Soru
Yahve ne anlama gelir? Yehova ne anlama gelir?
Yanıt
Yahve, Eski Antlaşma'da Tanrı için kullanılan adlardan biri olan YHWH ünsüzlerine dayanır. Eski İbranice'de ünlü harfler normalde yazılmazdı. Bu durum ana dili İbranice olan okuyucular ve konuşmacılar için bir sorun oluşturmazdı. Yehova ise İbranice harflerin Latince karşılıkları olan JHVH'ye dayanan aynı addır. Yehova, İbranice adın Latince biçiminin İngilizce çevirisi hâline gelmiştir. Pratik olarak Yehova ve Yahve, Tanrı'nın adının İngilizce ve İbranice telaffuzlarıdır. Ancak son yıllarda Yehova yerine Yahve kullanımının daha yaygın hâle gelmesinin nedeni, teknik olarak daha doğru kabul edilmesidir.
Yahve adı, İbranice'de “Ben'im” anlamına gelen sözcükten gelir. Tanrı, yanan çalıda Musa ile karşılaşıp ona Mısır'a dönmesini ve halkı oradan çıkarmasını buyurduğunda, Musa kimin kendisini gönderdiğini söylemesi gerektiğini sordu.
Tanrı, “Ben Ben'im” dedi, “İsrailliler'e de ki, ‘Beni size Ben Ben'im diyen gönderdi.’ “İsrailliler'e de ki, ‘Beni size atalarınızın Tanrısı, İbrahim'in Tanrısı, İshak'ın Tanrısı ve Yakup'un Tanrısı Yahve gönderdi.’ Sonsuza dek adım bu olacak. Kuşaklar boyunca böyle anılacağım” (Mısır'dan Çıkış 3:14-15).
Yahve adının önemini doğru anlayabilmek için burada birkaç noktaya dikkat edilmelidir.
İlk olarak, YHWH harfleri için kullanılan teknik terim olan tetragrammaton, İbranice'de “var olmak” anlamındaki sözcüğe dayanır. Bu ifade “Ben Ben'im”, “Olacağım şey olacağım” ya da belki “Var Olan Ben'im” şeklinde çevrilebilir. Kesin çeviri ne olursa olsun, bu ad Tanrı'nın kendiliğinden var oluşunu ve kendi kendine yeterliliğini ifade eder. Diğer bütün varlıklar yaşamları, nefesleri ve varlıklarını sürdürmeleri için O'na bağımlıdır. O ise hiç kimseye bağımlı değildir. İsa'nın zamanındaki Yahudi önderlerin, İsa'nın “İbrahim doğmadan önce ben varım” sözlerini söylemesini skandal, küfür ve ölüm cezasını hak eden bir ifade olarak görmelerinin nedeni de budur (Yuhanna 8:58-59).
Orijinal ünlü harflere sahip olmadığımız için bunu kesin olarak bilemeyiz. Önemli olan telaffuz değil, anlamdır. Yehova yazımı teknik olarak tam doğru olmasa bile yine de kutsal bir addır.
Yahve, İsrail'in Tanrısı'nın antlaşma adıdır. Mısır'dan Çıkış 3:15'te Yahve, Musa'ya konuşurken aynı zamanda ataların Tanrısı olduğunu da söyler. Daha sonra şöyle der:
“İsrailliler'e de ki, ‘Beni size atalarınızın Tanrısı, İbrahim'in Tanrısı, İshak'ın Tanrısı ve Yakup'un Tanrısı Yahve gönderdi.’ Sonsuza dek adım bu olacak. Kuşaklar boyunca böyle anılacağım” (Mısır'dan Çıkış 6:3).
Bu ifade bizi daha derin bir incelemeye yöneltir; çünkü hem Nuh (Yaratılış 9:26) hem de İbrahim (Yaratılış 22:14) Yahve adını kullanmışlardır. Musa da İbraniler'in Yahve adını zaten bildiklerini ima ediyor görünmektedir (Mısır'dan Çıkış 4:1). Öyleyse Tanrı'nın, kendisini atalara Yahve adıyla tanıtmadığını söylemesini nasıl anlamalıyız?
Görünüşe göre cevap şudur: Nuh, İbrahim ve diğerleri Yahve adını biliyorlardı; dolayısıyla Tanrı'nın sonsuz ve sadık olduğunu da biliyorlardı. Ancak bu adın bütün anlamını ve etkisini yaşamamışlardı. Tanrı kendisini “Her Şeye Gücü Yeten Tanrı” olarak göstermişti, fakat henüz “vaatlerini yerine getirirken sınırsız özgürlükle çalışan mutlak Varlık” olarak göstermemişti (Keil ve Delitzsch, *Biblical Commentary on the Old Testament*). Musa'dan önce yaşayanlar için Tanrı'nın vaatlerinin gerçekleşmesi hâlâ uzaktı ve Tanrı'nın karakterine ilişkin anlayışları tam net değildi. Bu durum Mısır'dan Çıkış olayıyla değişecekti; çünkü Tanrı halkını büyük mucizelerle kurtaracak ve İbrahim'e verdiği sözü yerine getirecekti. Tanrı'nın diğer adları tanımlayıcı olarak görülebilir, ancak Yahve kişisel bir addır. Tanrı İsrail ulusuyla bu ad aracılığıyla antlaşma yapmış ve onları bu adla yönetmiştir.
Yahve, İsrail'in Tanrısı'nın adıdır ve aynı zamanda İsa Mesih olarak dünyaya gelen, beden almış Yahve'nin adıdır. Matta 1:21 şöyle der:
“Meryem bir oğul doğuracak. Adını İsa koyacaksın. Çünkü halkını günahlarından O kurtaracak.”
İsa adı, Grekçe Yeshua'nın Latince biçiminden gelir ve kelime anlamı olarak “Yahve kurtarır” demektir. Böylece Yahve halkını günahlarından kurtaracaktır ve aynı zamanda İsa da halkını günahlarından kurtaracaktır. Bu, İsa ile Yahve'nin özdeş tutulduğu birçok örnekten yalnızca biridir.
English
Yahve ne anlama gelir? Yehova ne anlama gelir?
