Soru
Elohim kelimesinin anlamı nedir?
Yanıt
Elohim, "Tanrı" ya da "ilah" anlamına gelen İbranice bir sözcüktür. Eski Antlaşma'da Tanrı için kullanılan en yaygın adlardan biridir ve daha ilk ayette karşımıza çıkar: "Başlangıçta Tanrı (Elohim) göğü ve yeri yarattı." (Yaratılış 1:1). Elohim adı Tanah'ta 2.500'den fazla kez geçmektedir.
Elohim adının temel anlamı güç ya da kudret fikrini taşır. Elohim, yaptıklarıyla dünyanın yaratıcısı, sürdürücüsü ve en yüce yargıcı olduğunu gösteren sonsuz ve her şeye gücü yeten Tanrı'dır. "Ey adil Tanrım! Kötülerin kötülüğü son bulsun, Doğrular güvene kavuşsun, Sen ki akılları, gönülleri sınarsın" (Mezmur 7:9).
Bazen Elohim sözcüğü El şeklinde kısaltılır ve daha uzun isimlerin bir parçası olarak kullanılır. Örneğin El Şadday "Her Şeye Gücü Yeten Tanrı" anlamına gelir (Yaratılış 49:24); El Elyon "Yüce Tanrı" anlamına gelir (Yasa'nın Tekrarı 26:19); El Roi ise "Gören Tanrı" anlamına gelir (Yaratılış 16:13). İnsanların kişisel adlarında da Tanrı'nın adı yer alabilir. Daniel ("El benim yargıcımdır"), Natanel ("El'in armağanı"), Samuel ("El tarafından işitildi"), İlyas ("El Yahve'dir") ve Ariel ("El'in dişi aslanı") buna örnektir. Yer adları da Elohim'in kısaltılmış biçimini içerebilir. Beytel ("El'in evi"), Yizreel ("El ekecek") ve elbette İsrail ("El'in prensi") buna örnektir.
İsa çarmıhta, "Elohi, Elohi, lema şevaktani" diye seslendiğinde (Markos 15:34), Baba'ya Elohim'in bir biçimi olan Elohi ile hitap etti. Markos, İsa'nın sözlerini bizim için şöyle çevirir: "Tanrım, Tanrım, beni neden terk ettin?"
Kutsal Kitap çevirisini daha karmaşık hâle getiren bir başka durum da Elohim sözcüğünün Eski Antlaşma'da Tek Gerçek Tanrı'dan başka anlamlarda da kullanılmasıdır. Bazı bağlamlarda elohim, insan yöneticileri ya da yargıçları ifade eder (bkz. Mezmur 82:6 ve Yuhanna 10:34). Buradaki düşünce, bu kişilerin yeryüzünde Tanrı'nın temsilcileri olarak bilgelikle yetki kullanmaları ve adaleti sağlamaları gerektiğidir. Mezmur 82'nin uyarısı, insan elohimlerin bir gün En Yüce Elohim'e hesap verecek olmalarıdır. Başka yerlerde ise elohim sahte ilahları ifade etmek için kullanılır (örneğin Yasa'nın Tekrarı 4:28). "Çünkü Süleyman bana sırt çevirip Saydalılar'ın tanrıçası Aştoret'e, Moavlılar'ın ilahı Kemoş'a ve Ammonlular'ın ilahı Molek'e taptı" (1. Krallar 11:33). Burada elohe, niteleyici sözcük ya da ifadelerle birlikte kullanılan ve "ilahı" olarak çevrilen elohim'in bir biçimidir.
İlginçtir ki Elohim sözcüğü dilbilgisel olarak tekil değil çoğuldur (İbranice'de -im eki çoğul biçimi gösterir). Elohim'in tekil biçimi büyük olasılıkla Eloah'tır. Peki bu çoğul biçimi nasıl anlamalıyız? Elohim'in çoğul olması çoktanrıcılığı mı ifade eder? Hayır. Tevrat Tanrı'nın tek olduğunu açıkça bildirir (Yasa'nın Tekrarı 6:4). Eski Antlaşma çoktanrıcılığı açıkça yasaklar.
Peki Üçlü Birlik açısından durum nedir? Elohim'in çoğul olması Tanrı'nın üçlü doğasını mı ima eder? Bu sözcük yapısını en iyi şekilde "ihtişam çoğulu" olarak anlamak gerekir; yani "Elohim" yazımı büyüklüğü, gücü ve yüceliği vurgulayan edebî bir anlatım biçimidir. Bununla birlikte, Kutsal Kitap'ın genel öğretisi ışığında, Elohim'in çoğul biçimi Tanrı'nın Üçlü Birlik doğasının daha sonra açıklanmasına da elbette imkân tanır. Eski Antlaşma, insanları sıradan bir insan peygamberden çok daha fazlası olacak Mesih'e hazırlamak amacıyla Üçlü Birlik'e işaret eder. İsa ortaya çıktığında, Eski Antlaşma'da işaret edilen sırları daha açık biçimde açıkladı. İsa'nın vaftizinde Elohim'in üç Kişisi de hazır bulunur: Baba, Oğul ve Kutsal Ruh (Matta 3:16–17).
Tanrımız büyük ve güçlüdür. O'nun gücü, yarattığı evrende gece gündüz gözler önündedir. "Ey Egemen RAB! Büyük gücünle, kudretinle yeri göğü yarattın. Yapamayacağın hiçbir şey yok" (Yeremya 32:17). Hiç kimsenin engelleyemeyeceği bu büyük güç, Elohim adının temel özelliğidir.
English
Elohim kelimesinin anlamı nedir?
