Papaano at kailan ginawa ang canon ng Bibliya?



Tanong: "Papaano at kailan ginawa ang canon ng Bibliya?"

Sagot:
Ang salitang “Canon” ay ginamit upang ilarawan kung paanong ang bawat 66 na libro sa Bibliya ay kinasihan ng Diyos at nararapat lamang na mapabilang sa Bibliya. Ang ibig sabihin ng “Canon” ay panukat. Sinusukat ng mga Iskolar ng Biblia kung ang isang aklat ay walang pagkakamali at maituturing na nagmula sa Diyos. Ang mahirap na pamantayan upang malaman kung ang isang aklat ay dapat mapabilang sa Biblikal na Canon ay dahilan sa hindi nagbigay ang Bibliya mismo ng listahan kung aling aklat ang dapat mapabilang sa Canon. Ang pag-alam kung aling aklat ang dapat ibilang sa Canon ay isang mahabang proseso, una sa pamamagitan ng mga hudyong rabbi at mga iskolar, at gayundin ng mga naunang Kristiyano. Sa huli, ang Diyos pa rin ang siyang nag-dedesisyon kung anong libro ang mapapabilang sa Biblikal na Canon. Ang isang libro sa Kasulatan ay napapabilang sa Canon kung may katibayan na ito ay kinasihan na ng Diyos noong ito ay isinusulat pa lamang. Ito lamang ang lehitimong sitwasyon kung saan ang Diyos ang Siyang magsasabi sa Kanyang mga tagasunod kung aling aklat ang dapat mapabilang sa Bibliya.

Kumpara sa Bagong Tipan, mayroon lamang kakaunting kontrobersiya sa Canon ng Lumang Tipan. Naniniwala ang mga Hebreong mananampalataya sa mga sugo ng Diyos, at tinanggap na kinasihan ng Diyos ang kanilang mga isinulat. Sa kabila nito hindi maipagkakailang mayroon pa ring mga debate na may kinalaman sa Canon ng Lumang Tipan. Gayon man, noong 250 A.D. mayroong halos pandaigdigang kasunduan sa Canon ng Kasulatang Hebreo. Ang tanging isyu na nananatili ay ang isyu ng Apocrypha o ang mga aklat na nasulat sa loob ng 400 taon sa pagitan ng Malakias at Mateo. Ang mga debate at diskusyon ay nagpapatuloy pa rin hanggang sa kasalukuyan. Ang mas nakararaming mga Hebreong iskolar ay itinuturing ang Apocrypha na mga magandang historikal at relihiyosong dokumento, subalit hindi kapantay ng mga Kasulatang Hebreo mula Genesis at Malakias.

Para naman sa Bagong Tipan, ang proseso ng pagkilala at pangongolekta ay nagsimula pa noong unang siglo ng Kristiyanismo. Noong una pa man, ang ilang mga aklat sa Bagong Tipan ay kinilala na na nagmula sa Diyos. Itinuturing ni Apostol Pablo na ang mga isinulat ni Lucas ay may awtoridad kagaya ng mga isinulat sa Lumang Tipan (1 Timoteo 5:18; tingnan din ang Deuteronomio 25:4 at Lucas 10:7). Kinilala rin ni Pedro ang mga isinulat ni Pablo bilang Kasulatan (2 Pedro 3:15-16). Ang ilan sa mga libro ng Bagong Tipan ay ipinamigay sa mga iglesia (Colosas 4:16; 1 Thessalonica 5:27). Binanggit ni Clement ng Roma ang walong aklat ng Bagong Tipan (A.D. 95). Kinilala naman ni Ignatius ng Antioch ang pitong aklat (A.D. 115). Si Polycarp, ang disipulo ni Apostol Juan, ay kinilala ang labin-limang aklat (A.D. 108). Binanggit rin ni Irenaeus ang dalawampu’t-isang aklat (A.D. 185). Kinilala naman ni Hippolytus ang dalawampu’t-dalawang aklat (A.D. 170-235). Ang mga Aklat sa Bagong Tipan na naging sentro ng maraming mga kontrobersiya ay ang mga aklat ng Hebreo, Santiago, 2 Pedro, 2 Juan, at ang 3 Juan. Ang unang “Canon” ay ang Muratorian Canon, na tinipon noong (A.D. 170). Kasali sa Muratorian Canon ang lahat ng aklat sa Bagong Tipan maliban lang sa mga aklat ng Hebreo, Santiago at 3 Juan. Noong A.D. 363, sinabi ng Konseho ng Laodicea na tanging ang Lumang Tipan (kasali na ang Apocrypha) at ang dalawampu’t-pitong aklat sa bagong Tipan ang tanging puwedeng basahin sa mga simbahan. Pinagtibay rin ito ng konseho ng Hippo (A.D. 393) at ng Konseho ng Carthage (A.D. 397) na may awtoridad ang dalawampu’t pitong mga aklat sa Bagong Tipan mula sa aklat ng Mateo hanggang sa aklat ng Pahayag.

Sinunod ng naturang mga Konseho ang mga sumusunod ng prinsipyo upang malaman kung ang isang aklat nga sa Bagong Tipan ay totoong inspirado ng Banal na Espiritu: 1) ang sumulat ba ay isang Apostol o may malapit na kaugnayan sa isang Apostol? 2) ang naturang aklat ba ay tinatanggap ng nakararaming grupo ng mga mananampalataya? 3) ang nilalaman ba ng aklat ba ay mga katanggap-tanggap na katuruan at tumutugma sa mga doktrina ng Kristyanismo? 4) Naglalaman ba ang aklat ng mga ebidensiya ng mataas na moral at Espiritwal na kaugalian na magpapakita sa gawain ng Banal na Espiritu? Muli, dapat nating alalahanin na hindi ang simbahan ang nag-desisyon sa Canon. Walang sinaunang simbahan ang nagdesisyon sa Canon. Ang Diyos, at tanging ang Diyos lamang ang siyang nadesisyon kung aling mga aklat ang mapapabilang sa Bibliya. Ito’y sa pamamagitan ng pagkumbinse ng Diyos sa Kanyang mga tagasunod sa bagay na Kanya nang napag-desisyunan. Ang proseso ng tao sa pagkolekta ng mga aklat sa Bibliya ay maaring may pagkakamali, subalit ang Diyos, sa Kanyang kapangyarihan at kagandahang loob ay pinahintulutan pa rin Niyang malaman ng Iglesia noon at ngayon kung aling aklat ang kinasihan ng Banal na Espiritu sa kabila ng ating kamangmangan at katigasan ng ulo.


Bumalik sa Tagalog Home Page

Papaano at kailan ginawa ang canon ng Bibliya?