Soru
Yahvizm nedir?
Yanıt
Yahvizm terimi birkaç farklı anlama gelebilir. Terimin bir kullanımı JEDP teorisi ile ilgilidir. Bu bağlamda Yahvizm, Pentatuk’ta (Tevrat’ın ilk beş kitabı) Tanrı için Yahve adının kullanılması anlamına gelir. Yahvist (ya da Jawist), JEDP teorisindeki “J” kaynağıdır ve Pentatuk’un en eski yazarı olduğu varsayılan kişiyi ifade eder. JEDP teorisine göre Pentatuk tek bir yazar tarafından değil, farklı dönemlerde yaşamış dört ana kaynak tarafından yazılmıştır. Bu kaynaklar Yahvist (J), Elohist (E), Kâhin Kaynağı (P) ve Tesniyeci (D) olarak adlandırılır. Ancak bu teoriye göre yapılan sınıflandırmalar varsayıma dayanır; somut tarihsel ve metinsel kanıtlarla desteklenmez. Bu nedenle JEDP teorisi, Kutsal Kitap’ın ilahi esinle yazıldığını reddeden ve metnin otoritesini zayıflatmayı amaçlayan modern akademik bir yaklaşımdır.
Terimin diğer kullanımı ise —ve bu makalenin odak noktası da budur— Yahvizm’in, İsrailoğulları’nın Tanah’a dayalı tek tanrılı inancını, çevredeki ulusların çoktanrılı inançlarından ayırt etmek için kullanılan bir ad olmasıdır. Bu ad, Tanrı’nın antlaşma adı olan Yahve’ten (YHWH) gelir. Modern Yahvizm’e göre Kutsal Kitap’a uygun olan tek Tanrı adı Yahve’dir. Bu nedenle Yahwistler, “Tanrı”, “Yehova” ve “Rab” gibi adları putperest kökenli sayarak reddederler. İsa’dan ise “Yeşua” adıyla söz ederler.
Modern Yahvizm, İbranice Kutsal Kitap’ı (Tanah) tek yetkili kutsal metin olarak kabul eder. Bunun yanında, Tanah’ı desteklediğini düşündükleri için Sinoptik İncilleri (Matta, Markos ve Luka) ve Yakup Mektubu’nu kabul ederler. Buna karşılık Yuhanna'yı ve Pavlus’un yazılarını reddederler. Pavlus’un Ferisi olması ve İsa’nın ilk on iki öğrencisi arasında yer almaması nedeniyle, bu metinlerin Tanrı’nın Sözü’ne sonradan insan eliyle ekleme yapma girişimleri olduğunu düşünürler. Ayrıca Talmud’u ve Tanah’a yapılan tüm rabinik yorum ve eklemeleri de reddederler.
Yahvistler bazen Yahvizm’i “İsrailcilik”, kendilerini ise “gerçek İsrailliler” olarak adlandırırlar. Onlara göre Tanrı’ya “Yahve” dışında bir adla hitap eden ya da Yahudiliğin sözlü geleneğini kabul eden kişiler doğru inanca sahip değildir ve sahte bir dine inanmış sayılır. Yahvizm’e göre Hristiyanlık ve Yahudiliğin büyük bölümü yanlış inanç sistemleridir.
Yahvizm, Teslis öğretisini reddeder ve Yahve’in Baba, Oğul ve Kutsal Ruh olarak farklı kişilerde var olamayacağını savunur. Teslis öğretisi Tanrı’nın bölündüğünü söylemez; ancak Yahvistler bu öğretinin Tanrı’yı “böldüğünü” iddia eder. Yahvizm’e göre Yeşua (İsa), Tora’ya bağlı yaşamış ve Yahvizm’i öğreten gerçek bir öğretmendir; ancak ilahi değildir ve kimsenin günahları için ölmemiştir. Kurtuluşun yalnızca Tora’daki buyruklara sadakatle uymakla mümkün olduğunu öğretirler.
Yahvizm, işlere dayalı bir kurtuluş anlayışına sahiptir. Buna göre kişi Yahve’in buyruklarını doğru biçimde yerine getirmeye dönerse, İsrail’le yapılan antlaşmaya dahil olabilir ve sonsuz yaşamın mirasçısı olabilir. Buna rağmen Yahvistler Yasayı bütünüyle uygulamazlar; Rab’bin yedi bayramından yalnızca dördünü tutarlar, kurban sunmazlar ve Yasa’daki tüm hükümleri yerine getirmezler. Ayrıca Tanrı’nın vahyinin tarih boyunca aşamalı olarak açıldığını reddederler ve İsa’nın hem Rab hem Kurtarıcı olduğunu kabul etmezler. Oysa Kutsal Kitap şöyle der: “Tanrı eski zamanlarda peygamberler aracılığıyla birçok kez çeşitli yollardan atalarımıza seslendi. Bu son çağda da her şeye mirasçı kıldığı ve aracılığıyla evreni yarattığı kendi Oğlu'yla bize seslenmiştir. Oğul, Tanrı yüceliğinin parıltısı, O'nun varlığının öz görünümüdür. Güçlü sözüyle her şeyi devam ettirir. Günahlardan arınmayı sağladıktan sonra, yücelerde ulu Tanrı'nın sağında oturdu” (İbraniler 1:1–3).
English
Yahvizm nedir?
