Pytanie
Czym jest latitudynaryzm?
Odpowiedź
Latitudynaryzm w odniesieniu do religii oznacza podejście „szerokiego kościoła”, które pomniejsza znaczenie ścisłej zgodności z doktryną, strukturą kościoła lub liturgią, a większy nacisk kładzie na rozum, moralność i jedność. Latitudynaryzm można postrzegać jako tolerancję wobec osób o odmiennych poglądach religijnych lub doktrynach. Termin „latitudynaryzm” został po raz pierwszy użyty w krytyce niektórych teologów z XVII wieku, którzy uważali, że teologia purytańska – zasadniczo kalwińska – niesprawiedliwie odrzucała rolę ludzkiego rozumowania w pojmowaniu wiary chrześcijańskiej.
Ta pierwsza wersja latitudynaryzmu, w przeciwieństwie do purytanizmu, kładła nacisk na wspólną moralność, fundamentalne doktryny i większe wykorzystanie dowodów podczas dyskusji na temat wiary. Latitudynaryści generalnie popierali koncepcję sola scriptura i wyłączną prawdę ewangelii, ale twierdzili również, że człowiek potrzebuje zarówno objawienia, jak i rozumu, aby w pełni pojąć prawdę biblijną. Skupienie się na „krytycznych” doktrynach i tolerancja dla rozbieżności w innych doktrynach oznaczało bagatelizowanie kwestii takich jak styl kultu, zarządzanie kościołem i tak dalej.
Podobnie jak w przypadku większości terminów teologicznych, latitudynaryzm był używany na różne sposoby przez różne osoby. Może być również stosowany w różnym stopniu przez różne grupy i różnych teologów. Większość współczesnych wyznań chrześcijańskich stosuje pewien poziom tolerancji wobec innych grup niebędących heretyckimi. Na przykład typowe kościoły luterańskie i baptystyczne są latitudynarystyczne w tym sensie, że nie kwestionują wzajemnie swojego zbawienia, mimo że nie zgadzają się co do tego, czy niemowlęta powinny być chrzczone. Z drugiej strony, kościoły baptystyczne i luterańskie generalnie uważają grupy takie jak Świadkowie Jehowy, które odrzucają Trójcę Świętą i boskość Chrystusa, za zasadniczo niechrześcijańskie.
W innych kontekstach termin „latitudynaryzm” ma negatywne konotacje. Na przykład, gdy współczesny teolog uważa, że pewne podejście do ekumenizmu posunęło się zbyt daleko, może on dyskredytować taką strategię jako „latitudynaryzm”. Stosowany w ten sposób termin ma sugerować kompromis z prawdą w imię harmonii. Niektórzy uważają nawet, że powyższy przykład chrztu niemowląt jest kwestią, w której nie ma miejsca na znaczący pokój; wspólnota z pedobaptystami byłaby „latitudynaryzmem”, a zatem nie do przyjęcia.
Poza sporadycznym użyciem w dyskusjach teologicznych, termin „latitudynaryzm” ma w kontekście współczesnym niewielkie znaczenie. Pierwotny ruch latitudynaryzmu miał duży wpływ na społeczności anglikańskie i episkopalne, ale ostatecznie przekształcił się w unitarianizm.
Termin „latitudynaryzm” jest również częścią filozofii i semantyki. Kiedy Jan mówi: „Daj mi największe pudełko”, można to zinterpretować na dwa sposoby. Może on mieć na myśli: „Chcę to pudełko, które akurat jest największe” i jest to tzw. stwierdzenie de dicto. Jeśli Jan ma na myśli: „Mam na myśli jedno konkretne pudełko i opisuję je jako największe pudełko”, nazywa się to stwierdzeniem de re. W większości przypadków filozofowie i logicy uważają te dwa rodzaje stwierdzeń za odrębne. W semantyce latitudynaryzm sugeruje, że de re nie jest odrębnym rodzajem stwierdzenia, a jedynie szczególnym przypadkiem de dicto.
English
Czym jest latitudynaryzm?
