Soru
Kutsal Kitap eleştirel düşünme hakkında ne der?
Yanıt
Eleştirel düşünme terimi İncil'in hiçbir İngilizce çevirisinde geçmese de, Kutsal Yazılar bilgelik, ayırt etme yeteneği, sağduyu ve hatta sağlıklı bir şüphecilik gibi nitelikleri vurgular. Eleştirel düşünme, iyi düşünülmüş, objektif sonuçlara varmak için gerçeklerin dikkatli bir şekilde analiz edilmesini içeren bu nitelikleri kapsar. Eleştirel düşünen bir kişi, yeni bilgilere yaklaşırken şüpheci davranır, ancak gerçeği keşfetmeyi amaçlar.
1. Selanikliler 5:21'de Tanrı bize "her şeyi sınayın, iyi olanı tutun" emrini verir. Yunanca "sınamak" kelimesi dokimazo'dur ve "incelemek" veya "kanıtlamak" anlamına da gelir. Laboratuvarda deneyler yapan bir bilim adamı gibi, biz de bir şeyi, Hristiyan iddiaları da dahil olmak üzere, ancak inceledikten sonra inanmalıyız (bkz. Süleyman'ın Özdeyişleri 14:15).
Neyse ki, Hristiyanlık eleştirel düşünceye dayanıklı sağlam kanıtlar üzerine kurulmuştur. Kutsal Kitap'ın gerçeği ile ilgili olarak kesinleştirilmesi gereken iki temel nokta vardır:
1. Tanrı vardır.
2. İsa ölümden dirilmiştir.
Her iki nokta da incelemeye tabi tutulabilir. Tanrı'nın varlığıyla ilgili kanıtlar arasında aşkın nesnel ahlak, evrenin kökeninin bir İlk Neden gerektirmesi, evrenin ince ayarı, hücrelerdeki indirgenemez karmaşıklık ve değişmez maddi olmayan yasaların varlığı vb. sayılabilir. İsa'nın dirilişi, güvenilir görgü tanıklarının ifadeleriyle desteklenir. Bu tanıklar korkaklardan şehitlere, düşmanlardan dostlara dönüştüler. Bu gerçeklerin kapsamlı bir analizi, Hristiyanlığın doğru olduğu sonucuna götürür.
Bazı Hristiyan çevrelerinde, eleştirel düşünme, özellikle İncil öğretilerini inceleme bağlamında, yanlış bir şekilde dünyevi olarak görülür. Ruhani liderlerin sorgulanamaz bir otoriteye sahip olduğu ortamlarda, her türlü muhakeme günah sayılabilir. Ancak Kutsal Yazılar, Berealıları sadece Pavlus'un sözlerini kabul ettikleri için değil, "Selaniklilerden daha asil karakterli" oldukları için övmektedir, çünkü onlar "mesajı büyük bir hevesle kabul ettiler ve Pavlus'un söylediklerinin doğru olup olmadığını görmek için her gün Kutsal Yazıları incelediler" (Elçilerin İşleri 17:11). Sahte vaazların artması göz önüne alındığında (1. Yuhanna 4:1), kiliselerde eleştirel düşünceyi benimsemeliyiz.
Berealıların Pavlus'un öğretisini itibarsızlaştırmak için eleştirel düşünceye başvurmadıklarını belirtmek gerekir. Aksine, onların motivasyonu coşkulu bir doğrulamaydı. Benzer şekilde, vaazları, blog yazıları, kitapları veya şarkıları analiz ederken amaç, bireyleri itibarsızlaştırmak değil, onların öğretilerinin Kutsal Yazılarla uyumlu olduğundan emin olmak olmalıdır.
Bazı Hristiyanların karşılaştığı bir başka zorluk da, eleştirel düşünmekle "Ruh'un yönlendirilmesiyle" algılanan çelişkidir. Ancak bu endişe, yalnızca Tanrı'nın Sözüne aşina olmayan zihinler için geçerlidir. Romalılar 12:2 bizi "zihninizin yenilenmesiyle dönüşmeye" teşvik eder. Kutsal Yazıları derinlemesine inceledikçe, Tanrı'nın doğasını, bizim için olan amacını ve yaşam kurallarını daha iyi anlarız. Zihnimizi yenilemek, düşüncelerimizi dünyevi düşünceden farklı olarak Ruh'u hoşnut eden şeyle uyumlu hale getirir. Düzenli olarak Kutsal Kitap'tan beslenen inananlar zihinlerini doğru şekilde kullanabilirler.
Eleştirel düşünme, ahlaksızlıkların erdemler gibi gösterildiği post-Hristiyan kültürde özellikle hayati önem taşır. Düzenli olarak, çoğu Kutsal Kitap değerlerine aykırı ve hatta bazıları mantıksız olan çeşitli mesajlarla bombardımana tutuluruz. Bu mesajlar duygulara hitap eder ve dünyevi felsefeler tarafından kolayca etkilenmemizi sağlar. Örneğin, "seni mutlu eden şeyi yap" sözü kulağa hoş gelse de, eleştirel düşünme, kişisel mutluluğu önceliklendirmenin başkalarına zarar verebileceğini ortaya çıkarır; doğru olanı yapmak daha makul bir seçimdir.
Eleştirel düşünme, Hristiyan iddialarını, öğretilerini ve kültürel mesajları değerlendirmekle kalmaz, karar verme sürecini de geliştirir. Kutsal Yazıları nihai otorite, Kutsal Ruh'u da rehberimiz olarak kabul ederek, eğitim, evlilik, iş fırsatları ve yatırım fırsatları gibi önemli yaşam kararlarını değerlendirmeliyiz. Aceleci kararlar vermek akıllıca değildir (Süleymanın Meselleri 21:5).
Tanrı bilgelik, bilgi ve anlayışın kaynağı olduğu için (Süleyman'ın Özdeyişleri 2:6), eleştirel düşünmeyi uygulamaktan çekinmek için hiçbir neden yoktur. Bununla birlikte, Süleyman'ın Özdeyişleri 3:5-6'ya da kulak vermeliyiz: "RAB'be güven bütün yüreğinle, Kendi aklına bel bağlama. Yaptığın her işte RAB'bi an, O senin yolunu düze çıkarır."
English
Kutsal Kitap eleştirel düşünme hakkında ne der?
