Pytanie
Jakie znaczenie ma słowo „shibboleth” w Biblii?
Odpowiedź
Słowo „shibboleth” występuje w Biblii tylko raz (w Księdze Sędziów 12:6) i dosłownie oznacza „kłos zboża” lub „rzekę”. Jednak to nie dosłowne znaczenie słowa „shibboleth” ma znaczenie, ale sprytne wykorzystanie go przez plemię Gilead do rozróżnienia wroga od sojusznika.
W czasach sędziów żył potężny wojownik z Gileadu imieniem Jefte, który został wygnany przez swoich przyrodnich braci, ponieważ jego matka była prostytutką. Jednak gdy król Ammonitów rozpoczął wojnę przeciwko Gileadowi, starsi Gileadu zwrócili się do Jeftego, błagając go, aby został ich dowódcą (Sędziowie 11:1–3). Jefte przyjął tę prośbę i, napełniony Duchem Pańskim, doprowadził do wielkiego zwycięstwa nad Ammonitami (wersety 29–32). Zwycięstwo to zostało odniesione bez pomocy Efraimczyków, którzy odmówili pomocy Gileadowi (Sędziowie 12:2).
Słowo „shibboleth” pojawia się w historii Jeftego w następujący sposób: plemiona Izraela były przedzielone rzeką Jordan — niektóre znajdowały się na zachodzie, a inne na wschodzie. Plemiona wschodnie, w tym plemię Jeftego, przyjęły pewne wymowy i zwyczaje obcych narodów, odróżniając się od swoich braci na zachodzie. Słowo „shibboleth” było tego przykładem. Mieszkańcy Gileadu wymawiali je jako „shibboleth”, ale mieszkańcy Efraima, na zachód od Jordanu, wymawiali je jako „sibboleth”. Dialekt był inny.
Po wielkim zwycięstwie Jeftego nad Ammonitami mężczyźni z Efraima przekroczyli rzekę, aby walczyć przeciwko swoim braciom z Gileadu. Efraimici jako powód walki podali gniew spowodowany tym, że nie zostali włączeni do bitwy (Sędziowie 12:1), chociaż bardziej prawdopodobne jest, że po prostu chcieli część łupów.
W wyniku walki ludzie Jeftego zdobyli brody Jordanu prowadzące z powrotem do Efraima, ale wielu Efraimitów nadal próbowało przejść na drugą stronę, mając nadzieję, że ich bracia z Gileadu nie będą w stanie odróżnić przyjaciela od wroga. Jednak ludzie z Gileadu wiedzieli, że mieszkańcy zachodu nie potrafią wymawiać dźwięku „sh”, ponieważ nie mieli kontaktu z obcokrajowcami, tak jak ich bracia ze wschodu. Wojownicy z Gileadu poprosili więc każdego mężczyznę, który próbował przekroczyć brody, aby powiedział „Shibboleth”. Każdy mężczyzna pochodzący z Efraima odpowiadał „Sibboleth”, ujawniając w ten sposób swoją tożsamość. Dzięki tej sprytnej taktyce ludzie Jeftego pojmali tego dnia czterdzieści dwa tysiące mężczyzn i skazali ich na śmierć (Sędziowie 12:2–6).
Shibboleth jest jednym z wielu słów, które świat anglojęzyczny zapożyczył z Biblii. We współczesnym kontekście shibboleth to każde słowo, sposób mówienia lub zachowanie, które wskazuje, że ktoś należy do określonej grupy. Nazywanie benzyny „petrol” jest shibboleth wskazującym na wpływ brytyjski. Słowo shibboleth może również odnosić się do starej, często powtarzanej idei, która jest powszechnie akceptowana, ale której prawdziwość budzi wątpliwości; na przykład banalne powiedzenie „wielkie umysły myślą podobnie” można uznać za shibboleth.
English
Jakie znaczenie ma słowo „shibboleth” w Biblii?
