çelişir.
Ayn Rand’ın çalışmaları hem siyaset hem de felsefe içinde ilginç bir yere sahiptir. Filozoflar çoğunlukla onun çalışmalarını gerçek bir felsefeden çok ideoloji olarak görürler. Siyasetçiler de onun görüşlerini tam anlamıyla politik değil, ideolojik olarak değerlendirir. Sonuç olarak insanlar onun fikirlerini farklı şekillerde uygulamayı ya da kullanmayı seçebilir. Rand’ın düşünceleri geniş kapsamlı olduğu için, bazı varsayımları paylaşan ideolojilerle zaman zaman kesişir.
Ortak temalar, Batılıların ve hatta Hristiyanların Ayn Rand’ın düşüncelerini kullanmasına en çok neden olan şeydir. Onun objektivizmi, genel politik muhafazakârlıkla bazı varsayımları paylaşır. Bu nedenle bazı sonuçları ve argümanları benzer ilgilere sahip kişiler tarafından tekrar edilir. Rand’ın ateist olması, tüm görüşlerinin yanlış olduğu anlamına gelmez. Hristiyanlar, Rand ile onun düşüncelerinin Kutsal Kitap gerçeğiyle kesiştiği noktalarda aynı fikirde olabilir. Eğer Rand, Kutsal Kitap’taki bir ilkeye neredeyse tamamen benzeyen bir düşünceye inanıyorsa, Hristiyanların onun bu içgörüsünden yararlanmasında yanlış bir şey yoktur; özellikle de bunu etkileyici ve ikna edici şekilde ifade etme yeteneği göz önüne alındığında.
Bu durum Ayn Rand’ın dünya görüşünün Kutsal Kitap’taki Hristiyanlıktan oldukça farklı olduğu gerçeğini değiştirmez. Herkesten duyduğumuz ve okuduğumuz şeyleri sorgulamaya ve sınamaya hazır olmalıyız (Elçilerin İşleri 17:11; 1. Yuhanna 4:1). Rand’dan özellikle etkileyici bir alıntı kullanmak ile onun objektivist ideolojisini amaçladığı şekilde benimsemek arasında fark vardır.
İmanlı için Rand’ın görüşlerini araştırıp anlamakta yanlış bir şey yoktur. Onun bazı argümanlarını kullanmakta da açıkça yanlış olan bir durum bulunmaz. Onun objektivizm anlayışı, bir kişinin Hristiyan dünya görüşü olmadan da politik ya da toplumsal olarak muhafazakâr görüşlere nasıl ulaşabileceğinin örneğidir. En azından başkalarıyla ortak bir zemin bulmak istediğimizde bu yararlı bir bakış açısıdır. Ancak açıkça söylemek gerekirse, Ayn Rand’ın tam anlamıyla objektivizmi bir Hristiyan’ın benimsemesi gereken bir şey değildir. Hristiyan düşüncesiyle bazı ortak temaları paylaşsa da özgecilik ve insanın amacı konularında Kutsal Kitap’ın öğretileriyle açıkça çelişir.
English
Objektivizm nedir?
