Soru
Sokrates Yöntemi nedir ve Kutsal Kitap'a uygun mudur?
Yanıt
Sokrates Yöntemi, soru sormayı vurgulayan mantıksal bir tekniktir. Bu sorular, bazı ifadeler veya görüşlerdeki kusurları veya hataları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu süreç, öğrencisi Platon'un yazılarında bu tekniğin mucidi olarak anılan ünlü filozof Sokrates'in adını almıştır. Sokrates'in bu yöntemi kullanımı, çoğunlukla gerçeğin doğası hakkındaki farklı varsayımlar nedeniyle, günümüzde uygulanan süreçten biraz farklıdır. Psikoloji, münazara ve eğitimde çeşitli Sokrates Sorgulama biçimleri kullanılır.
Sokrates, parlak konuşmacıların olduğu bir dönemde yaşamıştır. Bu hatipler ve retorikçiler, görüşlerini olumlu bir şekilde sunma konusunda yetenekliydiler. Çekici kelimeler ve özenle hazırlanmış argümanlar kullanarak, konuşmacılar başkalarını kendi bakış açılarını benimsemeye teşvik ederlerdi. Buna karşılık, Sokrates, karşısındaki kişinin görüşü hakkında sorular sorarak tartışmayı sürdürmeyi tercih ederdi. Bu sorular, karşısındaki kişiyi ilk fikrini gerekçelendirmek, açıklamak veya daha da geliştirmek zorunda bırakırdı. Sokrates, bu diyaloglar aracılığıyla, çoğunlukla karşısındaki kişinin kendi yanıtları yoluyla, onun tutumundaki zayıflıkları, çelişkileri veya kusurları ortaya çıkarırdı.
Orijinal Sokrates Yöntemi, hakikat hakkındaki değişen bakış açıları nedeniyle modern Sokrates Sorgulama yönteminden farklıdır. Sokrates'in görüşüne göre, tüm hakikatler bir dereceye kadar apaçık ortadaydı. Her insanın zihni gerçeği zaten "biliyordu", ancak bunu mutlaka "farkında" değildi. Bu, Platon'un Meno adlı eserinde, Sokrates'in eğitimsiz bir köle çocukla konuşmasıyla en ünlü şekilde gösterilmiştir. Sokrates, sadece sorular ve çocuğun kendi mantıklı yanıtlarını kullanarak ona geometriyi "öğretir". Bu, Sokratik Yöntemin asıl amacının, sorgulama yoluyla gerçeği ortaya çıkarmak olduğunu gösterir.
Bu yöntemin modern uygulamaları, genellikle Sokrates Sorgulaması olarak adlandırılır ve neredeyse her zaman gerçeğe farklı bir perspektiften yaklaşır. Psikologlar ve eğitimciler, insanların zaten bildikleri, çıkarabilecekleri veya sadece açıklığa kavuşturmaları gereken fikirler arasındaki bağlantıları kurmalarına yardımcı olmak için genellikle amaçlı sorular kullanır. Uygulamada bu, dünya görüşü varsayımları farklı olsa da, Sokrates'in asıl amacına uygundur. Mantık, münazara ve diğer alanlarda Sokrates Sorgulaması, bir pozisyonun zayıflıklarını veya kendi içindeki çelişkileri bulmak için bir "asit testi" olarak kullanılır.
Önemli olan, Sokrates Yöntemi ve Sokrates Sorgulamasının modern kullanımının genellikle gerçeği belirleme niyetiyle ilerlememesidir. Aksine, bu yöntem bir pozisyonu test etmek veya netleştirmek için kullanılır. Sokrates'in aksine, günümüzde çok az insan tüm gerçeklerin (bilimsel, matematiksel ve ahlaki) tüm zihinlerde mevcut olduğunu ve keşfedilmeyi beklediğini düşünmektedir. Modern bağlamda "Sokrates Yöntemi"ne yapılan neredeyse tüm atıflar, aslında "Sokrates Sorgulaması"nın örnekleridir.
