Pytanie
Czym jest chrystianizacja?
Odpowiedź
Chrystianizacja to termin używany do określenia procesu uczynienia czegoś „chrześcijańskim”. Kiedy ludność danego kraju przyjmuje chrześcijaństwo jako oficjalną lub dominującą religię, kraj ten zostaje schrystianizowany, zwłaszcza jeśli rządzi nim chrześcijański władca. Idea schrystianizowania kraju lub narodu nie występuje w Biblii. Biblia skupia się na ewangelizacji – dzieleniu się ewangelią – a nie na politycznych lub militarnych kampaniach chrystianizacyjnych, które w przeszłości obejmowały przymusowe chrzty i wymuszone recytacje wyznania wiary. Chrystianizacja może również odnosić się do przejmowania pogańskich praktyk, budowli lub świąt i wykorzystywania ich do celów chrześcijańskich. Możliwe, że niektóre pogańskie rytuały zostały schrystianizowane, aby można je było wykorzystać na przykład we współczesnych obchodach Bożego Narodzenia.
Jednym z najwcześniejszych przykładów chrystianizacji na poziomie krajowym było panowanie cesarza Konstantyna. Wątpliwe jest, aby Konstantyn był chrześcijaninem przez większość swojego życia, chociaż być może nawrócił się w podeszłym wieku (dc Talk and Voice of the Martyrs, Jesus Freaks: Volume II, Bethany House, 2002, s. 230). Konstantyn położył kres prześladowaniom chrześcijan, których doświadczali oni za panowania poprzednich cesarzy rzymskich, i sprzyjał chrześcijaństwu, ale pozwolił również na kontynuowanie pogańskich praktyk religijnych. Chociaż Konstantyn nie dążył konkretnie do uczynienia swojego imperium „chrześcijańskim”, jest on postrzegany jako jeden z pierwszych cesarzy, którzy zezwolili na chrześcijaństwo w Cesarstwie Rzymskim i zachęcali do jego rozwoju.
Później pojawili się inni władcy, tacy jak król Franków Chlodwig I i książę Włodzimierz z Rusi Kijowskiej, którzy dążyli do schrystianizowania całych swoich królestw. W przeciwieństwie do Konstantyna, który tolerował pogaństwo, ci władcy nie tolerowali go, ponieważ chcieli promować jedność polityczną. Richard Fletcher, profesor historii na Uniwersytecie w Yorku, stwierdza w wywiadzie dla Christian History: „Dopiero w VIII wieku, za panowania Karola Wielkiego we Francji, zaczęto stosować przemoc w celu wymuszenia nawrócenia, szczególnie w kampanii przeciwko Saksonom” („Interview—Converting by the Sword”, nr 63, 1999). W średniowieczu masowe chrzty były zazwyczaj organizowane w celu chrystianizacji poddanych królów i władców rzymskokatolickich.
Oczywiście przymusowa chrystianizacja jest niebiblijna, ponieważ nie można zmusić ludzi do wiary w Jezusa. Zbawienie jest darem od Boga dzięki Jego łasce, a każdy musi przyjąć ten dar dobrowolnie i z własnej woli (Efezjan 2:8–9). Ci, którzy przeszli przymusową konwersję, mogli wyznawać, że są chrześcijanami, ale nie oznacza to, że wierzyli w Chrystusa. Pismo Święte podkreśla znaczenie zgodności wiary serca ze słowami ust: „Jeśli ustami wyznasz, że Jezus jest Panem, i uwierzysz w sercu, że Bóg wzbudził Go z martwych, będziesz zbawiony” (Rz 10,9).
Aby wspomóc chrystianizację kraju, wielu władców wprowadziło synkretyzm, aby odwołać się do rodzimych tradycji pogańskich. Pogańscy poddani, którzy „nawrócili się” na chrześcijaństwo, często po prostu dodawali Jezusa do listy bogów, których już czcili. Chociaż ciągła obecność chrześcijaństwa ostatecznie wpłynęła na wielu, aby naprawdę uwierzyli w Jezusa, szybkie i przymusowe nawracanie pogan początkowo nie przyniosło oczekiwanych rezultatów w pozyskaniu ich dla Chrystusa (Fletcher, op. cit.). Człowiek nie może służyć jedynemu prawdziwemu Bogu i jednocześnie czcić fałszywych bogów, ponieważ jest to wyraźnie potępione w Piśmie Świętym (Wj 20:3; Mt 6:24).
Prawdopodobnie najbardziej kontrowersyjnym aspektem chrystianizacji była groźba przemocy w przypadku niepodporządkowania się „nawróceniu”. Wielu europejskich odkrywców, takich jak Krzysztof Kolumb, uważało, że poszerzanie granic kraju „oznaczało poszerzanie chrześcijaństwa; podbijanie i zniewalanie nowych ziem oznaczało szerzenie ewangelii” (Kevin Miller, „Why Did Columbus Sail?” Christian History, nr 35, 1992). Konkwistadorzy najeżdżali ziemie, pojmali całe ludy, a następnie narzucali tubylcom chrystianizację: „Ocalali mieli niewiele możliwości poza poddaniem się sakramentowi chrztu i przyjęciem chrześcijaństwa. Ameryka Łacińska – zdecydowanie najbardziej schrystianizowany region na całym świecie – od tamtej pory pozostaje bardzo katolicka” (Dyron Daughrity. Roots: Uncovering Why We Do What We Do in Church, rozdział 2, ACU Press, 2016).
Chociaż można powiedzieć, że niechrześcijańska chrystianizacja miała pewne zalety, ponieważ ułatwiła dostęp do ewangelii i zapewniła obecność chrześcijan, nie jest ona całkowicie pozytywna. Zawsze istnieje niebezpieczeństwo zmiany zachowania w celu dostosowania się do zmian kulturowych bez zmiany serca. Jak stwierdzono w książce Jesus Freaks: Volume II, „Gdy chrześcijaństwo przestało być prześladowane, a stało się modne, zapoczątkowało to trend, który do dziś stanowi wyzwanie dla wierzących: kulturowe chrześcijaństwo” (str. 230).
English
Czym jest chrystianizacja?
