Soru
İlahi Emir Teorisi nedir?
Yanıt
İlahi Emir Teorisi temel olarak, bir şeyin (yani eylem, davranış, seçim vb.) Tanrı'nın emrettiği için iyi, ya da Tanrı'nın yasakladığı için kötü olduğunu öğretir. Dolayısıyla, komşularımızı sevmenin iyi olduğunu söylemek, semantik olarak Tanrı'nın bize komşularımızı sevmemizi emrettiğini söylemekle eşdeğerdir. Benzer şekilde, Tanrı cinayeti yasakladığı için cinayet işlemek kötüdür.
Şimdi, birisi, iyilik ve kötülüğün Tanrı'nın keyfine göre keyfi hale geldiği gerekçesiyle İlahi Emir Teorisine hemen itiraz edebilir. İyilik ve kötülük yalnızca Tanrı'nın keyfine bağlıysa, ahlak yalnızca iktidar arzusu veya "güçlü olan haklıdır" anlamına gelir. Tanrı hepimizden daha güçlü olduğu için, ahlak "Ya O'nun yolu ya da hiç" anlamına gelir.
İlahi Emir Teorisi'ne alternatif olan yaklaşım, ahlakın temelinin Tanrı'nın keyfine bağlı değil, Tanrı'nın dışında yattığı iddiasıdır. Platon, Euthyphro adlı diyalogunda bu yaklaşımı benimsemiştir. Euthyphro İkilemi şu şekilde ifade edilebilir: "Bir eylem, Tanrı emrettiği için mi ahlaki olarak iyidir, yoksa ahlaki olarak iyi olduğu için mi Tanrı emreder?" İnsan, İlahi Emir Teorisini terk edip ahlakı Tanrı'nın dışında bir şeye dayandırmak isteyebilir.
Ancak, Tanrı'nın bir şeyi ahlaki olarak iyi olduğu için emrettiğini söylemek, Tanrı'nın egemenliğini ve bağımsızlığını tehdit eder. Eğer dışsal bir ilke, bu durumda ahlakın nesnel temeli, Tanrı'nın dışında ise, o zaman Tanrı bu standarda uymakla yükümlüdür ve bu nedenle egemen değildir. Dahası, Tanrı'nın ahlakı, bu dışsal standarda bağlılığına bağlıdır; dolayısıyla, O'nun bağımsızlığı tehdit altındadır.
Böylece, bir ikilemin ortasında kalırız. Her iki alternatif de Hristiyan dünya görüşüne uygun değildir. Tanrı, ahlaki eylemlerinde kesinlikle keyfi değildir ve kararlarını yöneten dışsal bir ahlak standardına tabi değildir. İlk durumda, Tanrı'nın iyi olmadığını söyleyebiliriz, ikinci durumda ise Tanrı'nın Tanrı olmadığını söyleyebiliriz. Bu noktada, bazılarının neden Hristiyanlığı reddedip ahlaki göreceliliği "standart" olarak benimsedikleri oldukça anlaşılabilir, ancak Kutsal Kitap bize farklı bir ahlak resmi sunar ve Euthyphro İkileminin yanlış bir ikilem olduğunu gösterir.
Euthyphro İkilemine klasik Hristiyan yanıtı, iyiliği Tanrı'nın doğasında temellendirmektir. Bu, ikilemin ilk boynuzunu çözer, çünkü Tanrı, neyin iyi neyin kötü olduğuna keyfi olarak karar vermez. Aksine, iyilik yapmak Tanrı'nın doğasıdır ve Tanrı asla doğasına aykırı davranmaz. Bu, ikilemin ikinci boynuzunu da çözer, çünkü ahlakın temeli Tanrı'nın doğasıdır ve Tanrı'nın uyması gereken dışsal bir standart değildir. Tanrı'nın egemenliği ve ahlak için nesnel bir standart, yani Tanrı'nın doğası korunur.
Kutsal Yazılar, Tanrı'nın insanlığa kendini ifşa etmesi, bunu oldukça güzel bir şekilde gösterir. İyiliğin Tanrı'nın doğasında temellendiğini gösteren bazı ayetler:
• RAB iyi ve doğrudur, Onun için günahkârlara yol gösterir. (Mezmurlar 25:8)
• Tadın da görün, RAB ne iyidir, Ne mutlu O'na sığınan adama! (Mezmurlar 34:8)
• Sen iyi ve bağışlayıcısın, ya Rab, Sana yakaran herkese bol sevgi gösterirsin. (Mezmurlar 86:5)
• Çünkü RAB iyidir, Sevgisi sonsuzdur. Sadakati kuşaklar boyunca sürer. (Mezmurlar 100:5)
• RAB'be şükredin, çünkü O iyidir, Sevgisi sonsuzdur. (Mezmurlar 107:1)
İlahi Emir Teorisi'nin bu tanımıyla bile, iki itiraz öngörülebilir. Birincisi, ya Tanrı'nın doğası değişirse ve Tanrı'nın doğası gereği iyi olan şey kötüye, kötü olan şey de iyiye dönüşürse ne olur? Tanrı'nın doğası, O'nun tüm özelliklerinin bütünüdür. Bu nedenle, Tanrı değişmez olduğu için (Malaki 3:6), O'nun iyiliği de değişmez bir iyiliktir (Yakup 1:17). Bunu başka bir şekilde ifade edersek: Tanrı'nın doğası asla değişmez, değişemez; bu nedenle, iyilik Tanrı'nın doğasında temellenmiş olduğu için asla değişmez.
İkincisi, Tanrı İsraillilere düşmanlarını son erkeğe, kadına ve çocuğa kadar öldürmelerini emrettiği zamanlar ne olacak? Bu, Tanrı'nın cinayeti yasaklayan kendi emrine aykırı değil mi? Cevap, ilk itirazın cevabına benzer; yani, Tanrı'nın doğası, tüm özelliklerinin bütünüdür. Tanrı iyidir — değişmez bir iyiliktir — ama aynı zamanda kutsal, doğru ve adildir. Tanrı, günah ve kötülüğü cezalandırmak zorunda olan bir Tanrı'dır. Kenanlılar kötü ve isyankardı ve günahları nedeniyle Tanrı'nın adil yargısına tabiydiler. Günahın karşılığı ölümdür (Romalılar 6:23); ve Tanrı, egemenliği ile Kenanlıların ölümünün zamanını ve şeklini belirlemiştir, bu da Tanrı'nın günah üzerindeki yargısının bir göstergesidir. Bu da Tanrı'nın iyiliğinin bir örneğidir. Tanrı'nın günah üzerinde kutsal yargısını uygulaması iyidir.
Bu nedenle, Tanrı bazı eylemleri iyi olarak emreder ve bu nedenle yapılmasını ister, bazı diğer eylemleri ise kötü olarak yasaklar ve bu nedenle yapılmamasını ister. İyi olan şey, sadece Tanrı emrettiği için iyi değildir. Tanrı'nın ilahi doğasını yansıttığı için iyidir.
English
İlahi Emir Teorisi nedir?