Kutsal Kitap'ta, kişinin görüşlerini incelemek ile "kendini açığa vuran gerçek" arasındaki fark önemlidir. Kutsal Yazılar, Sokrates'in Sorgulama yönteminin örnekleri olarak tanımlanabilecek birçok ifadeyi içerir. Bunların en çarpıcı olanları, İsa'nın eleştirenleriyle olan etkileşimlerinden gelir. Vergi ödeme konusunda sorgulandığında, İsa'nın "Bu resim, bu yazı kimin?" cevabı, Sokrates'in Yöntemi'nin özünü yansıtmaktadır (bkz. Markos 12:13-17). Amaç, karşı tarafın düşüncesindeki bir kusuru ortaya çıkarmaktı. Aynı şey, İsa'nın zengin genç yöneticiyle (Matta 19:16-22) ve Pilatus'la (Yuhanna 18:33-38) karşılaşmalarında sorular kullanarak verdiği yanıtlarda da geçerlidir.
Hristiyanlar, Sokrates yönteminin teknik kısmını olmasa da ruhunu kendi manevi yaşamlarına uygulamaya teşvik edilirler (1. Yuhanna 4:1; 1. Korintliler 11:27-29). Kutsal Kitap'ta yer alan "kendinizi sınayın" (2. Korintliler 13:5) emri, Sokrates'in "sınanmamış hayat yaşamaya değer değildir" sözüyle paraleldir. Sokrates'in yaklaşımının Kutsal Kitap'ta yer alan diğer örnekleri arasında Eyüp 38:1-11 ve Süleyman'ın Özdeyişleri 18:17 sayılabilir.
Sokratik Yöntem, kendi başına gerçeği tanımlayamaz veya belirleyemez. Doğası gereği, tek yapabileceği şey, varsayımların, tanımların veya ilişkilerin birbiriyle çeliştiği durumları aydınlatmaktır. Diğer mantık türlerinde olduğu gibi, bu da bu bileşenlerin hiçbirinin yanlış olduğunu kanıtlamaz, ne de bunların tersinin doğru olduğunu kanıtlar. Örneğin, Sokrates yöntemini "aspirin baş ağrısını hafifletir çünkü tabletler sarıdır" iddiasını sorgulamak için kullanabiliriz. Rengin ilacın etkinliği ile ilgisiz olduğunu göstermek, aspirinin baş ağrısını hafifletmediğini veya baş ağrısına neden olduğunu hiçbir şekilde kanıtlamaz. Sadece bu özel bağlantının savunulamaz olduğunu gösterir.
Sokratik Yöntem de saldırdığı fikirlerin alternatiflerini önermez. Bu nedenle, zeki veya hesapçı bir soru soran kişi, Sokratik soruları belirli sonuçlara yönlendirecek şekilde formüle edebilir. Bu yönlendirici soruların kendisi mantıksız veya yanlış öncüllere dayalı olsa bile, aksi takdirde mantıksız olan bir yaklaşıma mantıklı bir hava katabilirler. Bu taktik, Peter Boghossian gibi, Sokrates'in Sorgulama Yöntemini dini inancı çürütmek için kullanmaya çalışan ateistlerin çalışmalarında özellikle yaygındır. Bu çaba, gerçek mantık yerine, hesaplı bir ikna ve retorik kullanımıyla gizlenen, açıkça yanlış bir inanç tanımına dayanmaktadır.
Bir yöntemin kullanımı ile bir yöntemin kötüye kullanımı arasında ayrım yapmak önemlidir. Sokrates Yöntemi, Kutsal Kitap'ta ne emredilmekte ne de kınanmaktadır. Orijinal Sokrates Yöntemi'nin en derin temelleri Kutsal Kitap'a aykırıdır: İnsan "tüm" gerçeğe erişemez ve gerçekliğin bazı yönleri saf çıkarım yoluyla öğrenilemez. Öte yandan, Sokrates Sorgulaması'nın daha genel uygulaması, Kutsal Kitap'ta sadece gösterilen değil, aynı zamanda tavsiye edilen bir şeydir.
English
Sokrates Yöntemi nedir ve Kutsal Kitap'a uygun mudur?
