Soru
Tanrı'yla ilgili olarak alçalma ve uyarlama ne anlama gelir?
Yanıt
Teolojide uyarlama (accommodation) ve alçalma (condescension), sonsuz ve kusursuz olan Tanrı'nın, kusurlu ve sınırlı insanlara iletişimini onların anlayabileceği şekilde sunmasını ifade eden iki terimdir. Daha basit bir ifadeyle, alçalma, Tanrı'nın dinleyicilerinin anlayabileceği bir şekilde iletişim kurmayı seçmesi düşüncesidir.
Tarih boyunca birçok seçkin ilahiyatçı, Tanrı'nın yaratıklarıyla nasıl ilişki kurduğunu açıklamak için uyarlama kavramını kullanmıştır. Örneğin, Kutsal Kitap'taki insanbiçimci ifadeler (antropomorfizmler), Tanrı Ruh olduğu için (Yuhanna 4:24) çoğu zaman uyarlama çerçevesinde açıklanır. Tanrı, insanbiçimci ifadeler kullanarak Kendisini bize uyarlar; eylemlerini ve duygularını bizim özdeşleşebileceğimiz ve anlayabileceğimiz bir şekilde açıklar.
Her teolojik görüşte olduğu gibi, alçalma ya da uyarlama anlayışları da bir yelpaze üzerinde yer alır. Neredeyse bütün ilahiyatçılar, Tanrı'nın bir şekilde insan anlayış düzeyine indiğini kabul eder. Tanrı insan dilleri aracılığıyla konuşur, insan yazarlar aracılığıyla yazdırır ve Kendisini doğal olaylar (ateş, bulutlar vb.) aracılığıyla gösterir.
Ancak bazıları uyarlama öğretisini aşırıya götürerek, Kutsal Kitap'ın bazı bölümlerinin bir kenara bırakılması gerektiğini savunur; çünkü onlara göre bu bölümler, Tanrı'nın yalnızca daha geniş bir mesajı iletmek amacıyla uyum sağladığı doğru olmayan düşünceleri yansıtır. Bu şekilde uyarlama öğretisi, bazen belirli dinleyici kitlelerini rahatsız eden ahlak veya gerçeklikle ilgili Kutsal Kitap ifadelerine karşı kullanılan entelektüel bir sopa hâline gelir. Örneğin bazıları, İsa'nın Musa'nın Tevrat'ın yazarı olduğundan söz ettiğinde (bkz. Markos 10:5 ve Yuhanna 5:46), yalnızca o dönemde yaygın olan görüşe uyum sağladığını söyler. Başka bir deyişle, İsa Musa'nın Yasayı yazmadığını bildiği hâlde, dinleyicilerinin varsayımları nedeniyle sanki yazmış gibi konuşmuştur. Elbette, İsa'nın yanlış bir görüşe uyum sağlaması yalan söylemesi anlamına gelir ki bu, O'nun kutsal doğasına tamamen aykırıdır.
Sonuç olarak, uyarlama genel olarak kabul gören bir düşüncedir, ancak onun uygulamaları aynı ölçüde kabul görmez. Bir tür uyarlama ya da alçalma gereklidir; aksi takdirde sonsuz bir Tanrı sınırlı insanlığa başka nasıl iletişim kurabilirdi? Bazı ilahiyatçılar, İsa Mesih'in gerçeği eğip büktüğünü savunan sapkın görüşten ayırmak için uyarlama yerine uyum sağlama (adaptation) terimini kullanırlar.
Gregg Allison, uyarlama öğretisinin doğru anlayışını şöyle tanımlar: "Tanrı'nın Kendisi'ni açıklarken insan kapasitesine uygun şekilde alçalmasıdır. Tarih boyunca daha önce de kabul edilmiş olmakla birlikte, bu öğreti özellikle Jean Calvin ile özdeşleşmiştir. Calvin, sonsuz derecede yüce olan Tanrı'nın insan zayıflığına uyum sağlamasının uygunluğunu vurgulamış, böylece Tanrı'nın uyarlanmış vahyinin alıcıları tarafından anlaşılabilir hâle geldiğini belirtmiştir. Gerçekten de Tanrı, çocuğuyla konuşan bir ebeveyn gibi eğilir. Bu uyarlama özellikle Kutsal Yazılar'da görülür: Kutsal Yazılar, sınırlı anlama kapasitesine sahip günahlı insanlar için sınırlı insan dillerinde yazılmış Tanrı Sözü'dür; ancak insan hatasına ortak olmaz" (Allison, G., "Accommodation," The Baker Compact Dictionary of Theological Terms, Baker Publishing Group, 2016).
Tanrı, bizim anlayabileceğimiz yollarla bizimle iletişim kurmayı seçmiştir ve bunun için sonsuza dek minnettarız. Bu alçalma ya da uyarlama, O'nun her şeyi bilen ve her şeye gücü yeten oluşunu, ayrıca yaratıklarına duyduğu büyük sevgiyi ve ilgiyi gösterir. Ancak uyarlama öğretisi aşırıya götürüldüğünde zararlı hâle gelir. Tanrı hiçbir zaman insan hatasını onaylamak için uyarlama kullanmamıştır ve İsa da hiçbir zaman aldatıcılık yapmamıştır.
English
Tanrı'yla ilgili olarak alçalma ve uyarlama ne anlama gelir?
