Pytanie
Co miał na myśli Hiob, mówiąc „mój Odkupiciel żyje” w Księdze Hioba 19:25?
Odpowiedź
W Księdze Hioba 19:25–26 czytamy: „Wiem bowiem, że mój Odkupiciel żyje i że w dniu ostatecznym stanie na ziemi. I choć po śmierci moje ciało zniszczą robaki, to jednak w moim ciele ujrzę Boga” (KJV).
Po szybkim przeczytaniu wersetu tego wydaje się, że odnosi się on do Boga jako Odkupiciela, do Jego przyjścia na ziemię (być może w postaci wcielenia lub zwycięstwa), do zmartwychwstania ciała, a nawet do nadziei życia wiecznego.
Problem z tą interpretacją polega na tym, że opiera się ona na zrozumieniu pełnego objawienia chrześcijańskiej prawdy. W hermeneutyce obowiązuje zasada, że werset nie może oznaczać dla nas czegoś, czego nie mógł oznaczać dla pierwotnych odbiorców. Jeśli ten werset jest pełnym podsumowaniem chrześcijańskiej prawdy, jak później nauczano w Nowym Testamencie, to jest to dość niezwykłe i wydaje się, że Hiob posiadał wiedzę znacznie wykraczającą poza wiedzę jego współczesnych, a nawet późniejszych proroków. Oczywiście niektórzy postrzegają te wersety jako dowód, że niektórzy wierzący ze Starego Testamentu, tacy jak Hiob, mieli dość dokładną wiedzę o tym, co miało nadejść.
Fakt, że Hiob wydawał się wiedzieć o niektórych rzeczach, o których nawet późniejsi prorocy prawie nie wspominali, powinien skłonić nas do zakwestionowania standardowej interpretacji jego słów z Księgi Hioba 19:25. Albo postępowy charakter biblijnego objawienia został wywrócony do góry nogami, albo tłumaczenie Księgi Hioba 19:25 ma pewne problemy związane z trudnymi słowami w tym fragmencie. Chociaż większość współczesnych wersji zachowuje sformułowania podobne do tłumaczenia KJV, dodają one również przypisy, które podają alternatywne znaczenia.
Korzystając z przypisów zamieszczonych w ESV, Księga Hioba 19:25–26 mogłaby brzmieć następująco: „Wiem bowiem, że mój Odkupiciel żyje i że w końcu stanie na prochu. A gdy moja skóra zostanie zniszczona, bez ciała ujrzę Boga”.
Korzystając z przypisów NIV, wers ten można odczytać w następujący sposób: „Wiem, że mój Obrońca żyje i że w końcu stanie nad moim grobem. A po przebudzeniu, choć to ciało zostanie zniszczone, bez ciała ujrzę Boga”.
Proste zastępowanie słów w tłumaczeniu opartym na przypisach nie jest dobrą metodologią, ale ćwiczenie to służy zilustrowaniu trudności związanych z tłumaczeniem tych konkretnych wersetów.
W tym momencie Księgi Hioba przyjaciele Hioba oskarżają go o wielki grzech, który spowodował, że Bóg zwrócił się przeciwko niemu. Hiob wyraża przekonanie, że „krewny-odkupiciel” (to samo słowo zostało użyte w odniesieniu do Boaza w Księdze Rut) przyjdzie mu z pomocą. Tożsamość tego krewnego-odkupiciela nie jest określona, jednak wydaje się mało prawdopodobne, aby Hiob miał na myśli kogokolwiek innego niż samego Boga. Bóg będzie świadkiem Hioba przeciwko jego oskarżającym go przyjaciołom. Tak więc idea „odkupiciela” nie zawiera w sobie pełnej teologii chrześcijańskiej, chociaż chrześcijanie patrząc wstecz, z pewnością dostrzegają w Hiobie zalążki tej teologii.
Co więcej, Hiob wyraża przekonanie, że Bóg przyjdzie i go uniewinni, stając „na prochu”, „na ziemi” lub „na grobie”. Hebrajskie słowo może oznaczać dowolną z tych trzech rzeczy, w zależności od kontekstu. Jeśli słowo to zostanie przetłumaczone jako „grób”, to Hiob oczekuje usprawiedliwienia po śmierci. Jeśli preferowane jest słowo „proch”, to może to oznaczać życie doczesne, tj. że Bóg pojawi się przed nim na stosie popiołu, na którym leży w agonii.
Kolejny trudny termin został przetłumaczony w Biblii Króla Jakuba jako „zniszczyć”. Hebrajskie słowo niekoniecznie oznacza śmierć. Jeśli Hiob ma na myśli „całkowite zniszczenie”, to termin ten odnosiłby się do śmierci. Jeśli ma na myśli „zepsucie” lub „uszkodzenie”, może to po prostu oznaczać, że Hiob oczekuje usprawiedliwienia po tym, jak fizyczna agonia, którą przechodzi, osiągnie swój najgorszy punkt. W tym terminie nie ma nic, co wskazywałoby na życie lub śmierć. Dokładne tłumaczenie może brzmieć w obu przypadkach.
Kolejnym trudnym wyrażeniem jest „w moim ciele” (KJV). Dosłownie oznacza to „z mojego ciała” (YLT) i może oznaczać „poza moim ciałem” lub „z wnętrza mojego ciała”. Innymi słowy, możliwe tłumaczenia mogą oznaczać niemal swoje przeciwieństwa. Jednak w tym konkretnym fragmencie (ani w całej księdze) nie ma żadnych wskazówek, że Hiob oczekuje zmartwychwstania ciała. „Ujrzę Boga” jest nadzieją Hioba, niezależnie od tego, czy będzie to w jego ciele (w tym życiu), czy poza nim (w życiu przyszłym).
Podsumowując, w wersecie 25 Hiob jest przekonany, że Bóg się pojawi i oczyści go z zarzutów jego przyjaciół, którzy go oskarżają. W wersecie 26 Hiob jest przekonany, że ujrzy Boga, a w wersecie 27 rozwija tę nadzieję. Rzeczywiście, pod koniec księgi Hiob zarówno widzi Boga, jak i zostaje oczyszczony z zarzutów.
Sposób, w jaki wielu chrześcijan wykorzystuje fragment z Księgi Hioba 19:25–26, jest klasycznym przykładem nauczania właściwych doktryn na podstawie niewłaściwych wersetów. Pełne znaczenie Boga jako naszego krewnego-odkupiciela jest objawieniem Nowego Testamentu, podobnie jak obietnica ostatecznego uniewinnienia po śmierci i zmartwychwstania ciała (zob. List do Rzymian 8:18–39 i 1 List do Koryntian 15:42–58).
English
Co miał na myśli Hiob, mówiąc „mój Odkupiciel żyje” w Księdze Hioba 19:25?
