Soru
Tibet Budizmi nedir?
Yanıt
Tibet Budizmi Vajrayana Budizminin bir diğer adıdır. Tibet Budizm'inin özelliklerine değinmeden önce, genel olarak Budizm'in bazı ayırt edici özelliklerine değinmek gerekecektir.
Budizm, Hinduizm'in ve lüks bir hayatın içine doğmuş bir prens olan Siddhartha Gautama'nın öğretilerine dayanan bir yaşam felsefesidir. Hikayeye göre (en eski kayıtlar onun yaşamından yaklaşık 400 yıl sonrasına ait olduğu için doğrulanması zordur), Gautama ailesi tarafından tüm acılardan korunmuştur. Ancak yaşı ilerledikçe yoksul, sakat ve acı çeken insanlarla karşılaşmış. Etrafında gördüğü yaygın acılardan insanların kaçması için bir yol aramaya başladı. İlahi vahiy iddiasında bulunmadı ama bu yolu kendisinin keşfettiğini iddia etti. Böylece Buda ya da Aydınlanmış Kişi oldu. Gautama bir tanrı olduğunu iddia etmedi, ancak daha sonra bazı takipçileri ona böyle davrandı. Aslında, Budizm'de tanrısallık belirgin bir şekilde yer almaz. Bazı takipçiler bir tanrıya veya tanrılara taparken, diğerleri ateist olabilir.
Buda, kişinin acı çekmekten kurtulmasını sağlayacak Dört Yüce Hakikati keşfetmiştir. Nihai hedef, ancak bireyin tüm yönlerinin yok olmasıyla ulaşılabilecek olan Nirvana olsa da, kişi bu hayatta iç huzura ve iç sükunete kavuşabilir. Budizm'in bu yönü (zen) çoğu zaman bezgin Batılılar için en çekici olanıdır.
Dört Yüce Gerçeğin çok kısa bir özeti aşağıda verilmiştir:
1. Hayat tamamen acıya doymuştur.
2. Acı çekmek arzudan kaynaklanır.
3. Kişi dünyayla bağını kopararak ve arzusundan vazgeçerek kaçabilir.
4. Sekiz Katlı Yolu izleyin (Dördüncü gerçeğin sekiz adımı vardır):
- Dört Yüce Gerçeğin Kabulü
- Yolu takip etmek için gereken öz disipline tam bağlılık
- Yardımsever ve alçakgönüllü konuşma
- Yardımsever davranış
- Yardımsever geçim kaynağı (insanları veya hayvanları öldürmeyi içermemelidir)
- Öz disiplin
- Beden ve zihin durumuna ilişkin öz farkındalığın sürdürülmesi
- Tek bir nesneye odaklanan derin meditasyon sonunda düşüncenin kendisi sona erer ve ne acı ne de haz üreten mutlak bir saflık durumuna erişilir. Arzu ortadan kaldırılır. Tam aydınlanmaya ulaşılır.
Budizm'in tüm süsleri kişinin bu arzu edilen duruma ulaşmasına yardımcı olacak teknikler, yöntemler veya yardımcılardır. Budizm'de günah yoktur ve bir Kurtarıcı'ya da ihtiyaç yoktur. İnsanlar sadece cahildir ve acı ve ıstırap dünyasından kaçmalarını sağlayacak şeylerin kendilerine bildirilmesi gerekir. Bu da ancak ömür boyu sürecek bir disiplinle başarılabilir. Reenkarnasyon Budist öğretisinin bir parçasıdır; ancak bu kişisel bir reenkarnasyon değildir. Kişi veya kişilik kaybolur ama kişinin yapıldığı şey yeni bir formda tekrar geri gelecektir. Budist için nihai dinlenme hali tüm kişiliğini kaybetmek ve diğer her şeyle bir olmaktır.
Mahayana Budizmi Budizm'in en büyük koludur ve insanlar Budizm'den genel anlamda bahsettiklerinde genellikle kastedilen budur.
Vajrayana Budizmi Mahayana Budizminin bir gelişimidir. Vajrayana Budizmi'nin Tibet, Nepal ve Moğolistan gibi Himalaya ülkelerindeki popülerliği sebebiyle Tibet Budizmi olarak da bilinir. İzole yerlerde uygulandığı için kendine özgü inanç ve uygulamalar geliştirmiştir. Senkretistiktir ve Budizm'i benimsemeden önce din değiştirenlerin bazı yerel inançlarını bünyesinde barındırır. Eski tanrılardan bazıları Buda'lara (aydınlanmış varlıklar) dönüştürülmüştür. Budizm'in bu çeşidi ayrıca ileri Budist teknikler aracılığıyla geleneksel Budizm'in yolculuğunu atlamanın ve aydınlanmaya doğrudan ve etkili bir şekilde ulaşmanın mümkün olduğunu öğretir. Bu, başlangıç seviyesinde olmayanlar için çok ileri ve çok tehlikeli olduğu düşünülen teknikler aracılığıyla yapılır. Bu teknikler sır olarak saklanır ama çeşitli meditasyon ve ritüel biçimlerini içerir. Buda'nın bu ritüelleri bizzat uyguladığı ama içerdiği riskler nedeniyle takipçilerine öğretmediği söylenir. İnisiyeler gizlilik yemini ettikleri için, tekniklerin tam olarak ne olduğunu ve neden tehlikeli olabileceklerini tespit etmek zordur.
Pek çok insan Tibet Budizmini Çin'in Tibet'i işgali nedeniyle tanımaktadır. Dalai Lama, Tibet Budizm'inin orta Tibet'te baskın olan Gelug veya "Sarı Şapka" okulunun en önde gelen ruhani lideridir. Mevcut Dalai Lama'nın, insanlığa hizmet etmek için yeniden doğmayı seçen aydınlanmış bir varlık olan Şefkat Buda'sının on dördüncü reenkarnasyonu olduğuna inanılmaktadır. 1950'lerin sonunda Çin işgalini devirmeye yönelik başarısız bir girişimin ardından Hindistan'da sürgünde yaşamaktadır.
English
Tibet Budizmi nedir?
