Papaano at kailan inilagay ang canon sa Bibliya?

Tanong: "Papaano at kailan inilagay ang canon sa Bibliya?"

Sagot: Ang salitang “Canon” ay ginamit upang ilarawan ang mga libro sa Bibliya na inspirado ng Diyos samakatuwid nararapat lamang mapabilang sa Bibliya. Ang mahirap na aspeto upang madetermina ang Biblikal na Canon ay ang Bibliya mismo ay hindi nagbibigay sa atin ng listahan ng mga librong napapabilang sa Bibliya. Ang pag-dedetermina sa Canon ay isang proseso, una sa pamamagitan ng mga hudyong rabbi at mga iskolar, at sinundan ng mga naunang Kristiyano. Sa kahuli-hulihan, ang Diyos ang siyang nag-dedesisyon kung anong libro ang mapapabilang sa Biblikal na Canon. Ang isang libro sa Kasulatan ay napapabilang sa Canon sa panahong ng noong isinulat ito inspirado na ito ng Diyos. Ito lamang ay sitwasyon na kung saan ang Diyos ang Siyang magsasabi sa Kanyang mga taong tagasunod kung aling libro ang dapat mapabilang sa Bibliya.

Kumpara sa Bagong Tipan, mayroon lamang kakaunting kontrobersiya sa Canon ng Lumang Tipan. Naniniwala ang mga Hebreong mananampalataya sa mga sugo ng Diyos, at tinanggap ang kanilang mga isinulat bilang inspirado ng Diyos. Mayroong hindi maipagkakailang mga debate na may kinalaman sa Canon sa Lumang Tipan. Gayon man, noong 250 A.D. mayroong halos pandaigdigang kasunduan sa Canon ng Hebreong Kasulatan. Ang tanging isyu na nananatili ay ang isyu ng Apocrypha. Na ang mga debate at diskusyon ay nagpapatuloy pa rin hanggang sa kasalukuyan. Ang mas nakararaming mga Hebreong iskolar ay kinokonsiderang ang Apocrypha ay isang magandang historikal at relihiyosong dokumento, subalit hindi kasing antas ng Hebreong Kasulatan.

Para naman sa Bagong Tipan, ang proseso ng pagkilala at pangongolekta ay nagsimula pa noong unang siglo ng Kristiyanong simbahan. Noong una pa man, ang ilang mga aklat sa Bagong Tipan ay kinilala na. Kinukunsidera ni Apostol Pablo ang mga isinulat ni Lucas na may otoridad kagaya ng mga isinulat sa Lumang Tipan (1 Timoteo 5:18; tingnan din ang Deuteronomio 25:4 at Lucas 10:7). Kinilala rin ni Pedro ang mga isinulat ni Pablo bilang Kasulatan (2 Pedro 3:15-16). Ang ilan sa mga libro ng Bagong Tipan ay ipinamigay sa mga simbahan (Colosas 4:16; 1 Thessalonica 5:27). Binanggit ni Clement ng Roma ang walong aklat na nasa Bagong Tipan (A.D. 95). Kinilala naman ni Ignatius ng Antioch ang pitong aklat (A.D. 115). Si Polycarp, ang disipulo ng Apostol na si Juan, ay kinilala ang labin-limang aklat (A.D. 108). Binanggit rin ni Irenaeus ang dalawampu’t-isang aklat (A.D. 185). Kinilala naman ni Hippolytus ang dalawampu’t-dalawang aklat (A.D. 170-235). Ang mga Aklat sa Bagong Tipan na nakatanggap ng napakaraming mga kontrobersiya ay ang mga aklat ng Hebreo, Santiago, 2 Pedro, 2 Juan, at ang 3 Juan. Ang unang “Canon” ay ang Muratorian Canon, na tinipon noong (A.D. 170). Kasali sa Muratorian Canon ang lahat ng aklat sa Bagong Tipan maliban lang sa mga aklat ng Hebreo, Santiago, and 3 Juan. Noong A.D. 363, sinabi ng Konseho ng Laodicea na tanging ang Lumang Tipan (kasali na ang Apocrypha) at ang dalawampu’t-pitong aklat sa bagong Tipan ang tanging puwedeng basahin sa mga simbahan. Pinagtibay rin ito ng konseho ng Hippo (A.D. 393) at ng Konseho ng Carthage (A.D. 397) na may otoridad at dalawampu’t pitong mga aklat.

Sinunod ng naturang mga Konseho ang mga sumusunod ng prinsipyo upang malaman kung ang isang libro nga sa Bagong Tipan ay totoong inspirado ng Banal na Espiritu: 1) ang sumulat ba ay isang Apostol o may malapit na kaugnayan sa isang Apostol? 2) ang naturang aklat ba ay tinatanggap ng nakararaming bahagi ng katawan ng mga mananampalataya? 3) ang aklat ba ay naglalaman ng may pagkakatugma sa mga doktrina at mga katanggap-tanggap na mga katuruan? 4) Naglalaman ba ang aklat ng mga ebidensiya ng mataas na moral at Espiritwal na kaugalian na magpapakita sa trabaho ng Banal na Espiritu? Muli, dapat nating maalala na hindi ang simbahan ang nag-determina sa Canon. Walang sinaunang simbahan ang nagdesisyon sa Canon. Ito ay ang Diyos, at tanging ang Diyos lamang, ang siyang nagdetermina kung anong mga libro ang mapapabilang sa Bibliya. Ito’y sa pamamagitan lamang ng pagkumbinse ng Diyos sa Kanyang mga tagasunod sa bagay na Kanya nang napag-desisyunan. Ang pantaong proseso sa pagkolekta ng mga aklat sa Bibliya ay maraming pagkakamali, subalit ang Diyos, sa Kanyang kapangyarihan, sa kabila ng ating pagiging ignorante at katigasan ng ulo, pinahintulutan pa rin Niyang malaman ng mga sinaunang katawan ng mga mananampalataya ang mga Aklat na inspirado ng Banal na Espiritu.

Balik sa Tagalog Home Page