Vraag
Wat is die klassieke, dramatiese of losprysteorie van die versoening?
Antwoord
Deur die Christelike geskiedenis het geleerdes probeer om die werk wat verlossing bied en wat Jesus aan die kruis verrig het, presies te definieer. Hul idees word versoeningteorieë genoem. Vir die eerste 1 000 jaar was die oorheersende siening 'n teorie wat op sy beurt bekend gestaan het as die "klassieke," "dramatiese" of "losprysteorie." Die verlossingsteorie van die versoening is nou verwant aan Jesus se oorwinning oor die mensdom se vyand.
Die idee is eenvoudig genoeg: As gevog van Adam en Eva se sonde word die mensdom as gyselaar gehou. Die verlossingsteorie van die versoening is gebaseer op Markus 10:45, waar Jesus sê: "Want die Seun van die mens het ook nie gekom om gedien te word nie, maar om te dien en sy lewe te gee as 'n losprys vir baie." Die losprysteorie sê dat God Jesus se lewe (Handelinge 2:23) – en Jesus vrywilliglik sy lewe neergelê het (Johannes 10:18) – aan die mensdom se vyand aangebied het, om sy houvas te breek.
Die idee van "Christus Oorwinnaar," of "Christus die oorwinnaar," is 'n integrale deel van baie interpretasies van die losprysteorie. Dit sê dat, toe Jesus Homself aan die dood onderwerp het, sy menslikheid, die feit dat Hy God is, verskuil het. As God, kon die mag wat die mensdom gevange gehou het, Hom nie vashou nie, en so het Hy ontsnap en oorwinning oor die vyand behaal.
Daar bestaan verskille oor wie die mensdom gevange hou en aan wie die losprys betaal word. Irenaeus (oorl. 200) het sy interpretasie gebaseer op Matteus 12:29, waar Jesus gesê het: "Of hoe kan iemand in 'n sterk man se huis ingaan en sy besittings wegvoer, tensy hy eers die sterk man gebind het? Dan kan hy sy huis plunder." Hierdie interpretasie sê dat Jesus, deur Hom aan die dood te onderwerp, die "sterk man" – geïdentifiseer as Satan, sonde en die dood – gebind het en die "buit" – God se uitverkorenes – weggedra het.
Origenes (oorl. 254) was meer direk. Hy het geglo dat Satan alle mense gevange hou en het geëis dat God die Vader hom, God die Seun moes gee. Satan het die mensdom vrygelaat, en het toe gevind dat Jesus te magtig was om in die gevangenis gehou te word. Op die derde dag het Jesus weer opgestaan en 'n oorwinnaar oor Satan geword.
Gregorius van Nyssa (oorl. 394) stem saam met Origene, maar gebruik die analogie dat Jesus se menslikheid die aas was wat die vishoek/hake van Sy goddelikheid verberg het. Johannes van Damaskus (oorl. 749) het Gregorius se metafoor aangepas, maar het volgehou dat Jesus nooit onder Satan se mag kon wees nie. Dit was aan die dood self dat Jesus die skuld betaal het, nooit aan Satan nie.
Gustaf Aulén (oorl. 1977) se dramatiese teorie fokus sterker op Jesus as oorwinnaar. Hy het beklemtoon dat Jesus in 'n groot kosmiese oorlog oor die wet, sonde, dood en Satan getriomfeer het. Omdat Jesus oor die bose magte getriomfeer het, wat die mensdom gevange gehou het, bring Hy versoening tussen God en die mensdom. As bewys het Aulén die vele kere aangevoer wat Jesus duiwels uitgedryf het, sowel as gedeeltes wat sê dat Jesus "die magte en gesagte ontwapen het, ... en oor hulle getriomfeer het deur die kruis" (Kolossense 2:15), dat Hy deur Sy dood "die mag van hom wat die mag van die dood het—dit is die duiwel—gebreek het" (Hebreërs 2:14), en dat "die rede waarom die Seun van God verskyn het, was om die werk van die duiwel te vernietig" (1 Johannes 3:8).
Soos die meeste sienings oor die versoening, bevat die losprys-/klassieke/dramatiese teorie van versoening en die Christus Oorwinnaarsmotief sekere waarhede, maar omsluit hulle nie die hart van die werk wat Jesus aan die kruis verrig het nie. Die mensdom se probleem is nie primêr dat ons vir die dood verlore is nie. Dit is 'n gevolg van ons probleem: ons is skuldig daaraan dat ons teen God gesondig het, en ons het Sy vergifnis nodig. Jesus het ons verdiende straf op Hom geneem, sodat ons met God versoen kon word.
Dit gesê, kan Christus die Oorwinnaar 'n kragtige getuie wees vir kulture wat die geestelike oorlog rondom hulle verstaan en poog om met geeste te versoen of hulle guns te wen, om hulle in hul daaglikse lewens by te staan. Dit sluit die animisme van Afrika en die Karibiese gebied in, die voorvaderverering van Asië, en die towerkrag wat deur sommige op sosiale media verkies word. Christus Oorwinnaar herinner ons daaraan dat Jesus kragtiger is as enige gees. Hy het oor Satan en alle ander bose magte getriomfeer. Dit is dwaas om die guns of beskerming van geeste te soek, wanneer hulle reeds oorwin is. Christus is inderdaad die Oorwinnaar!
English
Wat is die klassieke, dramatiese of losprysteorie van die versoening?
