Soru
Tanrı'nın özgür iradesi var mı?
Yanıt
Öncelikle “özgür irade” ile ne kastettiğimizi tanımlamamız gerekir. Bu makalenin amacı doğrultusunda özgür iradeyi, “bilinçli bir zihnin herhangi bir dış kısıtlama veya zorlamaya maruz kalmadan kararlar ve seçimler yapabilme kapasitesi” olarak tanımlayacağız. Tanrı'nın bir zihni vardır ve bilinçlidir; karar verme ve seçme kapasitesine sahiptir (yani iradesi vardır); hiçbir otoriteye hesap vermez, herhangi bir dış kısıtlamayla sınırlı değildir ve zorlanamaz. Bu nedenle, bu tanıma dayanarak, evet, Tanrı'nın kesinlikle özgür iradeye sahip olduğunu söyleyebiliriz.
Tanrı bizi de özgür iradeyle yarattı; bu, bizi taşlardan ve hayvanlardan ayıran özelliklerden biridir. Ancak bizim sahip olduğumuz irade, Tanrı'nınkinden daha sınırlı bir türdür. İnsanlar için dış kısıtlamalardan tamamen bağımsız bir özgür irade mümkün değildir, çünkü her zaman bir tür sınırlamamız vardır. Her zaman seçemeyeceğimiz şeyler vardır; örneğin kollarımızı çırpıp aya uçamayız. En iyi ihtimalle, yukarıdaki tanım insanların yalnızca büyük ölçüde özgür iradeye sahip olduğunu, yani seçimlerimiz üzerinde bazı dış kısıtlamalar bulunduğunu, ancak tamamen özgür iradeye sahip olmadığımızı ifade eder. Tanrı'nın ise her şeye gücü yettiği için kendisi dışında hiçbir şey tarafından sınırlandırılmadığı anlamında tamamen özgür iradeye sahip olduğunu anlıyoruz. Eyüp 36:23'e göre hiç kimse Tanrı'ya ne yapacağını söylemez: “Kim O'na ne yapması gerektiğini söyleyebilir? Kim O'na, ‘Haksızlık ettin’ diyebilir?”
İnsanlardaki özgür iradeye başka bir açıdan bakarsak, karar verme sürecimizin doğal yasalar tarafından kısıtlanmayan belirli bir yönü olduğunu söyleyebiliriz. Birçok olay doğal yasalar tarafından belirlenir: Birisi kalemi bıraktığında kalem yere düşer (yerçekimi yasası) ve kızılgerdan kuşları her ilkbaharda yuva yapar (hayvansal içgüdü). Ancak örneğin spor ayakkabı yerine klasik ayakkabı giymeyi ya da kahvaltıda sosis yerine pastırma sipariş etmeyi belirleyen herhangi bir doğal yasa yoktur. İnsan, doğal dünyanın altında işleyen bir düzende yaşasa da, o dünya içinde sınırlı bir özerkliğe sahiptir.
Tanrı ise her açıdan özgür iradeye sahiptir. Doğal dünya O'nun alanına bağlı olarak işler. Tanrı hiçbir doğal yasa tarafından sınırlandırılmaz; aksine bu yasaları bizzat O koymuştur ve onların üzerinde egemendir. Tanrı evreni birçok farklı şekilde yaratabilirdi ve evrenin şu anki biçimi O'nun seçiminin sonucudur. Hatta Tanrı'nın yaratmak zorunda olduğu bile söylenemez. Vahiy 4:11'de şöyle okuruz: “Rabbimiz ve Tanrımız! Yüceliği, saygıyı, gücü almaya layıksın. Çünkü her şeyi sen yarattın; Hepsi senin isteğinle yaratılıp var oldu.” Buradaki nokta şudur: Yaratılış eyleminin kendisi bile Tanrı'nın özgür iradesinin sonucuydu. Tanrı'nın yaratma kararı herhangi bir zorunluluk ya da yükümlülük tarafından etkilenmemiştir. Tanrı'nın iradesi mutlak özgürdür; eylemleri ne belirlenimci sınırlamalara tabidir ne de başka biri tarafından kontrol edilir.
Tanrı'nın yapamayacağı bazı şeyler vardır; çünkü O'nun kusursuz ve kutsal doğası buna izin vermez. Titus 1:2, Tanrı'nın “yalan söyleyemeyeceğini” söyler. Ancak bu herhangi bir dış denetim anlamına gelmez; Tanrı'nın mükemmelliğinin O'nun yalan söylemesini engellemesi, Tanrı'nın karakterinin içsel bir özelliğini ortaya koyar. Tanrı kendisine sadakatsiz olamaz; sözünü bozamaz; mükemmelden daha az olamaz. Daha aşağı bir varlık günah işlemeyi seçebilir, fakat Tanrı seçemez; aksi takdirde Tanrı olmazdı.
Ayrıca gerçekliğin doğası gereği Tanrı'nın yapamayacağı bazı şeyler vardır. Tanrı üçgen bir kare yaratabilir mi? Hayır, eğer “üçgen” ve “kare” sözcüklerinin gerçek bir anlamı varsa. Tanrı saçmalıklarla, mantık hatalarıyla veya anlamsızlıklarla uğraşmaz. O gerçeklikle ilgilenir; aslında gerçekliğin kaynağı Tanrı'dır. O, “BEN BEN'İM”dir (Mısır'dan Çıkış 3:14). Var olan her şeyin Yaratıcısı ve Sürdürücüsü olarak, gerçeklik dediğimiz şeyi Tanrı tanımlamıştır. Şeylerin olduğu biçimde olması, Tanrı'nın onları öyle olmasını seçmesindendir.
İnsanların belirli ölçüde özgür iradesi vardır. Ancak Tanrı'nın iradesi gerçekten özgürdür; hem nicelik hem de nitelik bakımından en üst düzeydedir. Tanrı'nın yalan söyleyememesi, günah işleyememesi veya mantıksız olamaması, özgürlüğünü hiçbir şekilde azaltmaz; çünkü bunlar O'nun kendi içsel doğasının sonucudur. Dış etkilerin O'nun üzerinde hiçbir gücü yoktur.
English
Tanrı'nın özgür iradesi var mı?
