Soru
Diyanetik nedir?
Yanıt
Diyanetik, Scientology’nin (Bilimselcilik) temelini oluşturan inançların genel adıdır. Diyanetik, her insanın geçmişte yaşadığı acı verici deneyimlerin kişinin “tepkisel” (bilinçaltı) zihninde kalıcı bir iz bıraktığını iddia eder. Bu izlere “engram” adı verilir. Diyanetik’e göre bu engramlar, çeşitli hastalıkların, rahatsızlıkların, sinir bozukluklarının ve yaralanmaların asıl nedenidir. Scientology’ye göre, engramların neden olduğu sıkıntıların listesi oldukça uzundur; görme bozukluğu, cinsel sorunlar, alerjiler, eklem ağrıları, baş ağrıları gibi birçok fiziksel rahatsızlığı kapsar. Ayrıca depresyondan şiddet eğilimine kadar pek çok psikolojik bozukluktan da engramlar sorumlu tutulur. Scientology’nin kurucusu L. Ron Hubbard, diyanetik tedavi yönteminin dünya çapında uygulanması durumunda artık suçun, savaşın veya deliliğin kalmayacağını bile iddia etmiştir.
“Denetim” (İngilizce: auditing) olarak adlandırılan bir süreç aracılığıyla Diyanetik ilkeleri uygulanır. Bu süreçte kişinin ruhunun —Scientology’de “thetan” olarak adlandırılır— bu engramlardan arındırılması amaçlanır. Nihai hedef, tepkisel veya bilinçaltı zihnin tamamen ortadan kalktığı bir duruma ulaşmaktır. Bu duruma “Arınmış” adı verilir. Denetim süreci sırasında eğitimli bir denetçi, danışanın karşısına oturur ve ondan geçmişteki bir dizi olayı yeniden yaşamasını ister. Teoride bu olaylar, kişinin yaşamının herhangi bir döneminden olabilir; bebeklikten, doğum öncesi dönemden hatta önceki bir yaşamdan bile. Tüm “anılar” gerçek kabul edilir ve kişi bu olaylar hakkında konuşmaya teşvik edilir; olayla ilgili rahatlama hissedene kadar süreç devam eder. Bu uygulamanın, engramı ortadan kaldırdığı ve artık zararlı etkiler oluşturamayacağı öne sürülür. Bu süreç, bir bakıma hipnozu andırır ve bir çeşit yalan makinesi gibi çalışan bir cihaz olan E-metresi (elektropsikometre) kullanılır.
Hubbard, Diyanetik ilkelerini 1950’lerde öğretmeye başladı. Ancak iddiaları tıp ve psikiyatri uzmanları tarafından neredeyse hemen alaya alındı. Ortaya çıktığı günden bu yana Diyanetik, frenoloji, homeopati ve astroloji gibi sözde bilim (pseudoscience) kategorisinde sınıflandırılmıştır. Etkili olduğuna dair hiçbir bilimsel araştırma bulunmadığı gibi, işe yarayacağını düşünmek için de hiçbir bilimsel neden yoktur. Diyanetik’in en kanıtlanmış “başarısı,” gelir sağlamasıdır; çünkü denetim seansları oldukça pahalıdır ve Scientology üyeleri arasında varlıklı kişilerin oranı oldukça yüksektir.
Kutsal Kitap’a göre Diyanetik’in iddiaları tamamen yanlıştır. İnsanların hatırlayacağı önceki yaşamları yoktur (bkz. İbraniler 9:27). Bir insanın temel ahlaki sorunu acı hatıraları değil, doğuştan gelen günahlı doğasıdır (Romalılar 3:23; 5:12). Diyanetik, bir kişinin kendi iradesiyle daha iyi ve ahlaklı bir insan haline gelebileceğini iddia eder. Oysa Kutsal Kitap’a göre gerçek değişim ancak bir kişi Mesih tarafından yenilendiğinde gerçekleşir (1. Korintliler 6:10–11). Diyanetik, sahte bilim, Doğu mistisizmi ve Yeni Çağ kavramlarının bir karışımıdır; bu nedenle hem gerçeğe aykırıdır hem de Kutsal Kitap’ın bakış açısıyla tamamen bağdaşmaz (Koloseliler 2:8).
English
Diyanetik nedir?
