Soru
Vajrayana Budizmi nedir?
Yanıt
Pek çok kişi Vajrayana Budizm'ini Budizm'in tamamen ayrı bir dalı olarak görse de, aydınlanmaya mümkün olduğunca çabuk ulaşmak için belirli tantraların -geleneksel ruhani tekniklerin- kullanımına büyük önem veren Mahayana Budizm'inin bir evrimi olarak anlaşılması daha doğrudur. Vajrayana taraftarlarına göre, Budizm'in nihai amacı en verimli şekilde bu uygulamalarla gerçekleştirilebilir. Aynı zamanda, bu tekniklerden bazıları deneyimsiz kişiler için fazla ileri düzey ve hatta tehlikeli olarak kabul edilir. Bu durum Vajrayana'da gizliliğe doğru güçlü bir eğilim yaratır ve uygulayıcı olmayanlar için onu anlamayı daha da zorlaştırır.
Tibet, Nepal ve Moğolistan gibi Himalaya ülkelerindeki popülerliğinden dolayı Vajrayana ekolü bazen "Tibet Budizmi" olarak da anılır. Bununla birlikte, neredeyse tüm Doğu inançlarında olduğu gibi, inanç ve uygulamada geniş bir çeşitlilik vardır, bu nedenle bu tür terimler yalnızca gevşek bir şekilde uygulanır.
Vajrayana genellikle "elmas araç" veya bazen "yıldırım aracı" olarak tercüme edilir. Vajra terimi "şimşek" anlamına gelir ve Hinduların başlıca tanrısı İndra'nın başlıca silahıdır. Bu yok edilemez silah her şeyi delip geçebilir; vajra terimi bazen yıldırımın yapıldığı malzeme için de kullanılmıştır. Kelime "kırılmaz" bir maddeyi ifade ettiğinden, İngilizceye genellikle "elmas" olarak çevrilir. Vajrayana inançları bağlamında bu, Budizm'in amacı olan tam aydınlanmaya doğrudan ve etkili bir şekilde ulaşma fikrini akla getirir: Buda'lık.
Mahayana Budizm'inin diğer ekollerinde olduğu gibi Vajrayana da upaya kavramına bağlıdır. Bu, kısaca, "ne işe yararsa" şeklindeki faydacı felsefedir. Upaya'ya göre, kişiyi daha büyük bir aydınlanmaya ulaştıran her şey iyidir. Ancak Vajrayana, aydınlanmaya ulaşmanın en etkili yolunun tantralar olarak bilinen belirli ruhani uygulamalar olduğunda ısrar etmesiyle benzersizdir. Vajrayana Budizmine göre, bu tantralar bir kişinin sayısız reenkarnasyon yerine tek bir yaşamda Buda'lığa erişmesini sağlayacak kadar etkilidir.
Sanksritçe tantra terimi aslında "dokuma" veya "dokuma tezgahı" anlamına gelir ve bilgelik, gelenek, öğreti ve uygulamanın birbirine bağlanarak gerçeğin daha büyük bir resmini oluşturduğunu ima eder. Batılılar genellikle tantrik terimini cinsellikle ilişkilendirirler ki bu tamamen haksız değildir. Tarihsel olarak tantrizm ritüel seksi ve hatta bedensel sıvıların ruhani amaçlarla kullanımını da içermektedir. Bununla birlikte, çoğu tantranın cinsellikle hiçbir ilgisi yoktur ve pratikte bu terim sadece belirli ruhani tekniklere atıfta bulunur. Bunlar ilahiler, sembollerin kullanımı, ritüeller, meditasyon teknikleri veya hemen hemen her türlü ruhani eylemi içerebilir.
Vajrayana Budizmi ile ilişkili başlıca tekniklerden biri tek bir kişisel tanrıya odaklanan dua ve meditasyonun kullanılmasıdır. Budizm'in bu ekolü ayrıca Mahayana'nın diğer alt gruplarına kıyasla ritüellere, formüle edilmiş davranışlara, tekrarlayan konuşmalara ve benzerlerine daha fazla önem verir.
Vajrayana Budistleri kendi Budizm görüşlerinin Gautama Buda'nınkiyle aynı olduğunu iddia ederler ama Buda'nın insanlığın böyle bir bilgiye hazır olmadığını düşündüğünü öne sürerler. Vajrayana'ya göre bazı tantrik uygulamalar sıradan bir insanın öğrenemeyeceği kadar tehlikelidir. Ya suistimale meyillidirler, ya kolayca yanlış anlaşılırlar ya da sadece tehlikelidirler. Sözde bu yüzden Gautama Buda bu teknikleri bizzat uygulamış ama başkalarına öğretmemiştir. Sonuç olarak Vajrayana bir nevi gizem dini gibi işlev görür: Yalnızca uygun şekilde inisiye edilmiş ve gizlilik yemini etmiş olanlar daha derin sırları öğrenebilir. Söylemeye gerek yok ki, bu açıklık eksikliği uygulayıcı olmayanların Vajrayana hakkında bilgi edinmesini son derece zorlaştırmaktadır.
Batı kültürü Vajrayana Budizm'inin bazı yönlerini kültürel klişelerde tanır. Ruhani sırları koruma inancının bir parçası olarak, Vajrayana sıklıkla gizlenmiş dil veya semboller kullanır. Bu biraz da genellikle Zen Budizmiyle ilişkilendirilen koan kavramıyla ilgilidir. Batılıların Yeni Çağ veya Doğu maneviyatı ile ilişkilendirdikleri basmakalıp sembol, ifade ve jestlerin çoğu Vajrayana Budizminden kaynaklanmaktadır.
Vajrayana Budizmi Mahayana inançlarının çoğunu paylaşsa ve Mahayana okullarından gelişmiş olsa da, bazı akademisyenler onu Budizm'in tamamen ayrı bir okulu olarak görür. Bu şekilde bakıldığında, Vajrayana Budizmi Budist düşüncenin (o zamanki) üç büyük ekolünün en küçüğü olacaktır: Mahayana, Therāvada ve Vajrayana.
English
Vajrayana Budizmi nedir?
