Pytanie
Co oznacza skrót IHS?
Odpowiedź
W powieści George'a Eliota „Silas Marner” pojawia się scena, w której mieszkanka miasta o imieniu Dolly Winthrop przynosi Silasowi ciastka ze smalcem, na których wypieczono litery IHS. Ironią losu jest to, że ani Dolly, ani Silas nie wiedzą, co oznaczają te litery. Dolly po prostu umieszcza IHS na swoich wypiekach, ponieważ widzi te litery w kościele w każdą niedzielę i zakłada, że mają one jakieś znaczenie. Jej wyjaśnienie jest dość zabawne: „To dobre litery, inaczej nie byłyby w kościele, więc wypisuję je na wszystkich bochenkach i ciastkach, chociaż czasami się nie utrzymują, ponieważ ciasto rośnie... Mam nadzieję, że przyniosą panu dobro, panie Marner, ponieważ z tą intencją przyniosłam panu ciastka, a jak pan widzi, litery utrzymały się lepiej niż zwykle” (rozdział 10).
W przeciwieństwie do pani Winthrop, nie musimy pozostawać w niewiedzy co do znaczenia IHS. IHS jest przykładem chrystogramu, skrótu imienia Chrystusa. Jest to łacińska wersja greckich liter ΙΗΣ (iota-eta-sigma), pierwszych trzech liter imienia „Jezus” w języku greckim. Zatem symbol IHS oznacza „Jezus”. Inne chrystogramy to ICXC (pierwsza i ostatnia litera imienia „Jezus Chrystus” w języku greckim) oraz nałożone na siebie litery X i P (dwie pierwsze litery słowa „Chrystus” w języku greckim).
Czasami litery IHS są ze sobą splecione. Inne przedstawienia obejmują krzyż nad literą H lub wychodzący z niej. Symbol ten najczęściej spotyka się w kościołach katolickich, anglikańskich, luterańskich, metodystycznych i innych wyznaniach „wysokiego kościoła”, gdzie znajduje się na szatach liturgicznych, szkaplerzach, oknach, medalionach, nagrobkach i krzyżach. Jezuici, czyli członkowie Towarzystwa Jezusowego, używają IHS w swojej oficjalnej pieczęci, dodając trzy gwoździe poniżej litery H i otaczając cały monogram promieniami.
Na przestrzeni wieków ten chrystogram nabrał innych znaczeń. Jednym z nich jest skrót od łacińskiego wyrażenia Iesus Hominum Salvator („Jezus, Zbawiciel ludzi”). Inne dodatkowe znaczenia IHS to Iesum Habemus Socium („Mamy Jezusa jako naszego towarzysza”) i Iesus Humilis Societas („Pokorne Towarzystwo Jezusowe”). Według legendy Konstantyn Wielki miał wizję krzyża i łacińskich słów In Hoc Signo Vinces („W tym znaku zwyciężysz”). Niektórzy przyjęli pierwsze trzy słowa polecenia skierowanego do Konstantyna i nadali IHS inne znaczenie. Niektórzy zrezygnowali całkowicie z łaciny, nadając mu czysto angielskie znaczenie: „W Jego służbie”. Pierwotnie jednak IHS oznaczało po prostu „Jezus”.
Zawsze dobrze jest znać znaczenie symboli, których używamy. Nie powinniśmy być jak Dolly Winthrop, która przesądnie używała IHS jako talizmanu przynoszącego szczęście, nie wiedząc nawet, co oznacza. Pani Winthrop ślepo podążała za tym, co dla niej było pustą liturgią. Nie ma nic złego w tradycji jako takiej, ale powinniśmy uważać, aby nie ukrywać naszej chwały imienia Jezusa za symbolami i monogramami opartymi na martwych językach. Lepiej odważnie głosić imię ponad wszelkie imiona (Flp 2,9) w sposób zrozumiały dla wszystkich, niż ryzykować pozostawienie ludzi takich jak pani Winthrop w niewiedzy.
English
Co oznacza skrót IHS?
