İsa bir Cuma günü mi çarmıha gerildi? Öyleyse, Pazar günü dirildiğinde nasıl üç gün mezar kalmış olabilir?

Soru: İsa bir Cuma günü mi çarmıha gerildi? Öyleyse, Pazar günü dirildiğinde nasıl üç gün mezar kalmış olabilir?

Yanıt: İncil’de, İsa’nın hangi günde çarmıha gerildiği kesin olarak yazılmıyor. En çok öne sürülen günler Cuma ve Çarşamba günüdür. Kimisi ise, Cuma ve Çarşamba savlarını birleştirerek, gün olarak Perşembeyi kabul ediyor.

Matta 12:40’ta İsa şöyle konuştu: “Yunus, nasıl üç gün üç gece o koca balığın karnında kaldıysa, İnsanoğlu da üç gün üç gece yerin bağrında kalacaktır.” Çarmıha gerilmesinin Cuma gününe düştüğünü öne sürenler, İsa’nın üç gün mezarda kalmış olmasının gene de mümkün olduğunu söylerler. Birinci yüzyılda yaşamış olan Yahudilerin anlayışına göre, günün bir parçası bütün gün sayılırdı. İsa’nın Cuma gününün bir kısmı, bütün Cumartesi günü bir de Pazar gününün bir kısmı mezarda kaldığına göre, üç gün mezarda kalmış sayılır. Cuma günü teorisi için en güçlü delillerin biri de Markos 15:42’de bulunuyor: orada İsa’nın ‘Şabat Günü'nden önceki gün’de haça gerildiğini berlirtiyor. Sözü geçen şabat günü, haftalık şabat gününü kastederse, o zaman İsa’nın Cuma günü çarmıha gerildiği kesindir. Bu teorinin başka delilleri Matta 16:21 ve Luka 9:22 ayetlerinde bulunuyor: orada İsa üçüncü günde dirileceğini söylüyor; o yüzden de tam üç gün, üç gece mezarda kalması gerekmiyordu. Oysa bu ayetlerde kimi çevirilerde ‘üçüncü günde’ ifadesi kullanılırsa da, tercümanların hepsi aynı görüşte değiller ve bunun en iyi çevirisi olmadığını söylerler. Üstelik, Markos 8:31 İsa’nın ‘üç gün sonra’ dirileceğini bildiriyor.

Perşembe günü teorisi, Cuma günü teorisinin görüşünü alıp genişletiyor ve Mesih’in cenazesinden Pazar sabahına kadar çok fazla olayların cereyan ettiğini öne sürüyor (kimi tevsircilere göre yirmiye kadar). Bunun özellikle tek bütün günün bir Cumartesi, yani Yahudilerin kutsal saydıkları Şabat günü, olduğu takdirde büyük problem oluşturduğunu vurguluyorlar. Bu zaman parçasına bir ya da iki gün eklemek bu problemi ortadan kaldırıyor. Perşembe günü teorisini savunanlar şöyle diyebilirler: diyelim Pazartesi akşamından beri bir arkadaşla görüşmemişsin. Sonra Perşembe sabahı onu bir daha görüyorsun ve “Üç gün görüşmedik” diyorsun; halkbuki harfi harfine sadece 60 saat ya da iki buçuk gün geçti. Bu örnek, İsa bir Perşembe günü çarmıha gerildiği takdirde, bunun nasıl üç gün sayılabildiğini gösteriyor.

Çarşamba günü teorisine göre, o hafta iki Şabat günü kutlanıldı. Birinci Şabat, çarmıha gerilme gününün akşamında başladı (Markos 15:42; Luka 23:52-54). Kadınlar baharatları ancak o Şabat gününden sonra satın aldılar (Markos 16:1). Çarşamba günü teorisine göre bu ‘Şabat’, Fısıh Bayramı idi (bknz.: Levililer 16:29-31; 23:24-32,39 – bu ayetlerde Yahudilerin en büyük dini bayramları için, haftanın yedinci gününe düşmezlerse bile, ‘şabat’ terimi kullanılıyor). O haftanın ikinci Şabatı olağan haftalık Cumartesi günüydü. Luka 23:56’ya dikkat edersek, baharatları birinci Şabattan sonra satın almış olan kadınlar, dönüp baharatları hazırladılar ve sonra Şabat gününde dinlendiler (Luka 23:56). Bu iddianın mantığına göre, kadınlar hem baharatları Şabat gününden sonra satın alıp, hem de aynı baharatları Şabat gününden önce hazırlamış olamazlar – eğer iki Şabat yoksa. İki Şabat teorisine göre, Mesih’in Perşembe günü çarmıha gerildiğini varsaysak, kutsal ‘yüksek Şabat’ (yani Fısıh Bayramı) Perşembe akşamı güneş batımında başladı, ve Cuma günü güneş batımında bitti, o da zaten haftalık Şabat gününe, yani Cumartesiye rast geldi. Kadınlar baharatları Fısıh Bayramı olan birinci Şabat gününden sonra almış olsalardı, bu Cumartesiye düşerdi, o da kadınların Şabat gününün bozdukları anlamına gelirdi.

O yüzden, bu görüşe göre, İncilin kadınların baharatları satın aldıklarını gösteren ayetlere ters düşmeyen ve aynı zaman Matta 12:40 ayetini harfi anlamda kabul eden tek açıklama, İsa’nın Çarşamba günü çarmıha gerildiğini savunan görüştür. ‘Yüksek’ sayılan Şabat Perşembe gününe düştü; kadınlar ondan sonra Cuma günü baharatlar satın aldılar, dönüp aynı günde hazırladılar, haftalık Şabat günü olan Cumartesi günü dinlendiler ve en sonunda Pazar sabahı erkenden baharatları mezara getirdiler. İsa Çarşamba günü akşam üstü gömülü, o da Yahudilerin takvimine göre perşembenin başlangıcıydı. Gene Yahudi takvimini kullanarak şöyle bir sıralama yapabiliriz: Perşembe gece (birinci gece), Perşembe günü (birinci gün), Cuma gece (ikinci gece), Cuma günü (ikinci gün), Cumartesi gece (üçüncü gece) ve Cumartesi günü (üçüncü gün). İsa’nın ne zaman dirildiğini tam olarak bilmiyoruz, oysa Pazar günü erkenden, henüz şafak sökmeden önce olduğunu biliyoruz (Yuhanna 20:1 – “erkenden, ortalık daha karanlıkken Mecdelli Meryem mezara gitti. Taşın mezarın girişinden kaldırılmış olduğunu gördü.” Petrus’u bulup, ona "Rab'bi mezardan almışlar” dedi). Demek, İsa, çok erken Cumartesi günü güneş batımından hemen sonra dirilmiş olabilir, o da zaten Yahudiler için haftanın birinci gününün başlangıcı teşkil ediyordu.

Çarşamba günü teorisinin problemli tarafı şu ki, Luka 24:13 ayetinde anlatılan Emmaus köyüne giden öğrencileri, dirilişinin gününde o köye gittiler. İsa’yı ilkin tanımayan öğrenciler, İsa’nın çarmıha gerilmesinden söz ederken, “bu olaylar olalı üç gün oldu” ifadesini kullanıyorlar (Luka 24:21). Oysa Çarşamba gününden Pazar gününe kadar dört gündür. Bunun bir açıklaması şu olabilir: Çarşamba akşamından, yani İsa’nın defnedilmesinden başlayarak saydılar, ki, o zaten Yahudilerin takviminde Perşembenin başlangıcı oluyordu, ve böylece Perşembeden Pazar gününe kadar üç gündür.

Eninde sonunda Mesih’in haftanın hangi gününde çarmıha gerildiği o kadar önemli değildir. Günü çok önemli olsaydı, Tanrının Sözü bize onu mutlaka açık bir biçimde bildirirdi. Önemli olan şudur: İsa gerçekten öldü ve bedensel, ten olarak ölülerden dirildi. Onun kadar önemli olan başka bir nokta daha var: o da ölmesinin sebebidir – tüm günahkarların hak ettikleri cezayı üstlenmek için öldü. Yuhanna 3:16 ve 3:36 ayetleri, ona iman etmek, ona güvenmek bize sonsuz yaşam kazandıracağını beyan ediyor.

Türkçe anasayfaya geri dönünüz